Ταξίδι στον Τελευταίο Παράδεισο των Μυστικιστών Δερβίσηδων

Ετοιμάσου για ένα ταξίδι παράξενο, διαβάζοντας αυτό το κείμενο. Ένα ταξίδι μακρινό στο χρόνο, όμως κοντινό στο χώρο, σε αλβανικό έδαφος αλλά εντός Ελλάδος. Ετοιμάσου να διαβάσεις ένα άρθρο που θα αποτολμήσει να δρασκελίσει τα σύνορα της ιστορικής έρευνας, ρίχνοντας στο τραπέζι του ταξιδιού κάποιες άγνωστες ή παραγνωρισμένες τέλος πάντων λεπτομέρειες για το παρελθόν του ελλαδικού χώρου. Παράξενα όλα αυτά ναι, αλλά από κάπου πρέπει να αρχίσω.

Ας αρχίσω από ένα μέρος μακρινό. Το καλοκαίρι του 2009 ο δρόμος του ταξιδευτή με έφερε στην ανατολική έρημο, στα βάθη της Καππαδοκίας στη Σύλλη του Ικονίου. Εκεί όπου ο Τζελαλεντίν Ρουμί ίδρυσε τη σέκτα των Μεβλεβήδων, διδάσκοντας την ενότητα του παντός και την εξάλειψη των διακρίσεων περί φυλής, έθνους, τάξης, θρησκείας. Εκεί όπου χριστιανοί και μουσουλμάνοι ζούσαν ειρηνικά για αιώνες, εκτελώντας τις θρησκευτικές τους πράξεις μαζί μέσα στις εκκλησίες και τα τζαμιά. Εκεί που μόλις άκουσαν ότι είμαι Έλληνας μού είπαν με φωτισμένα μάτια πως είναι Σούφι Μεβλανά και με οδήγησαν στην παλιά εκκλησία της Αγίας Ελένης (Ayaelena). ( https://iason2009.blogspot.com/p/blog-page_10.html )

Καταμεσής στον σκληροπυρηνικό μουσουλμανικό κόσμο, οι μυστικιστές σούφηδες Μεβλεβήδες δίδασκαν ότι ο θεός είναι ένας για όλους τους ανθρώπους. Στις πολυπολιτισμικές συνθήκες της Μικρασίας, δημιουργήθηκαν κατά τόπους συνθήκες για την ειρηνική συνύπαρξη των χριστιανών και των μουσουλμάνων. Εκτός από τους Μεβλεβί, υπήρξε και μία άλλη μουσουλμανική σέκτα, οι Μπεκτασί, με μια παρόμοια κοσμοθεωρία αποδοχής και συνύπαρξης των ανθρώπων ανεξαρτήτως θρησκείας. Οι Μπεκτασί πάντρεψαν τη χριστιανική ορθόδοξη πίστη με το σιϊτικό και το σουνιτικό Ισλάμ, έχοντας απήχηση κυρίως στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα της υπαίθρου. Οι αιρέσεις αυτές, παρά το ότι γνώρισαν τρομερές διώξεις, κατάφεραν και επιβίωσαν για αιώνες, και μέχρι σήμερα ακόμη, λόγω της λαϊκής απήχησης που είχαν με την φιλοσοφία της ειρήνης και της αποδοχής. Ειδικά στην περιοχή του Ικονίου (Κόνια σήμερα), στη βυζαντινή περίοδο και μέχρι το 1923 όταν έφυγαν για την Ελλάδα, επιβίωσε μια μοναδική ελληνική κοινότητα, οι Έλληνες της καππαδοκικής Σύλλης, με ιδιαίτερη γλώσσα και πολιτισμό. Συνέβαιναν παράξενα πράγματα, όπως ο Τζελαλεντίν Ρουμί να γράφει ελληνικά ποιήματα με την αραβοτουρκική γραφή και οι Έλληνες της Σύλλης να γράφουν τουρκικά με ελληνικό αλφάβητο με την γραφή που αποκαλέστηκε καραμανλήδικα. Με λίγα λόγια, παρά το σκληρό περιβάλλον του ισλαμικού φονταμενταλισμού και της θρησκευτικής "ορθοδοξίας", σε κάποιες περιπτώσεις συνέβη μια ιδιαίτερη επαφή των θρησκειών για πάνω από 800 χρόνια, γύρω από διδασκαλίες που είχαν το έρεισμά τους σε θρησκευτικές αιρέσεις όπως οι Μεβλεβήδες και οι Μπεκτασήδες.

Επόμενος σταθμός στο παράξενο ταξίδι μας, η περίοδος μετά το 1423 και την οθωμανική κατάκτηση της Ελλάδας. Οι Οθωμανοί ακολουθούσαν συστηματικά πολιτικές εκτόπισης και μεταφοράς πληθυσμών. Ας θυμηθούμε λίγο ένα κλέφτικο τραγούδι από την συλλογή του Νίκου Πολίτη κ.α.:
 Ο Όλυμπος κι ο Κίσσαβος τα δυο βουνά μαλώνουν
 το ΄να παινιέται στα σπαθιά και τ΄ άλλο στα τουφέκια
 γυρίζει ο γερο Όλυμπος και λέει του Κισσάβου
 τι με μαλώνεις Κίσσαβε κονιαροπατημένε
 που σε πατούν οι τούρκισσες τσιγγάνες των Κονιάρων.
Ασφαλώς όχι τυχαία, πληθυσμοί από την περιοχή του Ικονίου εγκαθίστανται σε διάφορες περιοχές, όπως και στον ανατολικό θεσσαλικό κάμπο. Σημειώνεται ότι, αργότερα μετά την ανταλλαγή πληθυσμών από τη Μικρασία το 1924 δημιουργείται το χωριό Νέο Ικόνιο στον κάμπο δυτικά των Φαρσάλων, από "Κονιαλήδες" που ήρθαν από το Ικόνιο της Μικρασίας την "αγιοτόκο πρωτεύουσα της Λυκαονίας", όπου υπήρχε ένα γνωστό Τάγμα Δερβίσηδων για τους οποίους λέγονταν παραδοσιακά ότι κατάγονταν από εξισλαμισμένους χριστιανούς ( https://mikrasiatwn.wordpress.com/2008/11/23/%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%BF/ )

Σε αντίθεση με την χριστιανική θρησκεία, στην μωαμεθανική δεν υπάρχει μοναχισμός, καθότι είναι μία θρησκεία καθαρά κοσμικού χαρακτήρα. Όμως οι νεοφερμένοι από την ανατολή αντισυμβατικοί μυστικιστές ιδρύουν "τεκέδες", τα αντίστοιχα μοναστήρια των μωαμεθανών, σε διάφορα σημεία του ελλαδικού χώρου. Υπάρχουν μερικά τέτοια γνωστά σημεία στην ελληνική επικράτεια, ιδιότυπα σημεία μνήμης που λόγω του ιστορικού μουσουλμανικού χαρακτήρα σε καμία περίπτωση δεν θα λέγαμε όχι έχουν τύχει ιδιαίτερης προσοχής. Είναι ο τεκές του Σεγίτ Αλή Σουλτάν στη Ρούσσα του Έβρου, ο οποίος πλέον έχει χάσει τον παλιό του χαρακτήρα και συντηρείται από την τουρκική προπαγάνδα. Είναι ο τεκές του Κιουτουκλού Μπαμπά στο Σέλινο του νομού Ξάνθης, ένα μοναχικό κτίσμα με κόκκινη πέτρα που χάσκει στη μέση του κάμπου. Είναι ο τεκές του Χασάν Μπαμπά στα Τέμπη του νομού Λάρισας δίπλα στον Πηνειό, ένα ερείπιο που απορείς πώς στέκεται ακόμα όρθιο. Συμβαίνει να έχω περάσει από όλους αυτούς, αλλά η πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση ασφαλώς είναι ο τεκές των Ασπρογείων στην περιοχή Φαρσάλων στο νότιο θεσσαλικό κάμπο, ακριβώς στο σύνορο των νομών Μαγνησίας και Λάρισας.

Το γειτονικό χωριό Ασπρόγεια λεγόταν Ιρενί κατά την τουρκοκρατία, και γι΄ αυτό ο τεκές ήταν γνωστός ως "Ιρενί τεκέ". Κατά την παράδοση, ιδρύθηκε στα τέλη του 15ου αιώνα και λειτουργούσε μέχρι το 1972, όταν και πέθανε ο τελευταίος "μπουμπάς" (ηγούμενος) του μοναστηριού. Χτίστηκε πάνω στα ερείπια παλιότερου βυζαντινού μοναστηριού του 10ου αιώνα που ήταν αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο, μάλλον από κάποιον Τούρκο Ντουρμπαλή ο οποίος ήταν Μπεκτασής από το Ικόνιο, σαν ανταμοιβή των τουρκικών εξουσιών για τις στρατιωτικές του υπηρεσίες τις σχετικές με την κατάκτηση της Θεσσαλίας και τον ακόλουθο εξισλαμισμό της. Ο οποίος και βασίστηκε στη διδασκαλία του μπεκτασισμού κατά τα δόγματα του αρχαίου ιδρυτή του με το όνομα Χατζή Μπεκτάς. Η μυστικιστική αίρεση των μπεκτασήδων κυριάρχησε στα Βαλκάνια της οθωμανικής περιόδου, με έναν συγκερασμό στοιχείων από τον μουσουλμανισμό και τον χριστιανισμό και με διακριτικό χαρακτηριστικό την ανεκτικότητα προς τις θρησκευτικές πεποιθήσεις. Επί πέντε αιώνες ο μπεκτασισμός επηρέασε τον οθωμανικό κόσμο, συνδέθηκε με το στρατιωτικό σώμα των Γενίτσαρων, μέχρι που από τον σουλτάνο Μαχμούτ Β΄ θεωρήθηκε επικίνδυνος και καταργήθηκε. Τα μοναχικά τάγματα των Μπεκτασί Δερβίσηδων καταργήθηκαν με διάταγμα της τουρκικής εθνοσυνέλευσης το 1925 από τον Κεμάλ Ατατούρκ, με καταστροφή των τεκέδων και δίωξη των μοναστικών ταγμάτων. Υπήρξε όμως μια παράπλευρη ιστορία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, που αποτελεί ένα παραγνωρισμένο κομμάτι της ιστορίας του ελλαδικού χώρου.

Επόμενος σταθμός στην παράξενη ιστορία μας, ο Αλήπασας των Ιωαννίνων. Οπωσδήποτε μία από τις φριχτότερες μορφές και σελίδες της ιστορίας της οθωμανικής περιόδου. Όπως γράφτηκε στην γνωστή "Ελληνική Νομαρχία, "...μύριοι εἶναι οἱ τρόποι μὲ τοὺς ὁποίους οἱ σκληροτράχηλοι ὀθωμανοὶ δίδοσι τὸν θάνατον εἰς τοὺς ἀθώους Ἕλληνας, ὁ συχνότερος ὅμως εἶναι τὸ κρέμασμα. Οἱ πλάτανες τῶν Ἰωαννίνων εἶναι ἀδιακόπως πεφορτωμένοι ἀπὸ σώματα νεκρά. Ὁ σκληρόκαρδος τύραννος Ἀλῆς πολλοὺς ἀπεκεφάλισε μὲ τὸ πριόνι, ἄλλους ἔπνιξεν εἰς τὴν λίμνην, ἄλλους ἐφόνευσε, θέτοντας ἐπάνω εἰς τὸ στῆθος των ἀνυπόφορα βάρη, ἄλλους ἔθαψεν ζωντανούς, πολλῶν ἐσύντριψεν τὰς χεῖρας, τοὺς πόδας καὶ ἔπειτα τὴν κεφαλήν, πλῆθος ἐπαλούκωσε, καὶ ἀπὸ δύο Σουλιώτας ὁποὺ ἐφύλαττεν διὰ ἐνέχυρον, τὸν μὲν ἕνα ἐπρόσταξε καὶ τὸν ἔγδαραν ζωντανόν, τὸν δ᾿ ἕτερον ἐσούβλισαν καὶ ἔπειτα ἔψησαν ζωντανόν..." Ο παμπόνηρος Αλής, έχοντας μεγαλεπήβολα σχέδια και επιδιώξεις όπως η ιστορία απέδειξε, διέκρινε στον μπεκτασισμό μία επένδυση που θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τα σχέδιά του. Σε μια εποχή όπου ο ένας σκότωνε τον άλλον για ψύλλου πήδημα, η ανεκτικότητα του μπεκτασισμού είχε απήχηση, και αυτό το εκμεταλλεύτηκε για να προσελκύει στην αυλή του κόσμο και κοσμάκη. Στην πραγματικότητα βεβαίως αυτό που τον ενδιέφερε ήταν η οργάνωση στρατού και η στρατολόγηση νέου έμψυχου υλικού. Στη στρατιωτική σχολή που ίδρυσε και στη φρουρά του, εκπαιδεύτηκαν μερικοί από τους σημαντικότερους πολεμιστές της επανάστασης, όπως ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο Αθανάσιος Διάκος, ο Μπότσαρης, ο Θοδωράκης Γρίβας, ο Πανουργιάς κ.α. Στην αυλή του επέβαλε σε όλους τον μπεκτασισμό και όποιος γινόταν δεκτός έπρεπε να γίνει μπεκτασής. Οι τεκέδες των μπεκτασήδων, εκτός από τους αφιερωμένους δερβίσηδες και τις εγκαταστάσεις και υποδομές που είχαν, λειτουργούσαν συνάμα ως οργανωμένοι στρατώνες έτοιμοι για χρήση ανά πάσα στιγμή από τον στρατό του Αλή. Μετά τον θάνατό του και όταν ο μπεκτασισμός απαγορεύτηκε επίσημα στην τουρκική επικράτεια, είχε στο μεταξύ περάσει στους Αλβανούς, από όπου ο Αλής κατάγονταν, όπου και επιβίωσε ως "φυσική" λαϊκή θρησκευτική πίστη. Σε αυτό συνέβαλε το ότι ο Κεμάλ Ατατούρκ, γιος Αλβανίδας, εξόρισε κοινότητες των Μπεκτασήδων στην Αλβανία, τη μόνη "επισήμως" μουσουλμανική χώρα που μπορούσε να δεχτεί ξένες θρησκείες.













Ο τεκές του Ιρενί ιδρύθηκε μέσα σε ένα φυσικό τοπίο που δεν θα μπορούσες να το χαρακτηρίσεις ως τίποτα λιγότερο από ειδυλλιακό. Ένα τοπίο που μένει μέχρι σήμερα ζωντανό και αλώβητο στη χώρα ενός πραγματικού ονείρου. Η πιο ποιητική στιγμή αυτού του επίγειου παραδείσου είναι η άνοιξη, όταν στην απόλυτη σιωπή της ερημίας ξαπλώσεις κάτω από τα πανύψηλα πλατάνια για να παραδοθείς στο απαλό φύσημα της αύρας που φέρνει στα ρουθούνια σου τα αρώματα των αγριολούλουδων, απολαμβάνοντας τη μουσική της φύσης μέσα στο πανδαιμόνιο των αηδονιών και πίσω από το διακριτικό κελάρυσμα της πηγής με το ολόφρεσκο γάργαρο νερό. Κατά την παράδοση, ανέκαθεν την πρωτομαγιά μαζεύονταν οι Αλβανοί μαζί με τους ντόπιους για το ετήσιο μαγιάτικο γλέντι. Ίσως κάποια φορά αν βρεθείς εκεί να τους πετύχεις. Σε μια τέτοια περίπτωση θα δοκιμάσεις μια απρόσμενη φιλοξενία. Αφού προσκυνήσουν τις εικόνες που κρέμονται στον τοίχο έξω από το κτίσμα του "τουρμπέ" με τους μουσουλμάνους και τους χριστιανούς αγίους η μία δίπλα στην άλλη, θα πάρουν φωτιά οι σούβλες με τα αρνιά και το γλέντι θα στηθεί τρικούβερτο.

Κατά μαρτυρίες των λιγοστών παλιότερων κατοίκων των γειτονικών χωριών -γιατί σήμερα αυτά έχουν σχεδόν πλέον ερημώσει- τις παλιότερες εποχές ο τεκές κατείχε μεγάλη ιδιοκτησία γης και οι φιλόξενοι δερβίσηδες ζούσαν απόλυτα ειρηνικά και σε συνεργασία με τους κατοίκους των χωριών, σε όλες τις εργασίες στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Σήμερα το νομικό καθεστώς όσον αφορά την ιδιοκτησία αυτή ούτε λίγο ούτε πολύ μένει θολό. Μάλιστα έχει υπάρξει απόφαση δικαστηρίου που χαρακτήρισε κάποια περιοχή ως "έδαφος Αλβανίας"! Καλά διάβασες, υπήρξε απόφαση ελληνικού δικαστηρίου που χαρακτήρισε έδαφος εντός της ελληνικής επικράτειας ως έδαφος Αλβανίας. Κάποτε σε μία επίσκεψή μου με έναν φίλο, μέσα στην ερημιά κατέφτασε ξαφνικά ένα περιπολικό και οι αστυνομικοί ζήτησαν να δουν τις ταυτότητές μας. Περιστασιακά ο χώρος δέχεται επισκέψεις διάφορων "εθνικοφρόνων" που καίνε ή καταστρέφουν διάφορα πράγματα. Μαζί με μια ομάδα τάφους και κτίσματα ετοιμόρροπα που χάσκουν στον ουρανό χωρίς σκεπή, δεν μπορεί κανείς να πει με σιγουριά για πόσο ακόμα αυτός ο παράδεισος θα μείνει έστω κι έτσι για να θυμίζει κάτι από τις παλιές του δόξες. Το σίγουρο είναι ότι αυτή η γωνιά της ελληνικής γης δεν είναι η μόνη που εκτίθεται στην αδιαφορία κράτους και αρχών, εγκαταλείποντας έτσι στη λαίλαπα της λήθης ένα ακόμα κομμάτι της ιστορικής μνήμης αυτού του πολύπαθου τόπου μας.



Μια μουσουλμανική διδασκαλία που εμμένει στην επιστήμη και στη μόρφωση των γυναικών θα την έλεγες τουλάχιστον αξιοπρόσεκτη!



Κατάλογος των 33 ηγουμένων από την ίδρυση του τεκέ το 1480 μέχρι το 1972 που πέθανε ο τελευταίος μπουμπάς.

=========
Αναφορές:
- https://www.youtube.com/watch?v=LBgS9IwvX88 (Manoël Pénicaud, 2017)
- https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B5%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%91%CF%83%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CE%AF%CF%89%CE%BD
- https://dimosfarsalon.gr/alvaniki-moni-dervisidon-stin-asprogeia-farsalon-tekes-ntoyrmpali-soyltan/
- https://www.archaiologia.gr/blog/2012/10/08/%CE%BD%CE%B1-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%83%CF%89%CE%B8%CE%B5%CE%AF-%CE%BF-%CF%84%CE%B5%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%B4%CF%89%CE%BD-%CF%83%CF%84/
- https://www.eleftheria.gr/%CE%BB%CE%AC%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%B1/item/36062.html
- https://www.youtube.com/watch?v=f6vUC1AN7ng
- https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CF%80%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%B4%CE%B5%CF%82
- https://eastmediterranean.wordpress.com/2017/04/17/%CE%BF%CE%B9-%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B4%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B8%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CF%82/

Φωτογραφία HDR με κινητό στο χέρι

Το άρθρο αυτό ενδιαφέρει αυτόν που θέλει να βγάλει με το κινητό του τονικά/χρωματικά άψογες φωτογραφίες - συγκεκριμένα φωτογραφίες με *καλά ελεγχόμενο* Υψηλό Δυναμικό Εύρος (HDR) και με *ελεύθερο λογισμικό* και *εύκολα και γρήγορα*.

Για εισαγωγή, διάβασε αυτή τη σελίδα προσεκτικά και ευλαβικά:
https://device.gr/2018/08/23/hdr-ti-einai-kai-pote-na-to-chrisimopoio-sto-smartphone/

Όμως ακόμη και αν το κινητό σου έχει λειτουργία λήψης HDR, εδώ θα δούμε πώς μπορείς να ελέγξεις εσύ τη διαδικασία για καλύτερα αποτελέσματα. Επιπλέον θα μπορείς να το κάνεις και σε φτηνότερες συσκευές που δεν έχουν HDR λήψη. Οι ακριβές συσκευές μάλλον το έχουν. Π.χ.:
https://support.apple.com/el-gr/guide/iphone/iph2cafe2ebc/ios
Όμως ακόμη και όταν το έχουν, η παραγωγή της τελικής εικόνας γίνεται από το λογισμικό της συσκευής αυτόματα χωρίς εσύ να παρεμβαίνεις. Εδώ θα δούμε πώς θα δημιουργείς εικόνες που όχι μόνο έχουν υψηλό δυναμικό εύρος, αλλά και θα έχεις εσύ τον καλό έλεγχο της αισθητικής τους, δηλ. σε τονικότητα και χρώμα.

Εκτός αυτού του παραδοσιακά βασικού παράγοντα στην τεχνική και την αισθητική της ψηφιακής φωτογραφίας, υπάρχει όμως ακόμα ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Η λήψη HDR με φωτογραφική μηχανή απαιτεί την απόλυτη ακινησία της μηχανής, ώστε να συμπέσουν απόλυτα οι λήψεις, πράγμα που εισάγει την αναγκαιότητα ενός γερού τρίποδα. Έτσι ξεπερνάς την ανάγκη του τρίποδα, καθώς η τεχνική αυτή εκμεταλλεύεται την εκτίναξη στις ταχύτητες επεξεργαστή στα κινητά, συγκεκριμένα την ικανότητα της συσκευής να τραβήξει γρήγορα τις απαραίτητες τρεις λήψεις όταν εσύ κρατάς το κινητό στο χέρι - πιο δύσκολο για γρήγορα κινούμενο θέμα αλλά για στατικές εικόνες θα δουλέψει μια χαρά. Αν θέλεις λοιπόν να δημιουργείς με το κινητό άψογες εικόνες με λήψη στο χέρι χωρίς τρίποδα, συνέχισε να διαβάζεις.

Πρώτα πρέπει να κατανοηθεί η βασική τεχνική θεωρία του HDR. Το ανθρώπινο μάτι είναι μία καταπληκτική συσκευή. Συλλαμβάνει τον κόσμο με μεγάλη λεπτομέρεια και ακρίβεια. Όμως οι συσκευές που συλλαμβάνουν οπτικά δεδομένα βασίζονται σε αισθητήρες που υστερούν κατά πολύ από αυτό. Δεν έχουν την ευαισθησία να συλλάβουν πιστά *όλο* το δυναμικό εύρος μιας εικόνας από τους σκοτεινούς μέχρι τους φωτεινούς τόνους ταυτόχρονα. Ο αισθητήρας είτε θα συλλάβει καλά τις σκοτεινές περιοχές και θα "κάψει" τις φωτεινές (υπερβολική έκθεση, άρα απώλεια λεπτομέρειας), είτε θα συλλάβει καλά τις φωτεινές και θα αγνοήσει τις σκοτεινές (ανεπαρκής φωτεινότητα, άρα απουσία πληροφορίας, σκέτο μαύρο). Το ανθρώπινο μυαλό που έχει μεγάλη ικανότητα να επινοεί λύσεις, σκέφτηκε να συνδυάσει πολλαπλές λήψεις της ίδιας εικόνας με διαφορετική εκφώτιση, και παίρνοντας επιλεκτικά πληροφορίες από την καθεμιά για τις διαφορετικές τονικές περιοχές, να αυξήσει το δυναμικό εύρος της εικόνας ώστε να αποδίδει πιστότερα την πραγματικότητα - όχι μόνο για να προσεγγίσουμε την μεγάλη αντιληπτική ικανότητα του ματιού αλλά και για να επηρεάσουμε και να ελέγξουμε το αισθητικό αποτέλεσμα. Αυτή η διαδικασία στη φωτογραφική ορολογία χαρακτηρίζεται ως HDR photography - φωτογραφική τεχνική υψηλού δυναμικού εύρους. Τυπικά μία HDR εικόνα συνδυάζει τρεις λήψεις με διαφορετική έκθεση, συγκεκριμένα:
α) μία με κανονική έκθεση που θα συλλάβει καλά τους μέσους τόνους,
β) μία με υποέκθεση που θα συλλάβει καλά τις φωτεινές περιοχές και
γ) μία με υπερέκθεση που θα συλλάβει καλά τις σκοτεινές περιοχές,
με σκοπό να δημιουργήσουμε μία τελική εικόνα με λεπτομέρεια σε όλη την τονική γκάμα - χαμηλοί τόνοι, μέσοι τόνοι, υψηλοί τόνοι. Στο παράδειγμά μου θα το κάνω με ελεύθερο λογισμικό, σε λειτουργικό περιβάλλον windows, και με καλό έλεγχο του αποτελέσματος.

Είσαι ακόμη μαζί μου; Μέχρι εδώ ανέλυσα τη βασική λογική της τεχνικής HDR, προσπαθώντας να κινήσω το ενδιαφέρον αυτού που θέλει να ξεκινήσει στην ψηφιακή φωτογραφία αλλά δεν γνωρίζει πολλά, για να μπει στη συγκεκριμένη τεχνική με έναν εύκολο τρόπο. Από δω και κάτω δεν θα είμαι τόσο αναλυτικός, θα στοχεύσω στο χρήστη που έχει ήδη κάποια ευχέρεια στην ψηφιακή φωτογραφία αλλά δίνοντας λέξεις-κλειδιά για να αρχίσει και ο άπειρος να ψάχνει και να μαθαίνει. Οι περισσότεροι έχουμε ένα κινητό που μπορεί να τραβήξει αρκετά καλές φωτογραφίες, και χρησιμοποιώντας αυτή την καθημερινή συσκευή μπορούμε να κάνουμε τις φωτογραφίες μας σωστότερες, καλύτερες, πιο δημιουργικές, εκμεταλλευόμενοι τεχνικές δυνατότητες που τις έχουμε μέσα στα χέρια μας και δεν τις έχουμε αντιληφθεί.

Πρώτα χρειάζομαι την εφαρμογή του GIMP. Εφαρμογή ψηφιακής επεξεργασίας εικόνας, ελεύθερη και open source. Μπορεί να μην κάνει τρελούς αυτοματισμούς όπως άλλες πολυδιαφημισμένες εφαρμογές που μπορείς να χρησιμοποιήσεις με το αζημίωτο, αλλά κάνει όλα τα βασικά που θα περίμενε ο πρακτικός χρήστης που θέλει να κάνει τις καθημερινές δουλειές γρήγορα και εύκολα.
https://www.gimp.org/
Κατεβάζω και εγκαθιστώ (τελευταία έκδοση 2023/10 2.10.4). Αν το βλέπεις κάπως περίεργο, σε διαβεβαιώ ότι αν σε ενδιαφέρει η ψηφιακή επεξεργασία εικόνας σε ελάχιστο χρόνο θα γίνει καθημερινό σου εργαλείο, και σε απώτερο χρόνο θα έχει σαπίσει στο σκληρό δίσκο του υπολογιστή σου.

Το κινητό μου, μια απλή συσκευή των 150 ευρώ, το έχω για να κάνω τη δουλειά μου, τίποτα ιδιαίτερο - απλά στις κριτικές διάβασα ότι είχε αποδεκτή κάμερα που τραβά αποδεκτές φωτογραφίες, αυτό με ενδιέφερε. Στην default εργοστασιακή του εφαρμογή της κάμερας ΔΕΝ έχει την επιλογή "HDR" - όταν τραβήξω φωτογραφία απλά αποθηκεύει ένα αρχείο JPG και τέλος. Κατεβάζω μια εφαρμογή στο Android που λέγεται Open Camera. Κορυφαία και δωρεάν. Στις επιλογές έχει διάφορα modes, ανάμεσά τους και την επιλογή "HDR"! Με τη λήψη της φωτογραφίας αποθηκεύει 4 εικόνες, μία με κανονική έκθεση (μέσοι τόνοι), μία με υποέκθεση (για τα φωτεινά), μία με υπερέκθεση (για τα σκοτεινά), και μία που το ίδιο το λογισμικό συνθέτει ως σύνθετη τελική εικόνα. Όλα αυτά με ένα tap. Ναι παίζει ρόλο εδώ η σταθερότητα του θέματος, αν για παράδειγμα παίρνω έναν άνθρωπο που κουνά τα χέρια αυτά δεν θα βγουν σωστά, γιατί ο ελάχιστος χρόνος που μεσολαβεί ανάμεσα στις τρεις λήψεις είναι αρκετός για να ληφθούν ασυμπτωτικές εικόνες - ας μην τα θέλουμε όλα δικά μας, όμως για στατικό θέμα με σχετικά σταθερό κράτημα στο χέρι όλα πάνε καλά. Η 4η εικόνα που προκύπτει αυτόματα συμβαίνει να είναι γενικά προβληματική ως προς την έκθεση, και παρότι μπορεί να διορθωθεί εύκολα για κάποιο αποδεκτό ίσως αποτέλεσμα, την απορρίπτω για να προτιμήσω την σωστή HDR επεξεργασία των άλλων τριών.

Το επόμενο που χρειάζομαι είναι ένα "ένθεμα" (script) του GIMP που το λένε "exposure-blend.scm".
http://tir.astro.utoledo.edu/jdsmith/code/eb/exposure-blend.scm
Κλικάροντας κατεβάζω το αρχειάκι, που πρέπει να μπει σε συγκεκριμένο φάκελο. Για να βρω σε ποιον, εντός του GIMP χτυπώ 'Επεξεργασία > Προτιμήσεις > Φάκελοι > Σενάρια (Scipts)', βλέπω σε ποιους φακέλους διαβάζει η εφαρμογή τα scripts, και εκεί βάζω το μαγικό αρχειάκι (δοκιμάζω τον πρώτο). Όταν ξεκινώ το GIMP τσιμπάει το scipt, και το έχω διαθέσιμο κάπου στο μενού 'Φίλτρα > Exposure Blend > Blend...' - τη διαδικασία αυτή μία φορά την κάνω εννοείται.

ΟΚ, έτοιμος. Μεταφέρω τα τρία αρχεία μου από το κινητό στον υπολογιστή.

Ξεκινώ το GIMP. 'Φίλτρα > Exposure Blend > Blend...'



Επιλέγω τις 3 εικόνες:
-την κανονική έκθεση στο 'Normal exposure',
-την υποεκτεθειμένη στο 'Short(...)',
-την υπερεκτεθειμένη στο 'Long(...)'.
Κλικάρω το 'Εντάξει' και ως διά μαγείας το GIMP δημιουργεί αρχείο με τρεις στρώσεις (layers), 'Normal Exp' + 'Dark Exp' + 'Bright Exp', και οι 2 τελευταίες και με μάσκα! Εδώ τώρα κάποιος με εμπειρία επεξεργασίας εικόνας μπορεί την εικόνα του "να της βγάλει τα μάτια" δουλεύοντας με διάφορους τρόπους στα διαθέσιμα στοιχεία: στις στρώσεις, στις μάσκες τους, στην διαφάνειά τους (opacity), και με πολλά τονικά και χρωματικά εργαλεία επάνω στην καθεμιά τονική ζώνη. Η πρώτη ενέργεια που συνιστάται για τον αρχάριο είναι η (α)διαφάνεια των δύο διορθωτικών στρώσεων, πράγμα που πιθανώς από μόνο του θα διορθώσει δραματικά την εικόνα. Η δεύτερη, η τονική και χρωματική εξισορρόπηση των 3 στρώσεων (χαμηλοί τόνοι, μέσοι τόνοι, υψηλοί τόνοι) με το εργαλείο 'Χρώματα > Στάθμες... (Levels)'. Και βέβαια για κάθε ενέργειά σου το GIMP σού παρουσιάζει το αποτέλεσμα των ενεργειών σου.



Στο παράδειγμα, πρόσεξε τη διαφορά στην τονική απόδοση των δύο εικόνων με δεδομένο το έντονο κοντράστ της σκηνής, δηλ. σύγκρινε την αρχική εικόνα των μέσων τόνων που πήρα από το κινητό (και θα έπαιρνα επίσης χωρίς την επιλογή HDR) και την τελική εικόνα μετά την τονική διόρθωση.

Όταν το αποτέλεσμα σε ικανοποιήσει, εξάγεις σε χρησιμοποιήσιμο αρχείο με την εντολή 'Αρχείο > Εξαγωγή ως...', επιλέγοντας στο διάλογο μορφή αρχείου και με τις σχετικές επιλογές. Η εργασία κράτησε μερικά λεπτά της ώρας. Μπράβο σου, μόλις άρχισες να μπαίνεις στη μαγεία της ψηφιακής επεξεργασίας εικόνας! Καλή συνέχεια!

Ποδηλατικός ταξιδιωτικός εξοπλισμός

Τι πρέπει να έχει μαζί του ο ποδηλάτης που ταξιδεύει; Αυτό είναι το πρώτο ερώτημα που κρατά στο σπίτι εκείνους που θέλουν να βγουν στο δρόμο με το ποδήλατό τους αλλά φοβούνται να το τολμήσουν. Το άρθρο αυτό θα προσπαθήσει να απαντήσει στο συγκεκριμένο ερώτημα: "τι να πάρω μαζί μου σε ένα ποδηλατικό ταξίδι;".

Για φρέσκα λαχταριστά φαγητά στη μέση του πουθενά: Μια αυτοσχέδια εστία μαγειρέματος κατάλληλη και για βραστά και για ψητά, που αποτελείται από μια απλή λιξάντα αναδιπλούμενη και πανάλαφρη από φύλλο αλουμινίου που καίει μικρά ξυλάκια που βρίσκονται εύκολα παντού, και από έναν αυτοσχέδιο φούρνο για ψητά. Ο φούρνος αποδείχτηκε εξαιρετικός για κάθε ψήσιμο, ακόμα και για το φρέσκο ζυμωτό ψωμί!


Το στυλ ταξιδιού είναι σίγουρα μία αρκετά προσωπική υπόθεση. Ο καθένας έχει μαζί του διάφορα πράγματα που εξυπηρετούν τον δικό του τρόπο ζωής και μετακίνησης. θα λέγαμε σχηματικά ότι στην "πολυήμερη ποδηλατική δραστηριότητα" υπάρχουν δύο άκρα:
- περίπτωση 1: αυτός που ταξιδεύει με ελάχιστα πράγματα και με πρόγραμμα (χρονοδιάγραμμα). Λέξεις-κλειδιά: διαδρομή, αποστάσεις, πρόσβαση σε συγκεκριμένα τοπογραφικά σημεία.
- περίπτωση 2: αυτός που ταξιδεύει χαλαρά περισσότερο για την ευχαρίστηση. Λέξεις-κλειδιά: άνεση, απόλαυση, υγεία, διαβίωση, καλοπέραση.
Στο βασικό σκεπτικό του πράγματος αυτό που έχει σημασία είναι ο στόχος, το γιατί κάνουμε αυτό που κάνουμε. Στην πρώτη περίπτωση ο στόχος του ποδηλάτη είναι το επίτευγμα, να κατορθώσει μία συγκεκριμένη διαδρομή μέσα σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια, ενώ στη δεύτερη περίπτωση ο στόχος του ποδηλάτη είναι η υγεία και η ψυχοσωματική ανανέωση. Στην πρώτη περίπτωση θα επιστρέψει λίγο ως πολύ κουρασμένος, ενώ στη δεύτερη περίπτωση θα επιστρέψει ξεκούραστος και ανανεωμένος, και στο σώμα και στο μυαλό. Το πρώτο στυλ συχνά ονομάζεται bike-packing, ενώ το δεύτερο θεωρείται ως το κλασικό bicycle-touring. Επειδή συμβαίνει το δικό μου στυλ να είναι το δεύτερο, και αυτό περιλαμβάνει τη μεγαλύτερη "λίστα εξοπλισμού", αυτό σημαίνει ότι εσύ έχεις μπροστά σου σε αυτό το άρθρο όλα εκείνα από τα οποία θα μπορέσεις να επιλέξεις όσα εσύ θα θεωρήσεις σημαντικά για σένα για το δικό σου ταξίδι. Κι αν τυχόν σκεφτείς ότι όλα αυτά είναι πάρα πολλά, έχε υπόψιν σου ότι έχω κάνει ταξίδια με όλα αυτά μαζί μου... και σε διαβεβαιώ ότι πέρασα υπέροχα. Η πείρα λέει ότι ένα βαρύ ποδήλατο δεν είναι αυτό που θα σε αποτρέψει από το ταξίδι, απλώς με βαρύ ποδήλατο πηγαίνεις πιο σιγά και βγάζεις λιγότερα χιλιόμετρα κάθε μέρα - αλλά και πάλι αυτά μπορούν να είναι αρκετά για ένα αξέχαστο ταξίδι που θα εκπληρώσει απόλυτα το σκοπό του.

Εκτός από το βάρος (και όγκο) του εξοπλισμού, σημαντικός παράγοντας είναι ο χρόνος της εξόρμησης. Είναι προφανές ότι για ένα διήμερο λίγα πράγματα θέλεις, αλλά όσο περισσότερες οι μέρες τόσο περισσότερα πράγματα και θα χρειαστείς. Η συμβουλή προς τον αρχάριο είναι η μέθοδος της σταδιακής εμπειρίας: ξεκίνα με διήμερα/τριήμερα, και σιγά σιγά θα προσαρμόζεις τα υλικά σου στις ανάγκες σου σύμφωνα με τις προσωπικές σου προτιμήσεις. Όμως το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι κάτι πολύ απλό, και θα μπορούσαμε να το πούμε "μέθοδος της δοκιμής στο σπίτι". Μαζεύεις όλα αυτά που θέλεις, τα τοποθετείς μέσα στους σάκκους επάνω στο ποδήλατο, και ζεις με αυτά κανονικά όπως θα ταξίδευες και για όσο χρόνο θα ταξίδευες... αλλά στο σπίτι σου. Έτσι θα καταλάβεις εύκολα τις πραγματικές σου ανάγκες στις πραγματικές συνθήκες ταξιδιού. Το μόνο που θα λείπει από την πραγματικότητα του ταξιδιού θα είναι η έκθεση στις καιρικές συνθήκες, καθώς θα βρίσκεσαι στην ασφάλεια του σπιτιού σου, αλλά πέρα από αυτό θα αποκτήσεις μια σιγουριά του τι θα έχεις να αντιμετωπίσεις όταν πάρεις το ποδήλατο και φύγεις. Θα δοκιμάσεις την πραγματική ζωή του ποδηλάτη που ταξιδεύει, το φαγητό, τον ύπνο διότι θα κοιμάσαι στην σκηνή σου στην αυλή, τη μπουγάδα, το ντους, και το καλύτερο θα είναι βέβαια κάθε μέρα να κάνεις με το ποδήλατο φορτωμένο και μια διαδρομή με ποικίλο τεραίν (και ανηφόρα). Αυτή είναι η καλύτερη μέθοδος για να νιώσεις ασφάλεια και σιγουριά και για να αρχίσεις να ανακαλύπτεις τις ικανότητές σου.

Αφού λοιπόν ξεκαθαρίσαμε αυτά τα βασικά πράγματα που μπορούν στον καθένα να δώσουν τη δυνατότητα να πάρει ένα ποδήλατο και να απολαύσει τα οφέλη της πολυήμερης ποδηλασίας, προχωράμε στο ψητό: τα υλικά που θα έχεις μαζί σου αφορούν συγκεκριμένες ανάγκες. Τα πράγματα που χρειάζεσαι όταν θα βρίσκεσαι εκεί έξω χωρίζονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Αναλύοντας την κάθε κατηγορία καθορίζεις το νοικοκυριό σου. Οι 5 κατηγορίες είναι:
-Εργαλεία ποδηλάτου
-Ρούχα
-Εξοπλισμός διαβίωσης
-Προσωπικά είδη
-Διατροφή

--> Η πρώτη κατηγορία αναγκών έχει να κάνει με το ίδιο το ποδήλατό σου. Είναι το μέσο μετακίνησης που θα έχεις και πρέπει να δουλεύει καλά και σωστά. Μέσα σε ένα μικρό τεχνικό τσαντάκι θα περιέχονται τα ακόλουθα. 2 σαμπρέλες ρεζέρβα. Κιτ επιδιόρθωσης τρύπιας σαμπρέλας = κομματάκι χοντρό γυαλόχαρτο για ξύσιμο + κόλλα + μπαλώματα. Ένα μικρό πολυεργαλείο χρήσιμο και για εργασίες εκτός από το ίδιο το ποδήλατο (με σουγιά, κατσαβίδι, αλλενόκλειδα κλπ.) - σημ.: ένα τέτοιο ποδηλατικό θα έχει ας πούμε ακτινολόγο και κόφτη αλυσίδας. Ένα μικρό μπουκαλάκι με λάδι αλυσίδας (γενικής χρήσης λεπτόρευστο 10άρι) είναι χρήσιμο για ταξίδια μεγαλύτερα των 2 εβδομάδων (λαδώνεις αλυσίδα και μετά σκουπίζεις με πανί). Ένα μικρό πανί που αν λερώσει εύκολα το αντικαθιστάς από τα σκουπίδια. Μια ντίζα φρένου.

--> Ρούχα. Ποικίλουν ανάλογα με την εποχή, τον καιρό, και το χρόνο, δηλαδή για διήμερα/τριήμερα μπορεί να είναι ελάχιστα αλλά για μεγαλύτερα ταξίδια θέλουμε "από όλα". Πρώτα σκέφτεσαι το πάνω μέρος του σώματος. 2 μπλούζες μακρυμάνικες (προστασία από τον ήλιο), σχετικά λεπτές (ως "εσώρουχο"), όταν πλένεις τη μία να φοράς την άλλη (τα ρούχα τα κρεμάς για στέγνωμα και εν κινήσει). Ένα ζεστό πουκάμισο. Ένα φλις. Ένα ζεστό αμάνικο γιλέκο. Ένα αντιανεμικό (και σχετικά αδιάβροχο). Μετά σκέφτεσαι το κάτω μέρος του σώματος. 2 εσώρουχα. 2 λεπτές μακριές (αθλητικές) φόρμες. Ίσως ένα κοντό σορτς. Μαγιό. 2 ζεύγη κάλτσες. Προστασία για κεφάλι + πρόσωπο + χέρια από ήλιο και κρύο: καπέλο, γυαλιά, φουλάρι, γάντια (ήλιου, κρύου), σκουφί κρύου.

--> Διαβίωση. Σκηνή. Υπνόσακκος. Υπόστρωμα (κάριματ) ύπνου. Αδιάβροχο πόντσο (για υγρά κλίματα και δύσκολους καιρούς). Πετσέτα μικροϊνών (μικρός όγκος, εύκολο στέγνωμα). Σαγιονάρες (ελαφριά κροκς, δεν έχουν βάρος, για πέρασμα ποταμιών και νερών). Σαπούνι (για ντους, μπουγάδα). Πλαστικό αναδιπλούμενο δοχείο νερού (παίρνει περίπου 10 κιλά, το αφήνεις στο ήλιο για ζέσταμα για το ντους, και για μπουγάδα άψογο). Μπουκάλια νερού (έχω προσαρμόσει τρία εναμισόλιτρα στο ταξιδιωτικό ποδήλατό μου που είναι υπεραρκετό νερό για κατασκήνωση και σε μέρος χωρίς βρύση). Πτυσσόμενο πριόνι + μαχαίρι (τα 2 βασικά εργαλεία επιβίωσης στη φύση). Αναπτήρες (2). Φακός κεφαλής (να φορτίζει με USB).

--> Προσωπικά είδη. Μικρό φαρμακείο (έτοιμο σετ με υλικά για τραύματα, τσιμπήματα εντόμων κλπ.). Αυτοσχέδιο σετάκι για ραψίματα/επιδιορθώσεις, με βελόνες/κλωστές. Οδοντόβουρτσα (προσωπικά ποτέ δεν χρησιμοποιώ οδοντόκρεμα, μόνο σόδα) + οδοντόνημα. Νυχοκόπτης, χτένα, καθρεφτάκι, ξυραφάκι ξυρίσματος. Μικρός μεγεθυντικός φακός που στηρίζεται στο μάτι για εξαγωγή αγκαθιού με βελόνα. Χαρτί υγείας. Κινητό, πορτοφόλι (τα βασικά προσωπικά είδη τα έχεις σε τσαντάκι μέσης πάντα για αποφυγή απώλειας ή κλοπής). Ηλεκτρικά/ηλεκτρονικά αναλόγως = powerbank, καλώδια φόρτισης, φορτιστής μπρίζας, action camera, μικρός φακός ρεζέρβα, κλπ.

--> Διατροφή. Μόνο για αυτή έχουν γραφτεί βιβλία και βιβλία. Η πρώτη και βασική και μεγάλη αλήθεια είναι ότι, ΠΡΙΝ βγεις στο δρόμο με το ποδήλατό σου πρέπει να ξέρεις να μαγειρεύεις το φαγητό σου, καθώς αυτή η γνώση είναι εξαιρετικά σημαντική για την υγεία και την απόδοση σε κάθε δραστηριότητά σου. Όταν θα βγεις έξω θα εφαρμόσεις την εμπειρία σου, έτσι ώστε να απολαμβάνεις φρέσκο και καλό φαγητό και να διατηρείς ένα υγιές και δυνατό σώμα. Τα τρόφιμα τα ανανεώνεις στη διαδρομή (αγοράζοντας και συλλέγοντας από τη φύση) και με τα μαγειρικά σκεύη που έχεις μαζί σου τα μαγειρεύεις για να έχεις φρέσκια υγιεινή τροφή.
Τα μαγειρικά σκεύη που συνιστώ είναι:
- γκαζάκι (ακόμη και απλό υγραερίου κάνει με σωστή χρήση, εκτός χαμηλών θερμοκρασιών),
- μαχαιροπήρουνα,
- ινόξ σκεύος μαγειρέματος 16 εκατοστών,
- λιξάντα για καύση ξύλων (εύκολα κάνεις αυτοσχέδια, για τζάμπα ενέργεια μαγειρέματος με ξυλάκια που βρίσκεις παντού),
- γάστρα για ψητά, από 2 ίδια ελαφριά σκεύη που μπαίνουν αντικρυστά πάνω στη λιξάντα (βλ. εικόνα).

Από κει και πέρα, μένουν τα τρόφιμα. Η διατροφή είναι μεγάλο κεφάλαιο, προσωπικό και πολυδιάστατο. Υπάρχουν πολλές επιλογές για τρόφιμα που μπορεί ο ταξιδιώτης να έχει μαζί του. Η καλύτερη τακτική είναι, να "κάνεις πρόβα" της διατροφής ταξιδιού όταν είσαι σπίτι. Στο σπίτι σου διατρέφεσαι για αρκετό χρονικό διάστημα ετοιμάζοντας το φαγητό σου με τα συγκεκριμένα σκεύη και έχοντας τα ίδια τρόφιμα που θα έχεις μαζί σου στα ταξίδια σου, έτσι ώστε να είσαι σίγουρος για το τι θα φας και πώς θα το ετοιμάσεις. Η ποιότητα της διατροφής έχει τεράστια σημασία για την απόδοση και την υγεία, και όσο ασχολείσαι τόσο καλύτερος σε αυτό θα γίνεσαι κάθε μέρα που περνάει και τόσο δυνατότερο σώμα θα ανακαλύπτεις ότι αποκτάς. Με την ευκαιρία αναφέρω ένα σοβαρό θέμα διατροφής που ενδιαφέρει τον ποδηλάτη, που είναι η απεξάρτηση από τους υδατάνθρακες. Ο σύγχρονος άνθρωπος τρώει πολλούς υδατάνθρακες, πράγμα που είναι και η αιτία που θερίζει ο διαβήτης τύπου 2. Οι υδατάνθρακες δίνουν γρήγορη ενέργεια, πράγμα που τους κάνει δημοφιλείς στον αθλητισμό, όμως η χρόνια χρήση δημιουργεί ένα είδος εθισμού στο σώμα, πέρα από το πρόβλημα του σοκ ινσουλίνης που προκαλεί στο συκώτι και γενικά τον μεταβολισμό. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους λεγόμενους γρήγορους υδατάνθρακες, που είναι κυρίως η ζάχαρη. Στους ποδηλάτες είναι δημοφιλείς τα "energy bars", που βασικά είναι ζάχαρη για άμεση ενέργεια. Ειδικά ο ποδηλάτης που ταξιδεύει και χρειάζεται σταθερή ενεργειακή βάση πρέπει να απεξαρτηθεί από τη λογική της γρήγορης ενέργειας. Πριν πολλά χρόνια διάβασα κάπου ένα κείμενο που μού άνοιξε τα μάτια και αποφάσισα να αλλάξω την διατροφή μου. Σταδιακά -η αλλαγή απαιτεί κάποιο χρόνο- εγκατέλειψα τελείως τους γρήγορους υδατάνθρακες (ζάχαρη και μέλι δεν τρώω ποτέ) και περιόρισα δραστικά τους αργούς - πατάτες, μακαρόνια, ρύζι, τρώω το πολύ 1-2 φορές την εβδομάδα, κάνοντας αυτό που λέγεται "δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων". Τότε στα 50 μου η σωματική μου ικανότητα είχε αρχίσει φυσιολογικά να πέφτει, μέσα σε 1-2 χρόνια άρχισε να επανακάμπτει, και σήμερα στα 63 μου παρατηρώ το σώμα μου να κερδίζει σε δύναμη αλλά και σε αντοχή χρόνο με το χρόνο. Χωρίς την άμεση ευκολία του σακχάρου το σώμα αποθηκεύει καλύτερα ενέργεια και την αποδεσμεύει για περισσότερο χρόνο, πράγμα που έχει σημασία σε σωματικές δραστηριότητες αντοχής όπως η ποδηλασία. Αν χρειαστεί μπορώ χωρίς καλό φαγητό να κάνω ποδήλατο όλη μέρα χωρίς να νιώσω πείνα, και έννοιες όπως κούραση, κόπωση, εξάντληση, γίνονται πλέον έννοιες χωρίς περιεχόμενο. Παράλληλα όλες οι δυνάμεις του σώματος αυξάνονται, το ανοσοποιητικό ισχυροποιείται, αρρωσταίνεις πιο δύσκολα, αυξάνονται οι αντοχές στο κρύο, στη ζέστη, το δέρμα γίνεται πιο ισχυρό και λιγότερο ευαίσθητο κλπ. κλπ.

Η υγεία του ανθρώπου εξαρτάται από τρία βασικά πράγματα σαφή και συγκεκριμένα: α) διατροφή, β) ύπνος, γ) άσκηση. Ενώ ο σύγχρονος αστικός τρόπος ζωής των περισσότερων ανθρώπων σήμερα παραβιάζει βάναυσα και τα τρία αυτά, το ταξίδι με ποδήλατο μπορεί να επαναφέρει τον άνθρωπο στην υγεία επειδή επαναφέρει στο φυσιολογικό και τα τρία:
-η διατροφή, με τη φυσική τροφή που βρίσκεις στο ύπαιθρο, και με σωστές επιλογές και μαγείρεμα, μπορεί να φέρει στον οργανισμό σου μια ενέργεια και μια ποιότητα δύναμης που δεν μπορείς τώρα να την φανταστείς απλά γιατί ποτέ δεν την ένιωσες,
-ο σωστός ύπνος στη φύση μπορεί να ξαναφέρει στο σώμα σου την εμπειρία της βαθιάς ξεκούρασης και αναζωογονητικής ανανέωσης που θα κάνει την κάθε μέρα σου να την αρχίζεις σαν μικρό παιδί, και
-η ποδηλατική άσκηση είναι γνωστό ότι είναι μια εξαιρετική αερόβια δραστηριότητα χωρίς κραδασμούς και φθορές και που έξω στη φύση και το καθαρό περιβάλλον θα ξαναγεμίσει τα πνευμόνια σου με καθαρό αέρα και το σώμα σου με καινούργιο καθαρό αίμα.
Και βέβαια επειδή μαζί με το σώμα ισχυροποιείται και το μυαλό, θα νιώθεις πιο ήρεμος, δημιουργικός, θετικός, θα βρίσκεις νόημα σε ό,τι κάνεις, θα επικοινωνείς καλύτερα με τους άλλους και το περιβάλλον. Η υγεία και η δύναμη είναι δυο έννοιες που πάνε μαζί. Το ταξίδι με ποδήλατο είναι μια εξαιρετικά υγιεινή δραστηριότητα που δυναμώνει και το σώμα και το μυαλό.

Όλα αυτά τα οφέλη μπορείς να τα δοκιμάσεις κι εσύ αν φορτώσεις μερικά απλά φτηνά υλικά πάνω σε ένα απλό φτηνό ποδήλατο και βγεις στο δρόμο για δυο εβδομάδες το λιγότερο. Ζεις σε ένα τόπο προνομιακό με ιδανικό μεσογειακό κλίμα, με καλό καιρό 300 μέρες το χρόνο, με εξαιρετική φύση, με ιστορία, με πολιτισμό, με ένα σωρό ατελείωτες εμπειρίες που θα κάνουν την κάθε σου ταξιδιωτική μέρα μοναδική. Η προϋπόθεση για αυτό είναι να ξέρεις τι κάνεις, με οργάνωση, με ανακάλυψη των δυνατοτήτων σου, με σεβασμό στον εαυτό σου, με επίγνωση και εμπειρία που θα αποκτάς με πρόθεση και στόχευση.

Ο λόγος της σιωπής.-

Η μοίρα μού το επεφύλασσε. Από τη δεκαετία του 80 έζησα την Ελλάδα, μέχρι σήμερα. Σε λιγότερο από 40 χρόνια έζησα σε όλα της τα στάδια τη διάλυση της ελληνικής υπαίθρου. Μια αρρωστημένη αστικοποίηση μετέτρεψε και μετατρέπει μια χώρα ζωντανή σε έρημη γη. Με τις εμπειρίες που είχα, θα μπορούσα ίσως να συγγράψω μια ολόκληρη πραγματεία για τον μετασχηματισμό της Ελλάδας, για την κοινωνική κατάρρευση, οικολογική, οικονομική κλπ. Ταξιδεύω σήμερα στους ίδιους χώρους, στα ίδια χωριά που κάποτε έσφυζαν από ζωή, και δεν βλέπω ούτε γάτα. Η ελληνική γη έχασε τους ανθρώπους. Τι έμεινε; Η φύση μόνο. Αλλά κι αυτή δεν έχει πολύ μέλλον, καθώς έτσι όπως πάει οι καλοβολεμένοι αστοί εφαρμόζουν εξελιγμένες μεθόδους εκμετάλλευσης των πάντων και σε λίγα χρόνια η ελληνική φύση κι αυτή όπως φαίνεται θα έχει πάει περίπατο. Ζητώ συγγνώμη αναγνώστη, δεν έχω όρεξη για δημοσιεύσεις πλέον. Η Άλλη Ελλάδα μετατρέπεται αργά αλλά μεθοδικά σε μια Ελλάδα χαμένη, ξεχασμένη. Υπάρχει όμως κι ένας λόγος ακόμα για τη σιωπή μας. Ζώντας στην κοινωνία της απάτης, ό,τι δημοσιεύουμε καταγράφεται, όλες οι πληροφορίες επεξεργάζονται πίσω από κλειστές πόρτες με αλγόριθμους και μεθόδους που δεν γνωρίζουμε και οι απατεώνες της κοινωνίας τις χρησιμοποιούν εναντίον της. Σιωπή λοιπόν. Ο μύθος του ίντερνετ κάποτε θα τελειώσει κι αυτός. Η πραγματική ανθρώπινη επικοινωνία είναι η ζωντανή ανθρώπινη επικοινωνία. Τα λέμε στους δρόμους.-

Η υγεία σου είναι στα... πόδια σου

 

Ο άνθρωπος συνιστά *οργανικό* μίγμα δύο συστατικών, ύλης + μυαλού. Σώμα + νους. Hardware + software, θα λέγαμε ένα πράγμα. Τα δύο συστατικά συνδέονται, το ένα επηρεάζει το άλλο και ταυτόχρονα τη συνολική κατάσταση του *οργανισμού* - κι αυτό το λέμε υγεία. Συνήθως τα δύο συστατικά ερμηνεύονται χωριστά: οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να κάνουν κάποια πράγματα για την σωματική υγεία (π.χ. άσκηση σε γυμναστήριο) και κάποια άλλα πράγματα για την ψυχική υγεία (ηθική, σχέσεις, κοινωνικότητα, αξίες κλπ.). Το ποδήλατο είναι μια δραστηριότητα που επηρεάζει θετικά και τα δύο ταυτόχρονα: με μία απλή κίνηση ωφελείς και το σώμα και το νου σου.

Η βάση της σωματικής υγείας είναι η κίνηση. Η καλή βάση της μακροχρόνιας υγείας είναι η αερόβια κίνηση. Η ποδηλατική κίνηση όχι μόνο είναι αερόβια, αλλά και δεν προκαλεί φθορά στις αρθρώσεις και τους τένοντες καθώς είναι κίνηση κυκλική και χωρίς κραδασμούς, επιδρώντας στο κυκλοφορικό/αναπνευστικό/καρδιαγγειακό και μάλιστα με απόλυτα ελεγχόμενη ένταση.

Η βάση της ψυχικής υγείας είναι το θετικό περιβάλλον. (Υπάρχει και το υποκειμενικό κομμάτι αλλά το παραλείπω, είναι άλλη ιστορία η προσωπική αιτιολογία, μιλώ για το τι μπορεί να κάνει κανείς για να βοηθήσει τον εαυτό του ενεργητικά, η ψυχοπαθολογία είναι ιδιαίτερο κεφάλαιο και αφορά την ψυχολογία και την ψυχιατρική.) Το πιο κατάλληλο θετικό περιβάλλον για τον άνθρωπο είναι το φυσικό περιβάλλον. Η περιήγηση με ποδήλατο προσφέρει τις ιδανικές συνθήκες για την προσέγγιση του περιβάλλοντος και για την φυσική διαβίωση, προσφέροντας τις ιδανικές συνθήκες για έναν συνδυασμό παθητικής ανάπαυσης και ενεργητικής ενδυνάμωσης.

Αυτά με δυο λόγια απλά, για να κατανοηθεί το γιατί κάποιοι άνθρωποι κάνουν ποδήλατο μεγάλων αποστάσεων. Η συγκεκριμένη δραστηριότητα ωφελεί όλη την ανθρώπινη ύπαρξη ταυτόχρονα μια κι έξω. Η καλύτερη απόδειξη για κάτι είναι η επιστημονική τεκμηρίωση. Για την τεκμηρίωση της μακρόχρονης σωματικής υγείας μπορεί να βρει κανείς άπειρες επιστημονικές μελέτες, όπως και για την επίδραση της ψυχικής ασθένειας στην σωματική υγεία. Ιδού και η επιστημονική τεκμηρίωση της επίδρασης της σωματικής άσκησης στην ψυχική υγεία.

https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxikis-ygeias/proagogi-psyxikis-ygeias/askisi/10040-meioste-to-agxos-kai-tin-katathlipsi-meso-tis-somatikis-askisis.html

Άλλοι χωροχρόνοι

Το ποδήλατο σού ανοίγει δυνατότητες προσεγγίσεων του χώρου και του χρόνου. Σε καλεί να μεταμορφώσεις τον τόπο σε σύμπαν και τη στιγμή σε αιωνιότητα. Σε προκαλεί να ανακαλύπτεις άλλους χωροχρόνους και άλλες Ελλάδες. Όπου και να πας, όποτε και να πας, παντού και πάντα.

 

 

Ο θάνατος του ελληνικού ψωμιού - Έργα χειρών ανθρώπων

 
Ανέκαθεν το ψωμί ήταν βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής. Η αρτοποιΐα ήταν μια τέχνη πολύ δουλεμένη στα βάθη του χρόνου. Η παραδοσιακή νοικοκυρά έφτιαχνε καθημερινά, ή τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, το ψωμί της οικογένειας. Στην κάθε περιοχή υπήρχαν ιδιαίτερες παραδόσεις και τεχνικές, που με τη βοήθεια των ποικιλιών του σταριού ή και άλλων δημητριακών και την τέχνη του προζυμιού, έδιναν στο ψωμί ιδιαίτερο χαρακτήρα και γεύσεις. Το κάθε καρβέλι που έβγαινε από τα ανθρώπινα χέρια ήταν μια καινούργια δημιουργία γεύσης και διατροφής.

Στα ταξίδια μου πάντα το ψωμί ήταν μια από τις διατροφικές απολαύσεις. Περνώντας μέσα από τις επαρχιακές πόλεις και τα χωριά τα πρωινά, μόλις η μύτη ανίχνευε το χαρακτηριστικό άρωμα του ψημένου ψωμιού, έπρεπε να ψάξω να βρω τον φούρνο που έστειλε στην ατμόσφαιρα την οσφρητική πανδαισία, και να δοκιμάσω μια ακόμα περίπτωση από το δημιούργημα των ανθρώπινων χεριών. Καμιά φορά είχα την τύχη, μια γυναίκα να θελήσει να φιλέψει ένα κομμάτι από καρβέλι που είχε φτιάξει σε έναν ταξιδιώτη που είδε έξω από την πόρτα της. Κάθε καρβέλι ήταν μια καινούργια εμπειρία. Καμιά φορά έβρισκα και προζυμένιο, όμως επειδή απαιτεί χρονοβόρα διαδικασία που δεν συμφέρει στον επαγγελματία αυτό σπάνια συνέβαινε. Όμως όταν συνέβαινε, πριν ακόμα χώσεις κομμάτι στο στόμα έπρεπε να χώσεις το καρβέλι στη μούρη σου να απολαύσεις την ευωδία!

Σήμερα πια με την εγκατάλειψη της επαρχίας, είναι πιο πιθανό να βρεις ένα τέτοιο καρβέλι στην Πλατεία Ομονοίας παρά σε χωριό της ελληνικής υπαίθρου. Γιατί εκεί ο επιχειρηματίας θα επιδιώξει να φτιάξει ένα προϊόν που θα γίνει περισσότερο επιθυμητό από τους καταναλωτές, άρα περισσότερο εμπορικά ανταγωνιστικό, αλλά στο χωριό με τους ελάχιστους κατοίκους ζήτημα είναι ακόμα κι αν συμφέρει σε κάποιον να συντηρήσει ένα φουρνάρικο. Στην επαρχία οι παραδοσιακοί αρτοποιοί εξαφανίστηκαν. Με την ερήμωση της υπαίθρου και των χωριών, υπάρχουν μόνο φουρνάρηδες -όπου υπάρχουν...- που απλώς παίρνουν τα εργαλεία της δουλειάς έτοιμα από τις εταιρείες. Σχεδόν κανείς δεν ζυμώνει πια. Το ψωμί έπαψε να δημιουργείται από τα ανθρώπινα χέρια. Απλώς βγαίνει από μηχανήματα που όλα τους λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Όλα τα καρβέλια πλέον βγαίνουν ίδια - ίδιες και απαράλλαχτες κόπιες του ίδιου ασπρουδερού αφρολέξ που εξακολουθεί να ονοματίζεται με την ίδια λέξη.

Έψαξα να βρω μια παλιά φωτογραφία να συνοδέψει το κειμενάκι. Δεν βρήκα. Τότε δεν είχα κίνητρο, δεν είχα λόγο να τραβήξω μια φωτογραφία ενός ψωμιού από τα τόσα που έβρισκα παντού, πάντοτε, στα πέρατα της Ελλάδας. Βρήκα όμως μια άλλη φωτογραφία που τράβηξα στον Εύξεινο Πόντο, στο σύγχρονο Βακφίκεμπιρ το 2009, λίγο πριν την Τραπεζούντα. Και σε κείνη τη χώρα συνάντησα, και πολύ έντονο το ίδιο φαινόμενο του άσπρου αφρολέξ, για το Βακφίκεμπιρ όμως υπήρχε η φήμη του παραδοσιακού ψωμιού κι έπρεπε να το δοκιμάσω οπωσδήποτε. Δεν μπορώ να πω με σιγουριά ότι τα χέρια που δημιούργησαν αυτό το καρβέλι είναι ελληνικά, μιας και ειδικά για τον Πόντο γνωρίζουμε ότι σε κάποια κρίσιμη στιγμή πολλοί επέλεξαν όχι τον δρόμο της προσφυγιάς αλλά να συνεχίσουν τη ζωή τους στον τόπο τους όχι ως χριστιανοί αλλά ως μωαμεθανοί -- αυτή η συζήτηση θα άρμοζε σε μια άλλη σελίδα για μια άλλη Ελλάδα διαφορετική. Μπορώ να πω μόνο ότι το καρβέλι άξιζε τον κόπο των χεριών που το δημιούργησαν...

 

Άνθρωπος και Φύση: Ποδηλατική Ψυχοθεραπεία

 

Το κείμενο που ακολουθεί δεν είναι ούτε σύντομο ούτε εύπεπτο. Απευθύνεται σε αυτόν που ενδιαφέρεται για συναρπαστικές διαδρομές στα δύσβατα μονοπάτια του ανθρώπινου ψυχισμού. Υπάρχει μια φήμη ότι οι ποδηλάτες που ταξιδεύουν είναι άτομα με θετική ψυχολογία - ας δούμε γιατί αυτό μπορεί να ισχύει. Μπορείς με ένα ποδήλατο να ενισχύσεις την ψυχοδιανοητική σου υγεία; Το θέμα δεν είναι "της μόδας" - όχι μόνο το ποδήλατο, γενικά η ψυχολογία δεν είναι "της μόδας" σήμερα. Με την ψυχική υγεία λίγοι θα ασχοληθούν, κάποιοι ειδικοί στον τομέα της ψυχολογίας, και από την άλλη πλευρά του νομίσματος κάποιοι που όταν διαπιστώσουν ότι έχουν ήδη αποκτήσει κάποιο πρόβλημα θα τολμήσουν να αναζητήσουν εκείνους τους ειδικούς για να ζητήσουν τη βοήθειά τους. Κι όμως η ψυχολογία είναι βασικό συστατικό της προσωπικής και της κοινωνικής ζωής, και είναι εκπληκτικό το ότι δεν διδάσκεται σχεδόν καθόλου στη βασική εκπαίδευση. Υπάρχει μεγάλο ψυχολογικό έλλειμμα στη σύγχρονη κοινωνία - και έπειτα από αυτά είναι εξηγήσιμα τα τέρατα και τα σημεία της σημερινής κοινωνίας με τα ψυχοπαθολογικά σύνδρομα, τη μοναξιά, την απογοήτευση, τους εθισμούς, την αντικοινωνική συμπεριφορά να χτυπάει κόκκινο.

Το "δοκίμιο" αυτό προφανώς δεν θέλει να σού πει ότι χρειάζεσαι ψυχοθεραπεία! Έχει να κάνει με κάτι πιο σημαντικό, με τα κλειδιά για να μην τη χρειαστεί κανείς ποτέ. Ψυχική υγεία δεν είναι απλά να μην έχει ένας άνθρωπος κάποια ταυτοποιημένη ψυχική παθολογία - είναι να έχει ψυχική αντοχή και θετικότητα δηλ. ψυχικές δυνάμεις που δίνουν νόημα στη ζωή και την κάνουν απολαυστική και παραγωγική και δημιουργική και με την αίσθηση μιας βασικής χαράς ότι αξίζει να τη ζεις. Αρκετά μπορείς να κάνεις για αυτό, αλλά πώς η χρήση του ποδηλάτου ειδικά μπορεί να βοηθήσει; Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Τι πραγματικά είναι η υγεία, και πώς ερμηνεύεται; Τι είναι στην ουσία της; Πρώτα από όλα πρόκειται για συνειδητό στόχο, δηλ. το άτομο την επιδιώκει και την πετυχαίνει σε σημαντικό βαθμό. Δεν αφήνεται στην τυχαιότητα ή στη μοίρα, γιατί αν αφήσεις τα πράγματα μόνα τους είναι πολύ πιθανό ότι αργά ή γρήγορα θα την χάσεις, ή τουλάχιστον θα υποστείς στρες που θα σε φθείρει αφού ο σύγχρονος άνθρωπος καθημερινά χτυπιέται από παντού. Για να είσαι υγιής πρέπει να έχεις αντίληψη τι περίπου ζητάς και πώς θα το πετύχεις. Μπορεί σήμερα εσύ ή εγώ να μην έχουμε φανερό πρόβλημα, αλλά μέσα σε αρνητικό ψυχικό περιβάλλον από το πρωί ως το βράδυ, σήμερα χτίζουμε την υγεία του αύριο. Ένας γιατρός συνεπής προς την επιστήμη του θα πει ότι η υγεία είναι πρώτα πρόληψη και μετά θεραπεία. Το ίδιο που ισχύει για τη σωματική ισχύει και για την ψυχική υγεία. Όπως η βάση της υγείας του σώματος είναι ένα ανοσοποιητικό που το περιφρουρεί μέρα-νύχτα εναντίον των εξωτερικών επιθετικών παραγόντων, έτσι και η "ψυχή" χρειάζεται το δικό της ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα που θα την κρατήσει άτρωτη και ισχυρή.

Τι είναι "ψυχική υγεία" λοιπόν; Ας αρχίσουμε από το ουσιαστικό, την υγεία. Η αρχαία λέξη "υγίεια" έχει ασαφή προέλευση, αλλά φαίνεται ότι σχετίζεται με το "ΙΣ", από την πρώτη λέξη που προήλθαν οι αρχαίες ιατρικές έννοιες - ιατρός, ίασις κλπ. Η αρχαϊκή λέξη ΙΣ σήμαινε την δύναμη της ζωής - από εκεί και, ισχύς (ισ + έχειν) κλπ. - λατιν. ις > vis, vita = ζωή, via = βία, virus = ιός κλπ. κλπ. Σημαίνεται η ευεξία, η δύναμη, η ευρωστία, ως αντίθεση προς την α-δυναμία, την έλλειψη δύναμης. Οι αρχαίοι ιατροί όπως ο θεμελιωτής της ιατρικής Ιπποκράτης, αποκαθιστούσαν την "ίνα", δηλ. τις ροές ενέργειας στο σώμα από τα "ενεργειακά κέντρα" μέχρι το τελευταίο κύτταρο. Μαρτυρείται η φράση "υγίεια φρενών" ως η "πνευματική και διανοητική ευρωστία, θετική ψυχική διάθεση". Θα ήταν πιο σωστή η έννοια του σθένους, σε αντίθεση με την ασθένεια - α στερητικό + σθένος. Σθένος <> ασθένεια -- αυτές οι δυο λέξεις τα λένε όλα, είναι σαφείς, απλές, άμεσα κατανοητές. Η ένδειξη της πραγματικής υγείας είναι το σθένος: η δύναμη, η ισχύς. Να νιώθεις ακμαίος και δυνατός και απρόσβλητος και ικανός να αντιμετωπίσεις χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια κάθε καθημερινό στρες. Στρες και έξω και μέσα. Οι εξωτερικοί στρεσογόνοι παράγοντες προσβάλλουν το σώμα: βάζουν σε κίνδυνο τη σωματική σου υγεία. Οι εσωτερικοί στρεσογόνοι παράγοντες προσβάλλουν την ψυχή: βάζουν σε κίνδυνο την ψυχική σου υγεία. Όπως χρειάζεσαι σωματικό σθένος, χρειάζεσαι και ψυχικό σθένος. Και μετά το ουσιαστικό "υγεία" πάμε στο δεύτερο ξεκαθάρισμα, στο επίθετο "ψυχική".

Η "ψυχή" είναι έννοια επίσης ασαφής που έχει οδηγήσει σε παρεξηγήσεις. Ως λέξη δεν αναφέρεται σε κάτι συγκεκριμένο, υπονοείται κάτι φαντασιακό που επηρεάστηκε από τη σφαίρα της μεταφυσικής και της θρησκείας, δηλαδή κάτι που δεν έχει αντικειμενική υπόσταση ώστε να ξέρουμε για τι μιλάμε - αν θέλουμε να είμαστε εύστοχοι πρέπει να ορίζουμε σωστά τις λέξεις. Το ερώτημα, "αφού η ψυχολογία είναι η επιστήμη του νου και δεν έχει αποδειχτεί επιστημονικά η ύπαρξη ψυχής, γιατί δεν την ονομάζουμε νοολογία;", περιμένει να απαντηθεί. Προσεγγίζοντας τα πράγματα επιστημονικά, ο άνθρωπος αποτελείται από δυο μέρη, το σώμα και το νου. Το υλικό (hardware) και το λογισμικό (software), και αυτά τα δυο συνδυάζονται και συναποτελούν ένα πολύπλοκο σύνολο που αλληλεπιδρά με το περιβάλλον και λειτουργεί αδιαλείπτως, με τα δύο μέρη να εξαρτώνται το ένα από το άλλο. Ένα ισχυρό με σθένος σώμα συνδυάζεται με έναν ισχυρό με σθένος νου, για να είναι ο άνθρωπος ολοκληρωτικά υγιής - όπως λέμε, ψυχοσωματικά υγιής. Όταν το ένα ισχυροποιείται και το άλλο ωφελείται. Όταν το ένα πάσχει το άλλο επίσης υπολειτουργεί. Όπως πρέπει να φροντίζουμε το σώμα -με τη διατροφή και τον ύπνο και την άσκηση- έτσι πρέπει να φροντίζουμε και το νου με αυτά που θα τον δυναμώσουν. Εδώ προκύπτει το σκληρό ερώτημα: η σημερινή αστική κοινωνία πόσο φροντίζει την ψυχική υγεία των ανθρώπων; Η απάντηση κι αυτή σκληρή: όσο φροντίζει τη σωματική υγεία κι ακόμα λιγότερο, καθώς ένα ξεροκόματο μπορεί ίσως να βρεις να βάλεις στο στόμα αλλά ψυχική υποστήριξη τρέχα γύρευε. Για αυτό το λόγο στην ψυχική υγεία η πρόληψη είναι πιο σημαντική από τη θεραπεία ακόμα περισσότερο από ότι για το σώμα. Άρα δεν είναι το θέμα αν έχεις κάποιο πρόβλημα τώρα, όσο το να φροντίσεις να ισχυροποιήσεις τον εαυτό σου, όχι μόνο για να μην αποκτήσεις ποτέ, αλλά για να λειτουργείς καλύτερα στην καθημερινή σου ζωή. Και η ωφέλεια δεν θα είναι μόνο για σένα, καθώς όσο καλύτερα ισχυροποιείσαι νοητικά τόσο καλύτερα θα μπορείς να βοηθήσεις και τους άλλους να το κάνουν κι εκείνοι, με αναδραστικά θετικά αποτελέσματα στην επικοινωνία, την κοινωνικότητα και γενικά τις σχέσεις στην οικογένεια, τους φίλους, το επάγγελμα κλπ. κλπ. Αυτά τα πράγματα είναι πολύ απλά και στοιχειώδη και θα έπρεπε να μάς τα μαθαίνουν στο σχολείο, αυτό όμως δεν γίνεται - κι οι κακές γλώσσες λένε ότι κάποιοι δεν θέλουν να τα ξέρουν οι άνθρωποι για να τους χειρίζονται πιο αποτελεσματικά. Συνοψίζοντας μετά την ανάλυση με τις λέξεις θα λέγαμε ότι, αυτός που θέλει την υγεία του πρέπει να φροντίζει τα δυο κομμάτια του πολύτιμου εαυτού του: το σώμα και το νου.

Το σθένος του σώματος βασίζεται σε τρεις παράγοντες. Το βιβλίο της σωματικής υγείας έχει τρία κεφάλαια:
1) Διατροφή. Ό,τι μπαίνει στο στόμα, στερεό και υγρό. Τι, πόσο, πότε, πώς. Η ύλη που εισέρχεται στο σώμα οδηγεί στη δομή του σώματος σε πρώτη φάση. Καλή ποιότητα εισερχόμενης ύλης θα οδηγήσει σε καλή ποιότητα δομής σώματος.
2) Κίνηση. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη σε δεύτερη φάση μετασχηματίζεται σε ενέργεια και συντηρεί τις λειτουργίες του οργανισμού. Η στατική ενέργεια γίνεται δυναμική. Ο άνθρωπος όπως όλα τα ζωϊκά είδη, εξελίχθηκε μέσα από την ικανότητα της κίνησης και ο νόμος της φύσης είναι απλός: οι σωματικά ικανότεροι επιβιώνουν, οι λιγότερο ικανοί όχι. Η κίνηση κρατά το σώμα ζωντανό. Ό,τι κινείται ζει, ό,τι δεν κινείται υπολειτουργεί, σαπίζει, πεθαίνει - φυσικός νόμος, τελεία. Το οξυγόνο είναι το βασικό καύσιμο κάθε ζωικού οργανισμού επάνω στον πλανήτη Γη. Καλή ποιότητα δομής σώματος θα οδηγήσει σε καλή λειτουργία. Καλή ποιότητα κίνησης θα οδηγήσει σε δυνατό σώμα.
3) Ανάπαυση. Η φύση δεν είναι τέλεια και κάθε βιολογικό σύστημα είναι εκ κατασκευής ατελές και φθείρεται και δεν μπορεί να λειτουργεί συνεχώς. Μετά τη φάση της δράσης ένα βιολογικό σύστημα χρειάζεται την ανάπαυση για την επιδιόρθωση των λειτουργικών βλαβών. Ο ύπνος είναι η βασική μορφή ανάπαυσης σε όλα τα ζωϊκά είδη. Η ποιότητα του ύπνου είναι βασική φροντίδα κάθε ζωϊκού οργανισμού. Ο ύπνος ως φυσική εκδήλωση συνδέεται με την εναλλαγή ημέρας-νύκτας. Το σώμα όχι μόνο αυτοεπιδιορθώνεται αλλά κάνει μια ολική επανεκκίνηση κατά κάποιον τρόπο, ένα total reset, αποθηκεύοντας φρέσκια ενέργεια για μια καινούργια μέρα. Ο ύπνος πρέπει να είναι βαθύς, να μοιάζει όσο γίνεται περισσότερο με τον θάνατο, γιατί έτσι θα νιώσεις το πρωί τη ζωή να ξεπηδάει από μέσα σου, έτσι όταν ξημερώσει θα είσαι έτοιμος για την επόμενη ζωή σου.

Με ανάλογο τρόπο το σθένος του νου βασίζεται σε τρεις παράγοντες. Το βιβλίο της νοητικής υγείας έχει τρία κεφάλαια:
1) Ιδέα. Τροφή του νου είναι οι ιδέες. Η ποιότητα του νου προκύπτει από την ποιότητα των ιδεών που επεξεργάζεται. Για παράδειγμα, αν ταΐζεις το νου σου με δημιουργικές ιδέες όπως ας πούμε, λέμε τώρα καλή ώρα βρε αδερφέ όπως με αυτό το κείμενο, κάτι ίσως θα ωφεληθείς, μπορείς να πάρεις ιδέες ικανές να σε βοηθήσουν να κατανοήσεις λίγο καλύτερα κάποια θέματα, τον τρόπο λειτουργίας σου, τις ανάγκες σου, φαινόμενα που παρατηρείς στον εαυτό σου και στους άλλους, να βγάλεις χρήσιμα συμπεράσματα και κάτι να σού μείνει για αύριο. Αν κάθε μέρα βλέπεις τηλεόραση και μαζικά μέσα αποβλάκωσης, τα δήθεν λάιφστάιλ και τα δήθεν κοινωνικά μέσα και την δήθεν ενημέρωση και την προπαγάνδα, που προβάλλουν την κοινωνική σαπίλα, το φόβο, την τρομοκρατία, το έγκλημα, τη βία, το μίσος, τον πόλεμο, την εξάρτηση, την υποτέλεια, την εξαθλίωση, την εκμετάλλευση, την απάτη, τον πόνο, τον θάνατο, την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα για το αύριο, την αρνητικότητα σε όλες της τις μορφές, τότε επόμενο θα είναι η μαύρη τροφή του νου να έχει ως αποτέλεσμα μαύρες σκέψεις.
2) Σκέψη. Λέει η γνωστή φράση, "παίρνει στροφές το μυαλό του". Για να χρησιμοποιήσω ένα μηχανικό ανάλογο από τους υπολογιστές, ένα έξυπνο μυαλό έχει γρήγορους επεξεργαστές που δουλεύουν σε υψηλές ταχύτητες. Η ποιότητα των ιδεών με τις οποίες τάισες το μυαλό σου θα καθορίσει και την ποιότητα της λειτουργίας του. Οι ιδέες κρατιούνται ζωντανές όταν κινούνται και κρατάνε ζωντανά τα μυαλά που τις περιέχουν. Τυχαίο δεν είναι ότι τα ήρεμα και δημιουργικά άτομα είναι συνήθως άνθρωποι που εργάζονται συστηματικά σε διανοητικά καθήκοντα, είτε στο επάγγελμα είτε με ασχολίες που απαιτούν διανοητική προσπάθεια όπως π.χ. οι σκακιστές κλπ.
3) Νοητική αναζωογόνηση. Όπως ο ύπνος αναζωογονεί το σώμα ξαναδίνοντάς του καινούργια δύναμη ζωής, έτσι η νοητική ανάπαυση ξαναδίνει στο νου καινούργια νοήματα ζωής. Πρέπει λίγο να ανατρέξουμε στην ιστορία μας και να δούμε τι μάς έφερε ως εδώ. Πριν την εμφάνιση του αστικού φαινομένου ο άνθρωπος μέσα στο φυσικό περιβάλλον και στον κύκλο του φωτός (ημέρα-νύκτα), ζούσε σε άμεση σχέση με τις φυσικές δυνάμεις από τις οποίες έπαιρνε την ενέργεια και του σώματος και του νου, πετυχαίνοντας μια ψυχοσωματική ισορροπία στο χώρο και στο χρόνο. Όταν άρχισε να ζει στο αστικό περιβάλλον, ναι μεν δεν έχασε την τροφή και την ενέργεια του σώματος -αφού μέσα από το εμπόριο τα τρόφιμα μπορεί να τα έχει-, από την άλλη όμως έχασε την ενέργεια του νου. Διότι ο νους βρίσκεται σε συνεχή διάδραση με το περιβάλλον μέσα από τις αισθήσεις (κυρίως όραση και ακοή), αλλά και με ταυτόχρονη λειτουργία της μνήμης που τού θυμίζει την εμπειρία από το παρελθόν. Ας σταθούμε λίγο σε μια πλευρά της νοητικής λειτουργίας, γιατί πρέπει ένα κρίσιμο σημείο να κατανοηθεί. Η νευροεπιστήμη λέει ότι ο εγκέφαλος είναι το όργανο του σώματος με τη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα και με τη μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας. Ο εγκέφαλος είναι η δομή, ο νους είναι η λειτουργία (όπως είδαμε, υλικό και λογισμικό). Ο νους λειτουργεί ασταμάτητα, αδιάλειπτα, ακόμα κι όταν το άτομο δεν έχει άμεση συνείδηση (π.χ. όταν χάσει τις αισθήσεις του σε ατύχημα/σοκ, ή στον ύπνο). Και όταν κοιμάσαι ακόμα ο νους εργάζεται, λαμβάνει ερεθίσματα από τις αισθήσεις, επεξεργάζεται πληροφορίες, και αυτόνομα παίρνει και αποφάσεις μάλιστα - για παράδειγμα αν κοιμηθείς σε περιβάλλον με θόρυβο ξέρει ποιος θόρυβος είναι αποδεκτός και ποιος όχι κι αν ακουστεί ένας περίεργος μη αναμενόμενος θόρυβος θα σε ξυπνήσει για να ελέγξεις τι συμβαίνει. Ο φυσικός άνθρωπος ζούσε σε ήρεμο φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ακόμα και την ημέρα υπήρχαν ευκαιρίες ανάπαυσης και για το σώμα και για το μυαλό. Όμως μέσα στο σύγχρονο ανήσυχο και θορυβώδες αστικό περιβάλλον, με τη συνεχή δραστηριότητα και το φως μέρα νύχτα, υπάρχουν πολύ λιγότερες ευκαιρίες για βαθιά και πλήρη ανάπαυση. Ακόμη και αν το σώμα αναπαυθεί ο νους μπορεί και όχι, καθώς δέχεται συνεχή οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα (τουλάχιστον αυτά). Αν σε αυτά προσθέσουμε την αρνητική ψυχολογική πραγματικότητα του αστικού περιβάλλοντος, παίρνουμε ένα θανατηφόρο κοκτέιλ που προκαλεί μία συνεχή εγρήγορση και μόνιμο στρες μέρα-νύχτα για τους ψυχικούς αμυντικούς μηχανισμούς.

Αν ακόμη διαβάζεις αυτό το κείμενο πάει να πει ότι έχεις κάποια αντίληψη στην ψυχολογία, οπότε προχωρώ στην επόμενη παρατήρηση - βλέπεις, κάποιες έννοιες είναι λεπτές και απαιτούν διακριτική ικανότητα και κριτική σκέψη. Στην προηγούμενη παράγραφο στάθηκα λίγο σε αυτό που θα μπορούσαμε να ορίσουμε ως ψυχολογική φθορά του ανθρώπου στην σύγχρονη καθημερινότητα. Σε αυτή την παράγραφο θα σταθώ σε μια άλλη παράμετρο που περνά απαρατήρητη, αλλά υπονομεύει την ψυχική υγεία με αδιόρατο τρόπο. Ο άνθρωπος ως είδος επιβίωσε στη φυσική εξέλιξη μέσα στη φύση όπου όλα λειτουργούν με διαρκή ανταγωνισμό. Η εξέλιξη μάς προίκισε με μια εγρήγορση απέναντι στον συνεχή κίνδυνο, κι αυτή η ισχυρή και διαρκής εγρήγορση έδωσε στον άνθρωπο το προνόμιο να συγκαταλέγεται στα είδη που επιβίωσαν - κι όχι μόνο αυτό, και το προνόμιο να εξελιχθεί ο εγκέφαλός του και να αποκτήσει ισχυρότερη διανοητική ικανότητα από αυτή των άλλων πρωτευόντων (μπαμπουίνος, γορίλας, χιμπατζής). Το ένστικτο της επιβίωσης είναι ένα ισχυρό ατομικό ορμέμφυτο που δουλεύει αυτόματα και απροσχεδίαστα, χωρίς την εμπλοκή της συνείδησης ή όποιας νοητικής διεργασίας. Ο ανώτερος, όπως χαρακτηρίζεται, άνθρωπος με την υποτιθέμενη νοητική και ηθική ανωτερότητα, οφείλει ένα ξεκαθάρισμα με αυτό το ένστικτο, με μια "επιστροφή" στον φυσικό εαυτό για να ξεκαθαρίσει τη λεπτή διαφορά ανάμεσα στο κτήνος και τον πολιτισμένο άνθρωπο. Όμως το πρόβλημα είναι ότι μέσα στην αστική παράνοια όπως την είδαμε στην προηγούμενη παράγραφο, ο άνθρωπος δεν βρίσκει τις φυσικές συνθήκες για αυτή τη λεπτή διαδικασία. Στην πραγματικότητα ούτε τον χρόνο αλλά ούτε τον χώρο βρίσκει, απομακρυσμένος από την αρχέγονη φύση που έδινε αυτές τις δυνατότητες. Η ζωή στη φύση λοιπόν έχει αξία και για τη σωματική υγεία, αλλά περισσότερο για τη νοητική υγεία. Δεν ξεκουράζει και ανανεώνει τις σωματικές δυνάμεις μόνο αλλά και τις ψυχικές δυνάμεις - η φύση προσφέρει μία ολική ψυχοσωματική εμπειρία αυτοθεραπείας και ανανέωσης. Όλοι ζητούν "διακοπές στη φύση" αλλά το ψυχοθεραπευτικό κομμάτι περνά απαρατήρητο. Η φύση θεραπεύει και το σώμα και το μυαλό μαζί. Ο άνθρωπος επιστρέφοντας στη φύση ξαναμπαίνει θεληματικά στη μήτρα που τον γέννησε και επανασυνδέει τον εαυτό του  με την αρχέγονη μνήμη. Ταυτόχρονα αντιλαμβάνεται το ίδιο για τους άλλους, οπότε εκτός από την ατομικότητα κατανοεί και την κοινωνικότητα. Δεν είναι απλά θέμα ξεκούρασης από φυσικούς στρεσογόνους παράγοντες, αλλά θέμα βαθιάς ουσιαστικής προσέγγισης του ατόμου με τον εαυτό του - είναι ένα κρίσιμο πέρασμα από την υποκειμενικότητα στην αντικειμενικότητα του υποκειμένου. Ο ψυχοθεραπευτής προσπαθεί να βοηθήσει τον ασθενή με ψυχικά προβλήματα να απεγκλωβιστεί από την υποκειμενικότητα που τού παρουσιάζει εμμονικά το ίδιο πρόβλημα ξανά και ξανά σε έναν ατέρμονα κύκλο επανάληψης, για να δει τον εαυτό του πιο αντικειμενικά ώστε να βγάλει πιο σωστές κρίσεις. Η φύση μάς έδωσε την κληρονομιά της υποκειμενικότητας απλά γιατί αυτή δίνει στο άτομο τη δύναμη της επιβίωσης. Από αυτό το πανίσχυρο ένστικτο προέρχεται το εγωιστικό κοινωνικό πρότυπο στη βάση της σύγχρονης κοινωνικής παθολογίας: πρώτα πάσχει το υποκείμενο ως άτομο, και στη συνέχεια το σύνολο των υποκειμένων στο σκληρό περιβάλλον μιας αναγκαστικής συμβίωσης. Το ισχυρό ατομικό ορμέμφυτο δουλεύει υπόγεια και σκάβει την ψυχική υγεία και του ατόμου και της κοινωνίας. Αν αυτό το λεπτό σημείο κατανοηθεί, είναι πιο εύκολο να κατανοηθεί η αντικοινωνική συμπεριφορά του σύγχρονου ανθρώπου. Αυτά φίλε μου είναι τα μεγάλα κρυμμένα μυστικά της ψυχικής υγείας για τα οποία κανείς δεν μάς μίλησε, ενώ θα έπρεπε να μας μιλάνε για αυτά εξειδικευμένοι γνώστες και δάσκαλοι από τη βασική μας εκπαίδευση ήδη, ώστε να περάσουμε τα ευάλωτα στάδια του παιδιού και του εφήβου και να μεγαλώσουμε υποψιασμένοι και προετοιμασμένοι για τον σκληρό κόσμο των ενηλίκων.

Ποιος τρόπος ποδηλατικής δραστηριότητας όμως μπορεί να βοηθήσει την ψυχική υγεία; Ποδήλατο μπορεί κάποιος να κάνει με διάφορους τρόπους, και παρότι όλοι ξέρουν ότι όταν καβαλήσεις ένα ποδήλατο και βγεις μια βόλτα θα χαλαρώσεις ευχάριστα, δεν σημαίνει ότι μόλις καβαλήσεις ένα ποδήλατο θα γιατρέψεις τον ψυχικό σου κόσμο. Αυτός που κάνει αθλητισμό για παράδειγμα και έχει ως στόχο τη σωματική απόδοση και τα δυο μοναδικά πράγματα που τον ενδιαφέρουν είναι οι χρόνοι και οι αποστάσεις, κάνει κάτι που δεν έχει σχέση με την ψυχική υγεία. Για να ωφεληθείς ψυχικά πρέπει να δώσεις στον εαυτό σου τις προϋποθέσεις και συνθήκες μιας θεραπευτικής κατάστασης. Η άσκηση μέσα στο φυσικό περιβάλλον χωρίς άγχος και εξωτερικές πιέσεις και με εστίαση σε αυτό που κάνεις, είναι η καλή αρχή. Για να πετύχεις την ψυχοσωματική ωφέλεια, το σώμα θέλει τον χρόνο του για να ωφεληθεί από την κίνηση, αλλά και το μυαλό θέλει κι αυτό τον χρόνο του για να επεξεργαστεί και να αναθεωρήσει και να πάρει αποφάσεις ψύχραιμα και αντικειμενικά - προπαντός αντικειμενικά όπως είδαμε! Η εμπειρία λέει ότι για να δει ο ποδηλάτης αυτά τα οφέλη χρειάζεται έναν χρόνο το λιγότερο 10 μέρες σε μια ποδηλατική δραστηριότητα που μπορούμε να την αποκαλέσουμε ταξιδιωτική ποδηλασία (bicycle touring). Το ποδήλατο είναι αγαπημένος τρόπος διακοπών και περιήγησης για πολλούς ανθρώπους σε όλον τον κόσμο - και συνήθως πρόκειται για άτομα με ψυχική αυτάρκεια που μένουν στην προσωπική απόλαυση χωρίς την ψυχολογική ανάγκη για αυτοπροβολή και διαφήμιση. Η μαγική στιγμή έρχεται όταν κάποιος τολμήσει την πρώτη φορά. Είναι κάτι εύκολο που κάθε υγιής και αρτιμελής άνθρωπος μπορεί να κάνει χωρίς ειδικές ικανότητες, χωρίς ιδιαίτερο κόστος ή υλικά ή γνώσεις. Ένα απλό ποδήλατο με δύο ρόδες αρκεί, με δύο σχάρες μπροστά και πίσω και δύο ζευγάρια σακκιδίων πάνω τους όπου μπορεί να χωρέσει ένα μίνι νοικοκυριό - σκεύη μαγειρέματος, τρόφιμα, ρούχα, εξοπλισμό διαβίωσης, προσωπικά είδη. Δεν χρειάζεσαι ακριβό ή εξειδικευμένο ποδήλατο και υλικά, αλλά να μάθεις να αξιοποιείς απλά υλικά με έξυπνους τρόπους - αυτή είναι από μόνη της μια ενδιαφέρουσα πρόκληση που θα σε οδηγήσει προς την ανεξαρτησία και την αυτάρκεια. Ακόμη και κάποιος που δεν είναι αθλημένος μπορεί να κάνει 50 χιλιόμετρα κάθε μέρα το λιγότερο, και αυτή είναι μία απόσταση που δίνει στον ποδηλάτη ελευθερία μετακίνησης και τη δυνατότητα να πάει πρακτικά οπουδήποτε. Ο δρόμος του ποδηλάτου βγάζει στη χώρα της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας και της αυτάρκειας και σε εκπαιδεύει σε έναν τρόπο ζωής μακριά από την αστική ευκολία, όπου όλα λες και είναι φτιαγμένα για να σε οδηγήσουν στην εξάρτηση και την αδράνεια. Εκπαιδεύεις τον εαυτό σου να μην τα περιμένει έτοιμα, αλλά με τα ελάχιστα να νιώθει επαρκής, ασφαλής, ικανός, ικανοποιημένος με την αξία των απλών πραγμάτων. Να μην πέφτει στις άπειρες καλοστημένες παγίδες της απογοήτευσης και της εγκατάλειψης και να κερδίζει την επιβίωση και την ευτυχία του με τα δικά του χέρια - και πόδια!

Κάτω από αυτές τις συνθήκες ας δούμε τι συμβαίνει με τους 6 όρους της ψυχοσωματικής υγείας που αναλύθηκαν παραπάνω:
1) Η ιδανική διατροφή -- Η Ελλάδα είναι μια μεσογειακή χώρα με ισορροπημένο εύκρατο κλίμα το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, πράγμα που την κάνει ιδανική για διακοπές και διαβίωση στη φύση, κι ακόμα περισσότερο για την ποδηλατική περιήγηση. Η ελληνική φύση είναι γεμάτη φυσικές τροφές, κυριολεκτικά γεμάτη όλο το χρόνο. Στις νότιες και δυτικές περιοχές ο χειμώνας είναι ήπιος και βρίσκεις εσπεριδοειδή (πορτοκάλια), άγρια χόρτα, λαχανικά κλπ., τις άλλες δε τρεις χρυσές εποχές ολόκληρη η χώρα είναι ένας απέραντος παράδεισος με τροφές υπέροχης ποιότητας. Εκτός όμως από τα φυσικά τρόφιμα που συλλέγεις από την άγρια φύση, τους κήπους, τα κτήματα με τις διάφορες καλλιέργειες, στην ύπαιθρο και στα χωριά συναντάς ανθρώπους που είναι φιλικοί, φιλόξενοι, γενναιόδωροι σε έναν άγνωστο που θα δουν με ένα ποδήλατο. Πόσες φορές με έχουν σταματήσει άνθρωποι στους δρόμους για να μού δώσουν διάφορα πράγματα. Είσαι σε έρημο επαρχιακό δρόμο, οδηγός σταματά το αυτοκίνητο και σού κάνει νόημα να σταματήσεις, υποθέτεις ότι θα σού ζητήσει κάποια βοήθεια αλλά αυτός σού προτείνει μια σακούλα με τρόφιμα ή σού δίνει κρύο νερό μέσα στη ζέστη του μεσημεριού. Κάτι τέτοιες στιγμές σε ξανακάνουν Άνθρωπο με κεφαλαίο - τίποτα δεν ζητάς, τίποτα δεν σού λείπει, και να βλέπεις έναν άγνωστο να σού προσφέρει κάτι. Εκτός από τα φυσικά τρόφιμα η ύπαιθρος παράγει ιδιαίτερα και εξαιρετικά παραδοσιακά τοπικά προϊόντα από την γεωργία και κτηνοτροφία που δεν έχουν το ανάλογό τους. Στις άκρες των δρόμων, στα μαγαζάκια των χωριών, θα βρεις πρωτόγνωρα τρόφιμα απίστευτης ποιότητας που θα εκτινάξουν τα γευστικά σου κύτταρα στα ουράνια. Τα τρόφιμα αυτά ακόμα κι όταν δεν είναι φρέσκα αλλά επεξεργασμένα, παράγονται από μικρές επιχειρήσεις και συνήθως συντηρούνται με ήπιες παραδοσιακές μεθόδους και όχι με τα βάρβαρα χημικά που χρησιμοποιούν οι μεγάλες εταιρείες τροφίμων για να αυξήσουν στο μέγιστο τη ζωή των προϊόντων στο ράφι. Σε συνδυασμό με τα υπέροχα φρέσκα νερά των πηγών, μετά από αυτά μπορούμε να πούμε απερίφραστα και 100% ρεαλιστικά και 100% κυριολεκτώντας, ότι αν σε ενδιαφέρει το καλό φαγητό και η σωστή διατροφή κι έχεις μαζί σου μαγειρικά σκεύη, στην Ελλάδα βρίσκεις τον παράδεισό σου. Η διατροφή σου ταξιδεύοντας με ποδήλατο στην Ελλάδα είναι καλύτερη από την διατροφή που έχεις όταν ζεις μέσα στο ίδιο σου το σπίτι.
2) Η ποδηλατική άσκηση -- Η ποδηλατική κίνηση είναι μαζί με το κολύμπι οι καλύτερες ασκήσεις που υπάρχουν - και γι΄ αυτό περιλαμβάνεται συνήθως στα προγράμματα αποκατάστασης ασθενών με κινητικά προβλήματα. Η ποδηλατική κινησιολογία είναι ήπια και ασφαλής καθώς προσαρμόζεις απόλυτα την ένταση (από εξαιρετικά ήπια προσπάθεια μέχρι όσο θέλεις), δεν έχει κραδασμούς, και εμπλέκει τους ισχυρότερους μύες του σώματος δηλ. των ποδιών. Είναι ιδανική άσκηση αντοχής που ωφελεί μακροπρόθεσμα καρδιά, αγγεία, πνεύμονες. Και το καλύτερο, γίνεται "στο παρασκήνιο", δεν σε απασχολεί, εσύ απλά απολαμβάνεις τη βόλτα και το σώμα εργάζεται όπως αυτό ξέρει καλύτερα. Ως άθλημα η ποδηλασία θεωρείται άσκηση με μακροπρόθεσμα οφέλη και οι ποδηλάτες θεωρούνται από τους πιο υγιείς αθλητές. Το ποδήλατο ωφελεί την υγεία πάντα, ακόμα κι όταν γίνεται όχι για αθλητισμό αλλά απλώς χρησιμοποιείται για πρακτικούς λόγους στην καθημερινή ζωή.
3) Η φυσική ανάπαυση -- Μέσα στην παραδεισένια ελληνική φύση έχεις την απόλυτη εμπειρία ανάπαυσης - δεν ξεκουράζεσαι (ξε + κούραση), αναπαύεσαι και ξανανιώνεις. Μακριά από τις κολάσεις της πόλης, το θόρυβο, τη φωτορρύπανση, χωρίς δίκτυα και ακτινοβολίες, μέσα στη μαγεία της ήσυχης νύχτας, κάποιες φορές με τις σταγόνες της βροχής να χαϊδεύουν τον ουρανό της σκηνής, ο λεπτός ήχος του ρυακιού και το διακριτικό τραγούδι του τριζονιού θα σε αποκοιμήσουν, τα πνεύματα του δάσους θα συνοδέψουν τα όνειρά σου, και το σώμα σου θα αποκτήσει την εμπειρία του τέλειου ύπνου. Είσαι μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον γεμάτο αρνητικά ιόντα που εξυγιαίνουν τον αέρα που αναπνέεις και επίσης την ψυχολογία σου - οι άνθρωποι των πόλεων έχοντας ανακαλύψει την αξία των ανιόντων έχουν τους ηλεκτρικούς ιονιστές, αλλά βέβαια τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με την ατμόσφαιρα κοντά σε έναν καταρράκτη, σε ένα ρυάκι, ή εκείνες τις μαγικές στιγμές με τη γλυκιά συννεφιά ή με τη βροχή. Τίποτα δεν θα διαταράξει τον ύπνο σου και το σώμα σου θα δοκιμάσει μια απολαυστική εμπειρία ανανέωσης, και το πρωί οι πρώτες ακτίνες του ήλιου θα σού δώσουν την αίσθηση της απόλυτης δύναμης και θα βγεις από τη σκηνή πανέτοιμος για όλα τα πράγματα και θαύματα που θα σού φέρει η καινούργια μέρα.
4) Οι καινούργιες ιδέες -- Σήμερα μια μικρή κινητή συσκευή, ένα smartphone ή ένα tablet, μπορεί να χωρέσει την ψηφιακή σου ζωή: επικοινωνία, ταχυδρομείο, ενημέρωση, βιβλία, γνώση. Ακόμα και στις πιο μακρινές περιοχές, σχεδόν παντού, τα δίκτυα κινητής δίνουν όλες τις δυνατότητες της επικοινωνίας όπως όταν είσαι στο σπίτι σου. Είναι υπέροχο να ξεκουράζεσαι στον ίσκιο του μεσημεριού ή πριν κοιμηθείς ξαπλωμένος μέσα στη γαλήνη της φύσης να διαβάζεις ένα βιβλίο κρατώντας ζωντανή τη σκέψη σου με τις ιδέες που αγαπάς.
5) Η δημιουργική σκέψη -- Στην αποστασιοποίηση από τον εαυτό κρύβεται η ουσία της ψυχολογικής αναγέννησης. Κάθε άμεση ή έμμεση ψυχική βία και κακοποίηση, είτε από άτομα είτε από το ιδεοληπτικό και ψυχαναγκαστικό αστικό περιβάλλον, απλά δεν υπάρχει. Κάθε αίσθηση ανικανότητας απλά δεν υπάρχει. Κάθε απαξία απλά δεν υπάρχει. Κάθε συγγνώμη δεν έχει λόγο ύπαρξης. Κανένα συναίσθημα δεν ζητά απόκρυψη. Καμία κριτική δεν έχει λόγο ύπαρξης. Κάθε υπερευαισθησία, κατάρρευση, διαφωνία, σύγκρουση, ανάγκη επιβεβαίωσης, άμυνα, συγκάλυψη, προσποίηση, εμμονή, κάθε αρνητικό αίσθημα και συναίσθημα πιο εύκολα αφήνεται στο παρασκήνιο. Γίνονται αυτά μακρινά σημεία στο ορίζοντα που είσαι σε θέση να τα διακρίνεις, να τα συγκρίνεις, να τα κρίνεις, με σωστότερη κρίση πλέον γιατί η απόσταση που πήρες σε βοηθάει να τα δεις πιο αντικειμενικά. Εσύ αυτό που έχεις να κάνεις είναι να είσαι ενήμερος για τον μηχανισμό της αποστασιοποίησης αυτής, και να πάρεις την απόφαση να τον δοκιμάσεις στον εαυτό σου ως αυτόνομη και ελεύθερη προσωπικότητα που επιδέχεται χειρισμούς που εσύ αποφασίζεις μη δίνοντας λογαριασμό σε κανέναν άλλον παρά μόνο στον εαυτό σου.
6) Με άλλα λόγια έπειτα από όλα αυτά, όλα είναι με το μέρος σου, όλα βοηθούν, όλα συμβάλλουν στην αναζωογονητική εμπειρία. Εσύ παίρνεις το ποδήλατό σου, και τα υπόλοιπα σε ακολουθούν φυσικά και αβίαστα. Δεν χρειάζεται να ζήσεις στο παρελθόν -αυτό πέρασε και δεν γυρίζει πίσω- ούτε στο μέλλον -αυτό δεν το ξέρεις-, αλλά αρχίζεις να ζεις το παρόν ρουφώντας τη μαγεία της στιγμής. Απομακρύνθηκες από την αστική παράνοια που μέρα-νύχτα ουρλιάζει στα αυτιά σου και πετά στα μούτρα σου το αρνητικό πρόσημο των πραγμάτων. Δεν είναι όμως μόνο η δημιουργική μοναξιά που θα σε βοηθήσει να διαχειριστείς καλύτερα τον εαυτό σου, υπάρχει και μια δεύτερη πραγματικότητα ακόμα πιο συναρπαστική που δίνει μια αίσθηση ισορροπίας του εαυτού στον κόσμο, που δεν είναι άλλη από τους ανθρώπους της υπαίθρου. Οι άνθρωποι των πόλεων είναι αδιάφοροι στην καλύτερη περίπτωση, αλλά οι άνθρωποι στη φύση και τα χωριά είναι απολαυστικά δεκτικοί στην επικοινωνία, βλέπεις μέσα στα μάτια τους τη χαρά της ανθρώπινη επαφής, δεν έχουν χάσει την ειλικρίνεια και την ανθρωπιά της φυσικής κοινωνικότητας. Μέσα στην πόλη πρέπει να είσαι αδιάκοπα σε αμυντική επιφυλακή για να μην σε κλέψουν, στη φύση και τα χωριά με ασφάλεια θα αφήσεις το ποδήλατο οπουδήποτε ξέροντας ότι όταν γυρίσεις θα το βρεις εκεί. Κινείσαι σε έναν κόσμο που σού θυμίζει ότι υπάρχει και το θετικό πρόσημο των πραγμάτων. Αρχίζεις να απολαμβάνεις το κάθε δευτερόλεπτο, να τοποθετείς τον εαυτό σου καλύτερα επάνω σε ένα μικρούλη πλανητάκο που τρέχει μέσα στο σκοτεινό κοσμικό χάος. Είπε ο Richard Dawkins: "Είναι σίγουρο ότι θα πεθάνουμε κι αυτό μας κατατάσσει στους τυχερούς. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν πεθαίνουν γιατί ποτέ δεν γεννιούνται. Εκείνοι που θα μπορούσαν να είναι στη θέση μου αλλά δεν πρόκειται να δουν το φως είναι περισσότεροι από τους κόκκους άμμου στη Σαχάρα. Αυτά τα αγέννητα φαντάσματα περιλαμβάνουν ποιητές μεγαλύτερους από τον Keats, επιστήμονες μεγαλύτερους από το Νεύτωνα, γιατί ο αριθμός ανθρώπων που θα μπορούσε να πάρει το DNA μας υπερβαίνει συντριπτικά το σύνολο όλων των ανθρώπων. Όμως σε πείσμα όλων αυτών εσείς κι εγώ στην κανονική μας ύπαρξη είμαστε εδώ, οι ελάχιστοι προνομιούχοι που κερδίσαμε τη λοταρία της γέννησης, και τολμάμε και γκρινιάζουμε για την επιστροφή μας στην προηγούμενη κατάσταση από την οποία η συντριπτική πλειοψηφία δεν εμφανίστηκε ποτέ." Κατανοώντας τον χώρο και τον χρόνο που η πόλη ποτέ δεν θέλησε να σού δώσει -αντίθετα αδιάκοπα σε αναγκάζει να κάνεις πράγματα πάντα για κάποιους άλλους αλλά αδιαφορώντας για τον εαυτό σου-, δίνεις τον χωροχρόνο πίσω στον εαυτό σου κερδίζοντας μια θέση στην αιωνιότητα.

Η ιδέα για το άρθρο αυτό γεννήθηκε πριν πολύ καιρό μια βροχερή μέρα στη λίμνη του Αώου. Μια καταιγίδα ερχόταν προς το μέρος μου και βρήκα καταφύγιο σε ένα κιόσκι. Ένα κοπάδι πρόβατα είδα να ξεχύνεται στο οροπέδιο, χωρίς να δίνουν δεκάρα για τη βροχή, με φόντο έναν κεραυνό που στεφάνωσε το απέναντι βουνό. Οι σταγόνες έφεραν τη μυρωδιά του όζοντος από το χορτάρι και το χώμα. Δεν υπήρχε ψυχή γύρω πουθενά, κι όμως σε μια ψευδαίσθηση μοναξιάς αυθόρμητα αναρωτήθηκα αν πραγματικά είμαι μόνος κι αν υπάρχει μοναξιά τελικά, αφού στον κόσμο των θαυμάτων δεν καταλάβαινα σε ποιον χώρο θα μπορούσα να ανήκω, καθώς πριν προλάβω να χωνέψω το ένα θαύμα αμέσως ερχόταν το άλλο στην επόμενη στροφή του δρόμου. Σκέφτηκα πώς θα μπορούσα να κλείσω τη στιγμή σε ένα μπουκάλι, πώς θα μπορούσα να την πάρω μαζί μου για πάντα, αλλά αυθόρμητα αναρωτήθηκα αν πραγματικά υπάρχει επίσης χρόνος τελικά, αφού η στιγμή που ζεις μπορεί να χαθεί όμως θα έρθουν άλλες στιγμές με τα δικά τους θαύματα.