Βόρεια Πίνδος, Αύγουστος 2016 - Αναζητώντας το άγιο δισκοπότηρο μιας Ελλάδας που χάνεται

Το Εθνικό Πάρκο Πίνδου είναι η σημαντικότερη προστατευόμενη περιοχή στην Ελλάδα. Περιλαμβάνει μία μεγάλη έκταση επάνω στη ραχοκοκκαλιά της ελληνικής χερσονήσου, που δεν είναι άλλη από την οροσειρά της Πίνδου. Η περιοχή από παλιά αναγνωρίστηκε ως βιότοπος ανεκτίμητης αξίας, με σημαντικά είδη πανίδας και χλωρίδας, πολλά από τα οποία είναι ενδημικά - δηλ. δεν υπάρχουν πουθενά αλλού. Για να καταλάβει κανείς την ανεκτίμητη αξία αυτού του φυσικού τοπίου, πρέπει να κατανοήσει την φυσική αρχή "από τα ψηλά στα χαμηλά". Η οικολογική ισορροπία στα ψηλά βουνά σημαίνει την εξασφάλιση της οικολογικής ισορροπίας και της ζωής στα χαμηλά εδάφη όπου κατοικεί και δρα ο άνθρωπος. Η Πίνδος είναι στην κυριολεξία η ραχοκοκκαλιά του ελληνικού χώρου που στηρίζει τον τόπο και τους ανθρώπους και αυτό δεν είναι καμία υπερβολή. Τα υψηλά όρη εξασφαλίζουν ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα, και τα δάση συγκρατούν το νερό και το βοηθάνε να εισχωρήσει στο έδαφος, εξασφαλίζοντας έτσι την αποθήκευσή του για χρήση από τον άνθρωπο. Τα δάση επίσης συγκρατούν τα εδάφη εξασφαλίζοντας τις πλούσιες βοσκές για την κτηνοτροφία και αποτρέποντας τα φαινόμενα απώλειας εδαφών και διάβρωσης και πλημμυρών, που μπορεί να είναι εξαιρετικά καταστροφικά για τα γεωργικά εδάφη και τα ανθρώπινα έργα γενικότερα.



Η αρχική ιδέα ήταν λοιπόν μία διάσχιση μέσα στην καρδιά αυτού ακριβώς του Εθνικού Πάρκου της βόρειας Πίνδου, από τα ανατολικά μέχρι τα δυτικά του. Η διαδρομή θα έχει ως αρχή και τέλος της την Καλαμπάκα. Ξεκινώντας από την πόλη των Μετεώρων θα σκαρφαλώσουμε μέχρι τον Κορυδαλλό, και μετά θα αρχίσει το πιο ενδιαφέρον κομμάτι. Βόρεια προς Κρανιά και Μηλιά και εκεί πλέον η άσφαλτος τέλος. Μέσα από δασικούς δρόμους θα περάσουμε μέσα από την κοιλάδα της Βάλια Κάλντα προς Περιβόλι, από εκεί δυτικά προς Βωβούσα, από εκεί πάλι μέσα από δασικό δρόμο δυτικά προς Γυφτόκαμπο, θα περάσουμε στα Ανατολικά Ζαγόρια, το Σκαμνέλλι, το Τσεπέλοβο, το Καπέσοβο, το Κουκούλι, όπου ουσιαστικά τελειώνει ο πυρήνας του δρυμού. Μετά τους Ασπράγγελλους θα κατεβούμε προς Γιάννενα και θα επιστρέψουμε από την παλιά εθνική οδό Ιωαννίνων-Τρικάλων στην Καλαμπάκα. Περίπου 10 μέρες είναι αρκετές, καιρού επιτρέποντος, καθώς ο καιρός είναι εκ των πραγμάτων ο σημαντικότερος παράγοντας εκεί ψηλά.

Το μεταφορικό μέσο που επιλέγω είναι το πλέον κατάλληλο για τη διαδρομή. Οι Αμερικανοί είχαν ανέκαθεν ένα σλόγκαν για τους εθνικούς δρυμούς τους: take nothing but pictures, leave nothing but footprints - δηλ. πάρε μόνο φωτογραφίες και άφησε μόνο πατημασιές. Θα πάρω φωτογραφίες, αλλά δεν θα αφήσω τίποτε πίσω μου, ούτε καν πατημασιές. Τα ίχνη του ποδηλάτου μου στον χωματόδρομο δεν θα μείνουν πολύ, θα φύγουν με την πρώτη βροχή. Στις εικόνες αυτού του άρθρου, το ποδήλατο θα έχει αναπόφευκτα και αυτοδίκαια την τιμητική του.

Το γενικό σχεδιάγραμμα-χάρτης της διαδρομής:

Ημέρα 1η

Τι σημαίνει να ποδηλατείς καλοκαιριάτικα με ζέστη στο θεσσαλικό καμπο, το ξέρει μόνο όποιος το έχει κάνει. Το σενάριο το έχω ξαναζήσει, αλλά επιστρατεύοντας την εμπειρία και την προσπάθεια... θα επιζήσω.

Πλησιάζοντας την Καλαμπάκα μια καυτή ημέρα στο θεσσαλικό κάμπο.

Όπως είναι επιπλωμένο, με χιλιάδες αναμνήσεις φορτωμένο. Για οποιαδήποτε χρήση.

"Στην Καλαμπάκα μια βραδιά θα πάω να μεθύσω, γιατί για μια τρελή ξανθιά έχω σεβντά" τραγουδούσε τον καημό του ο Τσιτσάνης. Φαίνεται ότι στην Καλαμπάκα πήγαιναν οι σακαφλιάδες των Τρικάλων για τρελές ξανθιές την εποχή εκείνη. Το μάτι μου πιάνει στα πεταχτά μια πινακίδα στο κέντρο της Καλαμπάκας, από όπου πέρασα για κανένα φρέσκο φρούτο. Δεν υπονοώ τίποτε συγκεκριμένο για τον συμπαθή λαϊκό βάρδο, απλά με 32 βαθμούς υπο σκιάν το μυαλό μου πήγε στο πόσο εύκολα μπορεί να γίνει ένα τυπογραφικό λάθος, καθώς τα γράμματα F και G είναι γειτονικά στο πληκτρολόγιο.

Το βράδυ θα το περάσω μετά την Καλαμπάκα προς Μουργκάνι, σε ένα ήσυχο αγροτικό τοπίο. Είναι η πρώτη βραδυά στη σκηνή, και με μπόλικη ζέστη. Αναπολώ τη δροσιά των ψηλών βουνών και ελπίζω ότι η επόμενη νύχτα θα είναι πολύ πιο δροσερή.


Ημέρα 2η

Μετά από έναν καλό ύπνο και ένα γερό πρωινό, αρχίζει η ανάβαση προς Τρυγόνα.

Μετανοείτε κύριοι. Αφήστε τα αυτοκίνητά σας και πάρτε τα ποδήλατά σας. Εγώ πάντως μετανόησα. Κι από τότε ποτέ δεν το μετάνιωσα. Και βοήθειά μου.



Μια πρώτη γεύση από αυτοκινητόδρομο μέσα στα άγρια βουνά.

Τα χωριουδάκια Τρυγόνα, Ανάληψη και Κορυδαλλός είναι οάσεις μέσα στην ανάβαση κάτω από τον ήλιο του μεσημεριού. Χώνεσαι με τα μούτρα στο κρύο νερό της βρύσης και ανασταίνεσαι, απολαμβάνεις τη φρέσκια δροσιά που κατεβαίνει από τα βουνά. Μόλις όμως αφήνω τον κεντρικό δρόμο και κόβω βόρεια προς Κρανιά, τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο άγρια από πριν. Ο δρόμος ανεβαίνει σε μια πλαγιά με νότια έκθεση που ψήνεται, με μεγάλη κλίση. Κατεβαίνω και πηγαίνω με τα πόδια. Η ζέστη είναι υπερβολική. Βρίσκω λίγο πολύτιμο ίσκιο κάτω από μια γκορτσιά. Νερό βρίσκω μετά από μία ώρα τουλάχιστον ψηλά, όταν το νερό στο παγούρι μου έχει ήδη γίνει σαν ζεστό τσάι.

 

Μια πολυπόθητη βρύση με δροσερό νερό, αλλά χωρίς ίσκιο.

Τα τέσσερα σκληρότατα χιλιόμετρα της ανάβασης πήραν περισσότερο από μία ώρα, αλλά αποζημιώνομαι με έναν καλό ίσκιο σε ένα ξωκλήσσι στη διασταύρωση για Καλλιθέα, ένα καλό μεσημεριανό... και έναν καλό υπνάκο.

Η διαδρομή προς Κρανιά διασχίζει δάση μαύρης πεύκης.

Αυτοκίνητα δεν υπάρχουν, κανείς δεν υπάρχει, υπάρχει μόνο η ησυχία του δάσους. Αυτά τα δάση γενικά είναι πολύ ήσυχα, φαίνονται με την πρώτη ματιά σαν να είναι νεκρή φύση. Μόνο κανένα πουλάκι ακούγεται σποραδικά. Ιδιαίτερα εάν κατάγεσαι από πόλη, τεντώνεις το αυτί σου, που είναι συνηθισμένο διαρκώς να ακούει κάτι, προσπαθώντας να πιάσεις κανέναν ήχο, αλλά εις μάτην, μόνο κανένα σπινάκι του δάσους πιάνει εδώ κι εκεί. Κάτω από αυτές τις συνθήκες αυτό το ήσυχο απόγευμα, σού δίνεται μία ιδιάζουσα ευκαιρία να επαναπροσδιορίσεις την έννοια του φυσικού ήχου. Ποδηλατώ ήσυχα, με το αυτί τεντωμένο, απολαμβάνοντας το πράσινο του μαυρόπευκου και της βελανιδιάς και το γαλάζιο του ουρανού.

Έτσι λοιπόν όπως είμαι χαλαρωμένος, κάποια στιγμή το αυτί μου πιάνει έναν περίεργο ήχο. Κάτι σαν δρόμο πόλης. Απίστευτο. Είναι δυνατόν; Και όμως, ναι, είναι δυνατόν. Βρίσκομαι στην καρδιά του δάσους και τα μάτια μου ξαφνικά αντικρύζουν αυτήν ακριβώς την εικόνα. Δεν θα το πίστευα εάν δεν το έβλεπα και εάν δεν το άκουγα.

 

Μέσα στην ησυχία του βουνού, τουλάχιστον για ένα χιλιόμετρο πριν και ένα χιλιόμετρο μετά, το αυτί μου ακούει τον γνώριμο ήχο. Τον ήχο από τον οποίο ήρθα ακριβώς εδώ για να ξεφύγω από αυτόν. Τον ήχο μίας ατελείωτης ορδής μηχανοκίνητων τροχοφόρων.

 

 
Κυριολεκτικά στη μέση του πουθενά, luxury suites. Υψηλών προδιαγραφών, υπερπολυτελούς κατασκευής. Μία λεπτομέρεια: δεν υπάρχει ψυχή, δεν ακούγεται κιχ. Καλά κέρδη, κύριοι επενδυτές. Με την κατάλληλη διαφήμιση, θα βρείτε πελάτες.



Η Κρανιά είναι ένα συμπαθητικό χωριό, με ευγενικούς ανθρώπους. Υπάρχει εδώ και ελεύθερο WiFi.





Η συσκευή ανιχνεύει το ανοιχτό δίκτυο "KRANIA" με ελεύθερη πρόσβαση.

Η σημερινή ημέρα θα τελειώσει στη "Βρύση του Ηπειρώτη". Από εκεί ακριβώς θα αρχίσει και η επόμενη.






Ημέρα 3η

Κάποια στιγμή που ξύπνησα μέσα στην ησυχία της νύχτας, διαπίστωσα πως το αυτί μου συλλαμβάνει έναν διαρκή υπόκωφο θόρυβο σαν να βγαίνει μέσα από τη γη με κατεύθυνση από τα ανατολικά. Λες; Δεν το πιστεύω! Ανοίγω την ταμπλέτα, ανοίγω την εφαρμογή του χάρτη, εντοπίζω το στίγμα στο GPS, και μετρώ την απόσταση από το σημείο που βρίσκομαι μέχρι το κοντινότερο σημείο του αυτοκινητόδρομου Α2 στα ανατολικά. Η απόσταση αυτή ισούται με 7,9 χιλιόμετρα ακριβώς. Εάν ένα ανθρώπινο αυτί είναι σε θέση να αντιληφθεί τον ήχο αυτού του δρόμου από μια τέτοια απόσταση, τότε μπορεί κανείς να έχει μια ιδέα σε τι έκταση ο θόρυβος του αυτοκινητόδρομου Α2 ενοχλεί την πανίδα του δάσους της Βόρειας Πίνδου. Θα την ενοχλούσε, πιο σωστά, διότι η πανίδα θα έχει μάλλον μεταναστεύσει προς άγνωστη κατεύθυνση...



Η άσφαλτος μέχρι τη Μηλιά είναι ένα ήπιο ξεκίνημα για σήμερα. Ας απολαύσω αυτό το πρώτο πρωινό κομμάτι, διότι δεν έχω ιδέα για το τι με περιμένει στη συνέχεια. Η Μηλιά είναι ένα επίσης συμπαθητικό χωριό, με άφθονο ξύλο στους δημόσιους χώρους και με κάποιους χωριανούς που εκπλήσσονται βλέποντας ένα τόσο φορτωμένο ποδήλατο με έναν αναβάτη που λέει από πού ήρθε και πού θέλει να πάει.



















Ένα κλειδωμένο κουβούκλιο με μία ξύλινη επιγραφή "Το σπίτι της αρκούδας". Κάτι μου λέει ότι για αυτό το κατασκεύασμα κάποιοι πήρανε τα λεφτά της αρκούδας. Το κουβούκλιο δεν έχει τίποτα άλλο απολύτως μέσα του ή γύρω του, καμία άλλη πληροφορία, αλλά έχει μόνο μέσα ένα ομοίωμα αρκούδας. Το ομοίωμα δεν μοιάζει με την ελληνική καφέ αρκούδα αλλά μοιάζει με την άσπρη πολική αρκούδα! Μιλάμε δηλαδή για Ursus maritimus και όχι για Ursus arctos, κυρίες και κύριοι, στη Μηλιά του νομού Ιωαννίνων!


Η νεροτριβή του χωριού.

Μετά τη Μηλιά, το ασφάλτινο γλέντι θα κρατήσει για λίγα χιλιόμετρα, και αμέσως μετά θα αρχίσει το χωμάτινο γλέντι. Χωμάτινο; Μια κουβέντα είναι, διότι θα έπρεπε πιο σωστά να το πω πέτρινο...





Με τη συνδρομή μιας δροσιστικής συννεφιάς, σκαρφαλώνω μέχρι μία διασταύρωση στα ριζά της Φλέγγας. Βρίσκομαι στα 1490 μέτρα ψηλά και η ανάβαση θα συνεχιστεί ακάθεκτη μέχρι ένα διάσελο στα 1735 μέτρα, μέσα από δάση οξυάς και μαυρόπευκου.

Στη μέση του πουθενά συναντά κανείς συχνές πινακίδες που διαφημίζουν έργα βελτίωσης δασικού οδικού δικτύου. Αυτά τα έργα ακολουθούν μια σταθερή και συγκεκριμένη φρασεολογία: ανάπτυξη, υποδομή, ανταγωνιστικότητα γεωργίας και δασοκομίας. Το πόσο αυτά τα έργα προάγουν την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα, και για πόσο χρονικό διάστημα, εξαρτάται από το πόσο θα ξυρίσει κάθε φορά η λεπίδα της μπουλντόζας την επιφάνεια του δασόδρομου. Βγάζει τις πέτρες στην επιφάνεια και τις ανακατεύει με το χώμα, με αποτέλεσμα μέχρι να πέσουν κάμποσες βροχές για να σταθεροποιηθεί ξανά το οδόστρωμα να χρειάζεται να περάσει το καλοκαίρι, όσο δηλαδή ο δρόμος βασικά χρησιμοποιείται, και μετά την άλλη χρονιά άντε πάλι να εγκριθεί κάποιο κονδύλι για να ξαναγίνει η "βελτίωση" του δρόμου. Στο μεταξύ από τα κονδύλια αυτά κάποιοι άνθρωποι βγάζουν το ψωμάκι τους, αυτό οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε...

Από το διάσελο και μετά, κατηφορίζω προς τη Βάλια Κάλντα. Ο δρόμος δεν είναι χωματόδρομος, γίνεται κανονικός πετρόδρομος. Και έχω και την ατυχία να έχει πρόσφατα περάσει η μπουλντόζα της βελτίωσης. Η επιφάνεια του δρόμου έχει πέτρες ανακατεμένες με χώμα και η ρόδα του ποδηλάτου δεν πατάει σταθερά, γλιστράει στις μεγάλες κλίσεις. Σε πολλά σημεία λοιπόν πρέπει να κατέβω και να πάω με τα πόδια, καθώς είναι αδύνατο να σταθείς όρθιος επάνω σε ένα ποδήλατο φορτωμένο έτσι όπως είναι το δικό μου.




Τοπίο κοσμοχαλασιάς σε ρέμα. Εάν εδώ ψηλά πιάσει μπόρα, το πρώτο που πρέπει να κάνεις αμέσως είναι να μην πλησιάσεις σε ρέμα!

Τα τεχνικά έργα σε αυτούς τους δρόμους έχουν στόχο να σταθεροποιήσουν το δρόμο για να μην κόβεται από τα πλημμυρικά φαινόμενα.


Η ποιότητα του οδοστρώματος. Όχι τίποτε άλλο, αλλά για να μην πεις μετά ότι δεν σου το είπα.

Και ενώ οι ώρες περνούν αυτό το απόγευμα, και ενώ μπόλικα σύννεφα έρχονται και παρέρχονται, εισέρχομαι στον ιδιαίτερο κόσμο της Βάλια Κάλντα.










Τοπίο κοσμοχαλασιάς σε ρέμα ΙΙ. Σε νεροποντή εδώ οι κορμοί των δένδρων κατρακυλούν σαν τα σπιρτόξυλα.

Στην απέναντι πλαγιά ένα κοπάδι ακούγεται πίσω από το πέπλο του δάσους. Οι φωνές του βοσκού από μόνες τους φανερώνουν την τραχιά ζωή του τσομπάνου.



Να και το μαντρί. Μέσα στην καρδιά της Βάλια Κάλντα. Και ένας δύσμοιρος σκύλος καταφαγωμένος από τα έντομα.



Στην ατμόσφαιρα συμβαίνει ένα πανδαιμόνιο από έντομα: τάβανοι, αλογόμυγες, κουνούπια, σκνίπες, και άλλα απροσδιορίστου φύσεως ιπτάμενα τερατάκια που λυσσάνε για αίμα θηλαστικών, πέφτουν πάνω σου ζηλεύοντας τη δόξα των στούκας από όλες τις πιθανές και απίθανες κατευθύνσεις. Κάθε φορά που νιώθεις το παραμικρό άγγιγμα οπουδήποτε επάνω σου, πρέπει να χτυπάς εκεί με το χέρι σου για να διώξεις κάτι, χωρίς να βλέπεις τι είναι, και όσα περισσότερα δευτερόλεπτα καθυστερήσεις σε αυτή την ενέργεια τόσο αυξάνεις τις πιθανότητες για μία νέα οδυνηρή φουλτάκα. Δεν θα τις γλιτώσεις αυτές έτσι κι αλλιώς, όμως ενστικτωδώς κάτι πρέπει να κάνεις.



Υπάρχουν επίσης τρία δύσμοιρα άλογα, επίσης πολιορκημένα από στίφη εντόμων. Οι ουρές δουλεύουν μανιωδώς δεξιά-αριστερά προσπαθώντας να διώξουν τις αλογόμυγες, οι οποίες όμως είναι κολλημένες σα βδέλλες πάνω τους και απολαμβάνουν ένα πανηγύρι αίματος. Στην άκρη της μικρής πεδιάδας υπάρχει ένα πεσμένο κομμάτι από κορμό μαυρόπευκου τεραστίων διαστάσεων. Είναι εκεί κάτω εδώ και αρκετά χρόνια και τα ξυλοφάγα έντομα έχουν αρχίσει ήδη εκεί το δικό τους πανηγύρι και για πολλά χρόνια που έρχονται. Από τις διαστάσεις του κομματιού υποθέτω ότι το ζωντανό δέντρο θα πρέπει να είχε ύψος περισσότερο από πενήντα μέτρα.





Δυο σταλαμίδες πέφτουν πάνω μου από τον ουρανό. Μια βροχή εδώ τώρα θα ήταν κάτι που καθόλου δεν θα ήθελα, καθώς δεν υπάρχει κανένα καταφύγιο. Το ευτύχημα είναι ότι η μεταβολή της ατμοσφαιρικής πίεσης είναι πολύ ήπια, όπως εδώ και ώρες βλέπω στο βαρόμετρο, οπότε η ξαφνική μπόρα δεν είναι πολύ πιθανή, ωστόσο σε αυτά τα υψόμετρα ποτέ δεν είσαι σίγουρος με τον καιρό. Πρέπει να βρω μέρος για στήσιμο σκηνής, ώστε να μπορώ να καταφύγω μέσα. Έχω δύο αδιάβροχα, που θα προστατέψουν από το νερό εμένα και τα πράγματά μου.



Το τελευταίο πράγμα που θα ήθελα να ακούσω στον κόσμο, ακούγεται - ένα μπουμπουνητό. Δεν θα ρισκάρω να συνεχίσω, γιατί ακολουθεί μια γερή ανάβαση για να βγω από την κοιλάδα και δεν ξέρω που θα μπορούσα να στήσω σκηνή. Οι κεραυνοί επίσης είναι ένα θέμα που πρέπει να λάβεις υπόψιν. Εάν αρχίσουν να πέφτουν γύρω σου, βρίσκεσαι στο κέντρο ενός θανάσιμου πεδίου μάχης. Βρίσκω λοιπόν ένα κατάλληλο μέρος για στήσιμο της σκηνής και μόλις μπαίνει το τελευταίο πασσαλάκι, νιώθω πιο ήσυχος πλέον. Τώρα, και αν βρέξει, θα είναι μικρή η ζημιά.



Η Βάλια Κάλντα θα μου κάνει τελικά την χάρη και δεν θα βρέξει. Τις λίγες ώρες μέχρι να νυχτώσει, τα αυτιά τεντώνουν να πιάσουν ήχους, αλλά ήχοι δεν υπάρχουν. Μόνο κάποιο σπινάκι του δάσους ακούγεται δειλά εδώ κι εκεί. Δεν θα ανάψω φωτιά για να μαγειρέψω, όχι απλώς επειδή απαγορεύεται αλλά γιατί θέλω όταν θα φύγω από αυτό το δάσος να μην αφήσω πίσω μου ούτε πατημασιές, πράγμα στο οποίο θα βοηθήσει αυτό το αφράτο αλπικό γρασίδι.

Ιδού η απόδειξη για το πόσο καλά προστατεύει τα αυγά η κλασική χαρτοθήκη: μετά από το πολύωρο γκράβαρο, από τα τέσσερα αυγά ράγισε μόνο το ένα.


Δυο ποδηλάτες έρχονται και φεύγουν σαν τον άνεμο, μετά από τους κατάλληλους συναδελφικούς χαιρετισμούς.


Στην ησυχία της Βάλια Κάλντα.


Ημέρα 4η

Ξημερώνει. Ο ύπνος ήταν απολαυστικός και χωρίς νυχτερινά απρόοπτα. Πλήρης απουσία ζώων στο οικοσύστημα: δεν υπάρχουν ούτε ζώα ούτε πουλιά, υπάρχουν μόνο φυτά. Χλωρίδα δίχως πανίδα ένα πράγμα. Όλη τη νύχτα δεν άκουσα ούτε ένα νυχτοπούλι βρε αδερφέ. Σιγή. Νέκρα. Βρίσκομαι σε υψόμετρο 1402 μέτρων στην καρδιά των βουνών της βόρειας Πίνδου και η χαμηλότερη θερμοκρασία του 24ώρου πριν το ξημέρωμα ήταν 8 βαθμοί Κελσίου. Αφού βγήκα από τη σκηνή μέσα σε λιγότερο από μισή ώρα η θερμοκρασία ανέβηκε στους 14 βαθμούς. Τη στιγμή της αναχώρησης ο ήλιος σηκώνεται πάνω από το βουνό στα ανατολικά και έχω ήδη μείνει με το μπλουζάκι της ημέρας. Είπαμε, ζεστή κοιλάδα, Βάλια Κάλντα, αλλά όχι και τόσο κάλντα... Μήπως αυτό είναι μια ένδειξη για την θέρμανση του περιβάλλοντος; Λέω, μήπως...



Με περιμένει μια μεγάλη ανηφόρα, που θα με οδηγήσει έξω από την κοιλάδα της Βάλια Κάλντα. Ο δρόμος περνά μέσα από αρχαίο δάσος με μαυρόπευκα. Σε αυτή την εξαιρετική ποιότητα τόπου, τα δέντρα είναι πανύψηλα.







Εμφανίζεται ένα 4Χ4 από την αντίθετη κατεύθυνση με δύο άντρες. Οι τσομπάνηδες που πηγαίνουν στα πρόβατα. Αυτοί πέρασαν χτες βράδυ στις 11:00 προς το χωριό. Ρωτώ εάν αυτό το κάνουν κάθε μέρα. Η απάντηση είναι θετική και συνοδεύεται από ένα χαρακτηριστικό βλέμμα συγκαταβατικού θαυμασμού.

 
Ανεβαίνω, ανεβαίνω, μέχρι το διάσελο, παρατηρώντας την σταδιακή αλλαγή του τοπίου.









Αφού η Ευρώπη επενδύει στις αγροτικές περιοχές, τελείωσε, δεν χρειάζεται να ανησυχούμε. Όλα θα πάνε καλά. Σε λίγο θα τρώμε με χρυσά κουτάλια.

Μεγάλη πινακίδα στην είσοδο της κοιλάδας της Βάλια Κάλντα. Δύσκολο να εντοπίσεις πάνω της τετραγωνικό εκατοστό χωρίς διαφήμιση ή ιστορία έρωτος.


Αμάν και συ μωρέ Βίκη, αφού σε αγαπάει ο άνθρωπος, μέχρι στη Βάλια Κάλντα έφτασε για να σου το πει.

Μετά το διάσελο, καινούργια βουνά εμφανίζονται.



Ο δρόμος περνά μέσα από μια αμιγή συστάδα οξυάς.




Ένας Τζημάκης που στέγνωσε.




Κι άλλο μαντρί. Μέσα στον πυρήνα του εθνικού δρυμού.


Στην είσοδο του πυρήνα του δρυμού, πινακίδα με τον "κανονισμό λειτουργίας" και τις "ισχύουσες" απαγορεύσεις. Τι καλά που θα ήταν ο κανονισμός λειτουργίας να εξαντλείται σε μία πινακίδα!


Ακριβώς δίπλα στην προηγούμενη πινακίδα, πινακίδα για την απαγόρευση του κυνηγιού.

Και ακριβώς δίπλα στην προηγούμενη πινακίδα, χρησιμοποιημένος κάλυκας κυνηγετικού όπλου.



Μετά το πρωινό άρμεγμα, το κοπάδι ξεκινά για τη βοσκή. Τα σκυλιά θα σε μυριστούν γρήγορα και θα υποστείς την επίθεσή τους. Ο αριστερός φορά λαιμαριά με καρφιά για τους λύκους. Πρέπει να φροντίσεις ελάχιστη απόσταση ασφαλείας τα δύο μέτρα, γιατί δεν έχεις ιδέα τι αρρώστιες κουβαλάνε (περισσότερα επ´ αυτού σε λίγο).

Μακριά κι αγαπημένοι, έτσι γλυκέ μου;

Τα σκυλιά, σαν εκπαιδευμένοι φύλακες, με κρατούν μακριά από το σημείο όπου το κοπάδι θα περάσει το δρόμο. Πρώτα θα περάσει το κοπάδι, μετά εγώ.

Δύο ποδηλάτες εμφανίζονται. Μαζί θα περάσουμε από τα σκυλιά. Μετά από το κοπάδι.

Στη διασταύρωση προς Περιβόλι, στην τοποθεσία Στάνη Τίζα, θα διαπιστώσω ότι ο δρόμος προς Βωβούσα έχει ασφαλτοστρωθεί. Επειδή ο καιρός εμπνέει αμφιβολίες, αποφασίζω να μην πάω προς Περιβόλι αλλά προς Βωβούσα. Η διαδρομή ανεβοκατεβαίνει σε δάση μαύρης πεύκης που ξυλεύονται συστηματικά.

Μία πολύ ενδιαφέρουσα ενημερωτική πινακίδα, που κανείς δεν θα πρέπει να αγνοήσει.

Η περιοχή ενέχει διάφορους περιβαλλοντικούς κινδύνους που καλό θα ήταν να γίνονται σεβαστοί. Ένας από αυτούς είναι μία σκνίπα, την οποία μπήκα στον πειρασμό να την ονοματίσω "διαβολόσκνιπα". Είναι ένα μικρό εντομάκι, που εάν το πατήσεις με το δάχτυλο λιώνει αμέσως, αλλά ιδιαιτέρως τριανταφυλλένιο όταν κάτσει πάνω στο δέρμα σου. Κάνει ένα περίπου κύκλο γύρω από τον εαυτό της μέχρι να βρει την κατάλληλη θέση, και χώνει μέσα στο δέρμα όλο το κεφάλι της! Εσύ νιώθεις ξαφνικά σαν κάποιος να σού χώνει καρφίτσα! Το διαβολικό εντομάκι χώνεται ακόμα και μέσα στα ρούχα και μπορεί να καρφώσει οπουδήποτε βρει δέρμα. Εσύ στα ξαφνικά απλά νιώθεις το κάρφωμα. Εκτός όμως από το κάρφωμα, στη συνέχεια το τσίμπημα προκαλεί έντονη φαγούρα, και συνήθως ξεχνιέσαι και ξύνεσαι και το τσίμπημα θα εξελιχθεί σε μία επώδυνη φουλτάκα που θα σε ταλαιπωρεί εις το διηνεκές.

Το άνω μέρος του χεριού μου γεμάτο από τσιμπήματα της διαβολόσκνιπας. Τα πόδια δεν τα δείχνω, γιατί θα ήταν η εικόνα αυστηρώς ακατάλληλη για ευαίσθητους.

Η Βωβούσα είναι ένα συμπαθητικό χωριό, χάρη στο ποτάμι και το πέτρινο γεφύρι της.

Anathema το kolimbi σου βρε δάσκαλε που μου έμαθες αγγλικά.

Μερικές βροχοστάλες με πείθουν να μείνω σήμερα στην Βωβούσα, ελπίζοντας ότι η πρόγνωση του καιρού αύριο δεν θα συμπεριλαμβάνει καταιγίδες. Στήνω τη σκηνή μου σε ένα ήσυχο μέρος στην άκρη του χωριού και κοιμάμαι νωρίς. Τη νύχτα ξυπνώ χορτασμένος ύπνο, και αποφασίζω ένα νυχτερινό περίπατο στο χωριό και το γεφύρι.

Ημέρα 5η

Σήμερα το σενάριο περιλαμβάνει πραγματική βροχή. Λόγω του χωματόδρομου που με περιμένει, δεν θέλω να ποδηλατίσω με βροχή. Βρίσκω καταφύγιο σε ένα πριστήριο. Θα περιμένω να ανοίξει ο καιρός.

Με την ευκαιρία της αναγκαστικής αναμονής, επιδίδομαι σε ένα καλό μαγείρεμα, για αποθήκευση πολύτιμης ενέργειας, την οποία θα χρειαστώ οπωσδήποτε...

Μετά το μεσημέρι ο καιρός φαίνεται σταδιακά να ανοίγει, και καθώς είμαι ξεκούραστος μετά από ένα 24ωρο ανάπαυσης, αποφασίζω να ξεκινήσω. Να σημειώσω ότι σε όλα αυτά τα μέρη που βρέθηκα μέχρι τώρα, το κινητό μου ποτέ δεν έχασε σήμα δικτύου. Ακόμα και στη μέση της Βάλια Κάλντα! Μπορούσα λοιπόν να επικοινωνώ για να μαθαίνω την πρόγνωση του καιρού για την περιοχή. Αυτό σου δίνει ένα αίσθημα ασφάλειας, αλλά ποτέ δεν θα πρέπει να ξεχνάς ότι ο καιρός σε αυτά τα υψόμετρα πάντα είναι εξαιρετικά ευμετάβλητος. Οι πληροφορίες λένε ότι έχω μια μεγάλη και απαιτητική διαδρομή σε δύσκολο τεραίν μέχρι τον Γυφτόκαμπο. Εάν κατορθώσω και φτάσω μέχρι το βράδυ εκεί, θα είμαι αρκετά τυχερός. Διαφορετικά θα χρειαστεί να διανυκτερεύσω στη μέση του πουθενά, κάπου μέσα στο αχανές δάσος. Με όρεξη αρχίζω να ποδηλατώ την ανηφόρα, αφήνοντας πίσω μου τη Βωβούσα, και χαρούμενος γιατί ο δασικός δρόμος πρώτης κατηγορίας μού επιτρέπει να πηγαίνω σχεδόν συνεχώς επάνω στο ποδήλατο, δηλαδή όχι με τα πόδια. Μακάρι αυτό να κρατήσει για πολύ! Ανεβαίνω ακατάπαυστα, βουτηγμένος σε δάσος με μαυρόπευκα, έχοντας έτοιμο το αδιάβροχο για χρήση, και όσο περνά ο χρόνος τόσο τυχερός νιώθω που η βροχή απουσιάζει και ο δρόμος μου είναι στεγνός.

Μέσα από το δάσος προς τα κάτω στα νοτιοανατολικά ξεπροβάλλει η Βωβούσα, με το ποτάμι και το γεφύρι της, το σημείο από όπου ξεκίνησα σήμερα.

Η σημερινή διαδρομή δίνει μία αίσθηση ατελείωτης ανάβασης. Μόλις τελειώσω μία ανηφόρα, εκεί που λέω ότι τώρα η κατηφόρα θα με ξεκουράσει, η κατηφόρα κρατά ελάχιστα και πάλι θα σέρνομαι σε ανηφόρα. Η διαδρομή είναι ένα συνεχές πάνω-κάτω. Δύο πιθανές καταστάσεις έχεις να αντιμετωπίσεις, ή μία δύσκολη ανηφόρα όπου θα σέρνεις το φορτωμένο ποδήλατο πηγαίνοντας με τα πόδια, ή μία δύσκολη κατηφόρα όπου εάν δεν έχεις γερά λάστιχα θα ήταν προτιμότερο πάλι να πηγαίνεις με τα πόδια. Στα περισσότερα σημεία έχει την χειρότερη πέτρα που υπάρχει για τον ποδηλάτη, δηλαδή μια άσπρη κοφτερή πέτρα μεγέθους μεγάλου χαλικιού. Το άσπρο αυτό χαλίκι είναι ιδιαίτερα ύπουλο, γιατί οι κοφτερές άσπρες πέτρες δεν φαίνονται καλά στο φως του ήλιου και συνεχώς δέχεσαι άσχημα χτυπήματα από κάτω που δεν τα περιμένεις και υπάρχει αυξημένη πιθανότητα στα καλά του καθουμένου να αποκτήσεις ένα σκισμένο λάστιχο στη μέση του πουθενά. Πρέπει να οδηγείς με ιδιαίτερη προσοχή για να προφυλάξεις τα λάστιχά σου.

Επίσης η διαδρομή δίνει μία αίσθηση ερημίας. Σε ένα σημείο βλέπω μία πινακίδα που δείχνει προς Βωβούσα, και εκ των υστέρων προστέθηκε στην πινακίδα η φράση "με δική σας ευθύνη". Δηλαδή για να το καταλάβω καλύτερα, στους υπόλοιπους δρόμους με τίνος ευθύνη εγώ πηγαίνω; Εάν πάθω κάτι μετακινούμενος σε ένα δρόμο που δεν φέρει αυτή τη δήλωση, θα μπορώ να αξιώσω από κάποιον κάποια ευθύνη; Μού έκανε εντύπωση σήμερα το γεγονός ότι συνάντησα τέσσερεις ή πέντε περίπου περιπτώσεις μοναχικών οδηγών με αυτοκίνητο σε αυτή τη διαδρομή. Πού πηγαίνουν άραγε αυτοί οι άνθρωποι σε αυτή την απόλυτη ερημία; Δεν μού έδωσαν την εντύπωση ότι έχουν ζώα κάπου ή κάποια δουλειά στο δάσος, μάλιστα ρωτούσαν για το δρόμο, ήταν προφανώς ξένοι, έδιναν δηλαδή την εντύπωση ότι ο σκοπός τους ήταν η επίτευξη της διαδρομής, ήθελαν δηλαδή απλά να βρεθούν από την Βωβούσα στον Γυφτόκαμπο ή από τον Γυφτόκαμπο στη Βωβούσα, και απορούσαν πώς αυτό μπορεί ένας άνθρωπος να το κάνει μόνος του με ένα ποδήλατο. Προσωπικά νιώθω μεγαλύτερη ασφάλεια σε αυτή τη διαδρομή με ποδήλατο παρά με αυτοκίνητο, διότι έχοντας τα κατάλληλα εργαλεία ένα ποδήλατο εύκολα επισκευάζεται, ενώ με το αυτοκίνητο δεν συμβαίνει το ανάλογο.

Ένας όμορφος ταύρος ατάραχος στην άκρη του δρόμου.

Από το ένα διάσελο στο άλλο, προσπαθείς να διακρίνεις το δρόμο που πέρασες ή θα περάσεις.

Ένα ακόμα γελαδόγρεκο. Τα πανταχού παρόντα γελάδια, βόσκουν τα πάντα και γεμίζουν τα βουνά με την πανταχού παρούσα γελαδοσβουνιά.

Άχου τα γλυκούλια μου. Δες με τι χαριτωμένο που είμαι. Όταν μεγαλώσω, χλαπ, θα αρπάζω ποδηλάτες με μια χαψιά.

Στη μέση του πουθενά, μία βρύση με όνομα: η Βρύση της Τσούκας.

Το απόγευμα έχει περάσει. Ο ήλιος έχει χαθεί. Από το μεσημέρι κινούμαι ασταμάτητα. Στα διάσελα προσπαθώ να καταλάβω ποια βουνά στον ορίζοντα με περιμένουν. Η μόνη ασφάλειά μου το πολύτιμο GPS, για να είμαι σίγουρος ότι δεν ξεφεύγω από τη διαδρομή που έχω χαράξει. Και κάποια στιγμή, ω ναι, ω του θαύματος, τα λάστιχά μου πατούν σε άσφαλτο. Έφτασα στον προορισμό της ημέρας επιτέλους!

Ερημιά και εδώ. Σιωπή και απουσία. Υπάρχει ένα κτίσμα με τον χαρακτηρισμό καφετέριας-ταβέρνας, αλλά υπάρχει ένας άνθρωπος μόνο. Κάθεται έξω σε μια καρέκλα, με έναν αέρα μοναξιάς, παρακολουθεί ένα άλογο και μερικές αγελάδες, και μου λέει ότι το μαγαζί είναι κλειστό. Προχωρώ στον καταυλισμό, να βρω μέρος για διανυκτέρευση. Η βρύση είναι στερεμένη και θα πρέπει να διαχειριστώ το νερό από ένα μικρό ρέμα. Τα δωμάτια είναι σε οικτρή κατάσταση, οι παράγκες μισογκρεμισμένες, οι πόρτες ανοιχτές, μέσα γεμάτες βρωμιά από ζώα. Παντού όλα πνιγμένα στη γελαδοσβουνιά. Εδώ κάθε χρόνο γίνεται αντάμωμα Σαρακατσαναίων. Ο Γυφτόκαμπος δηλαδή είναι κυριολεκτικά ένας πραγματικός γυφτόκαμπος. Εικόνα θλίψης και εγκατάλειψης.

Δίπλα υπάρχει ένα ακόμα γελαδόγρεκο. Νυχτώνει και οι γελάδες καταφθάνουν. Τρεις άντρες μαζεύουν τις γελάδες με το φως των φακών. Δύο άντρες με καταγωγή από τα πεδινά της Θεσπρωτίας και ένας Αλβανός βοσκός που έχουν ως υπάλληλο. Οι γελάδες έρχονται, και έρχονται, και έρχονται. Ανάβω μια καλή φωτιά για μαγείρεμα, χωρίς να βιάζομαι. Ο Αλβανός κοιμάται τη νύχτα σε ένα παλιό χαλασμένο κτίσμα για να φυλάει τις γελάδες, ενώ οι δύο άλλοι μένουν κάτω στο χωριό σε ξενοδοχείο. Τέλος φθινοπώρου φεύγουν όλοι, μαζί με τα γελάδια που μεταφέρονται με φορτηγά στα πεδινά της Θεσπρωτίας.

Ημέρα 6η

Οι χωματόδρομοι και οι πετρόδρομοι τελείωσαν. Αρχίζει η τελευταία φάση του ταξιδιού μου. Κατευθύνομαι νότια προς τα χωριά στο ανατολικό Ζαγόρι, με πρώτο προορισμό το Σκαμνέλι.

Το πρώτο πρωινό φως του ήλιου χαϊδεύει τις ανατολικές υπώρειες της Τύμφης.

Ο δρόμος ανεβοκατεβαίνει σε δάση, στα οποία εξακολουθεί να κυριαρχεί το μαυρόπευκο. Συχνά ρυάκια κατεβάζουν νερά.

Στο ανατολικό Ζαγόρι δεν έχω έρθει ποτέ ξανά. Το Σκαμνέλι είναι για μένα μια καλή γεύση από τη ζαγορίσια πέτρα.

Η βροχή πέφτει από τον ουρανό στο βάθος του ζαγοριανού ορίζοντα. Μαζί με μερικές στάλες, το θέαμα αυτό θα με κάνει να βρω καταφύγιο εσπευσμένως σε ένα ξωκλήσσι.

Στο Καπέσοβο.

Η αρχή από το φαράγγι του Βίκου.

Στο γεφύρι του Κόκορου

Ημέρα 7η

Πέρασα τη νύχτα κατασκηνωμένος στον κάμπο των Ιωαννίνων, κάπου κοντά στη λίμνη. Το ταξίδι μου έχει ουσιαστικά τελειώσει, αυτό που μένει είναι η διαδρομή της επιστροφής μέχρι την Καλαμπάκα.

 

Μετά τη Μπαλντούμα φυσικά θα ακολουθήσω τον παλιό δρόμο προς Μέτσοβο. Η τελευταία φορά που έκανα αυτό το δρόμο με ποδήλατο ήταν πριν πολλά χρόνια, πριν την ύπαρξη του νέου δρόμου. Είναι απολύτως εντυπωσιακή η αλλαγή, δηλαδή από την κίνηση στην ερημιά. Πραγματικά είναι απορίας άξιο πόσες αλλαγές σε έναν τόπο μπορεί να φέρει η κατασκευή ενός καινούργιου δρόμου. Ο νέος αυτοκινητόδρομος είναι σαν ένα τεράστιο ξένο σώμα που έχει εισχωρήσει και έχει διαπεράσει το τοπίο. Στην κυριολεξία το έχει διαπεράσει, καθώς είναι εντυπωσιακό το πώς μέσα στην ησυχία του έρημου τοπίου ξαφνικά μετά από μία στροφή ακούς τον χαρακτηριστικό θόρυβο της κυκλοφορίας από κάτω σου και βλέπεις μια ορδή αυτοκινήτων που βγαίνει από τα σπλάχνα του λόφου επάνω στον οποίο βρίσκεσαι, πετάει για εκατό μέτρα επάνω σε μια γέφυρα, και αμέσως χώνεται στα σπλάχνα του απέναντι λόφου. Ο ήχος της αέναης κυκλοφορίας απλώνεται πάνω στα βουνά και ακούγεται χιλιόμετρα μακριά, επικαλύπτει όλο το τοπίο, όλο το οικοσύστημα.

Ημέρα 8η

Ξημέρωσε. Βγαίνω από τη σκηνή. Βρίσκομαι στις Πολιτσές πάνω από το Μέτσοβο, σε υψόμετρο 1380 μέτρων. Το πρωινό πούσι εγκαταλείπει το οροπέδιο.

Τα πρώτα χιλιόμετρα της τελευταίας ημέρας θα με οδηγήσουν στον αυχένα της Κατάρας, σε ένα υπέροχο δροσερό αλπικό περιβάλλον. Και θα ακολουθήσει το τελευταίο εύκολο κομμάτι μέχρι την Καλαμπάκα.

Το πρώτο κομμάτι της πινακίδας έχει σημασία, και ας απουσιάζει το περιεχόμενο. Αυτό δηλαδή που διαφημίζει, εμμέσως πλην σαφώς, όχι έναν δημόσιο φορέα (υπουργείο), ούτε έναν ιδιωτικό φορέα (εταιρεία), αλλά... τη σχέση τους...

Μια τελευταία ματιά στο Μέτσοβο.

Στον αυχένα της Κατάρας, στα 1690 μέτρα ψηλά, δικαιούμαι να χαρώ γιατί οι μεγάλες ανηφόρες αυτού του ταξιδιού τελείωσαν.

Στον Κάμπο του Δεσπότη, με σοκάρει η εγκατάλειψη. Σε αυτό το μαγαζί τι εξαιρετικές φασολάδες και όχι μόνο κάποτε σαν πεινασμένοι ταξιδιώτες είχαμε καταβροχθίσει!

Η τελευταία φωτογραφία για αυτό το ταξίδι θα τραβηχτεί στη διασταύρωση για Πλατανιστό, τη Νέα Κουτσούφλιανη, μετά την Παναγία. Θεωρώ ότι είναι μια συμβολική εικόνα που ενέχει μία ιδιαίτερη σημειολογία. Ακριβώς δίπλα στο μνημείο της Κουτσούφλιανης, εκεί ακριβώς βρήκε να στήσει τη διαφημιστική της πινακίδα μια ανώνυμη εταιρεία που κατασκεύασε τα φαραωνικά έργα που άλλαξαν για πάντα τη μορφή των πραγμάτων στη βόρεια Πίνδο. Αυτό το σημείο διάλεξαν οι της ΑΤΤΙ-ΚΑΤ, οι λεφτάδες αστοί της "Αττικές Κατασκευές". Μια μέρα του 1898 οι 700 αυτόχθονες Βλάχοι της Κουτσούφλιανης, μόλις έμαθαν ότι το χωριό περνά στην δικαιοδοσία της Τουρκίας, έβαλαν οι ίδιοι φωτιά στα σπίτια τους και όλοι μαζί πήραν το δρόμο της προσφυγιάς στη μητέρα πατρίδα. Σήμερα δεν υπάρχει κανείς να υπερασπιστεί αυτόν τον τόπο από τα αρπακτικά των μεγάλων έργων και των χρηματοδοτήσεων, που αλωνίζουν χωρίς αντιστάσεις σε πόλεις και ύπαιθρο.




Κάτι σαν επίλογος - μερικές σκέψεις για το μέλλον της ελληνικής φύσης

Ξεκίνησα αυτό το ταξίδι για να γνωρίσω μέρη στα οποία δεν είχα ποτέ μου βρεθεί. Να γνωρίσω την καρδιά της ελληνικής φύσης, τον Εθνικό Δρυμό Πίνδου, το μεγαλύτερο και χαρακτηριστικότερο εθνικό πάρκο της χώρας. Έγραψα αυτό το άρθρο για να μεταφέρω την πραγματικότητα που συνάντησα, αυτό που πραγματικά είδα και άκουσα και έζησα, μια μαρτυρία, ένα ντοκουμέντο, χωρίς μυθολογία, χωρίς να δημιουργήσω μια ιστορία δημοσιογραφικά ελκυστική. Θέλησα να αποτυπώσω σε λόγο και εικόνα αυτό που πραγματικά υπάρχει και συμβαίνει. Πριν λοιπόν διαβάσεις αναγνώστη τις σκέψεις που ακολουθούν, θα έπρεπε να ξέρεις ποιος γράφει αυτά που θα διαβάσεις. Έχω σπουδάσει οικολογία, και ειδικά για τα δασικά οικοσυστήματα, και βιολογικές και περιβαλλοντικές επιστήμες και εκτός από τις θεωρητικές σπουδές συμβαίνει να έχω ταξιδέψει σχεδόν σε όλη την Ελλάδα, πράγμα που μου δίνει την ικανότητα να γνωρίζω "εκ των έσω", με επιστημονικά κριτήρια, όλα τα οικοσυστήματα της Ελλάδας από την μεσογειακή μακία μέχρι τα αλπικά συστήματα των υψηλών ορέων πολλά από τα οποία έχω επισκεφτεί ως ορειβάτης. Από τα φαινόμενα πρωτογενή και δευτερογενή στοιχεία ενός τόπου μπορεί κανείς να βγάλει συμπεράσματα για την κατάσταση και την εξέλιξη ενός οικοσυστήματος, αν συνδυάσει δεδομένα φυσικά αλλά και ανθρωπογενή δηλ. κοινωνικά, πολιτιστικά, ιστορικά.

Η Ελλάδα έχει μια ουσιαστική διαφορά από όλες τις σύγχρονες ευρωπαϊκές χώρες. Για ιστορικούς και κοινωνικούς λόγους, έχει ένα περιβάλλον σε μεγάλο βαθμό παρθένο και ανεκμετάλλευτο. Παρθένο διότι η χώρα δεν ανέπτυξε ποτέ βιομηχανία, που αποτελεί τον μεγαλύτερο ρυπαντή και καταστροφέα του περιβάλλοντος, και ανεκμετάλλευτο διότι το φυσικό ανάγλυφο της χώρας και τα δύσβατα βουνά που κατακερματίζουν τον φυσικό χώρο και οι κοινωνικές και πολιτικές και ιστορικές συνθήκες, κράτησαν αυτά τα βουνά μακριά από την άμεση και μαζική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Ο μόνος ιστορικός παράγοντας υποβάθμισης του ελληνικού βουνού πρακτικά είναι η εκτατική κτηνοτροφία, και συγκεκριμένα το πρόβατο και το γίδι. Η περίοδος όπου έγινε η μεγαλύτερη ιστορική υποβάθμιση του ελληνικού βουνού ήταν η περίοδος της λεγόμενης τουρκοκρατίας. Τότε τι συνέβη ακριβώς; Η οικονομική ανέχεια, λόγω της σκληρής φορολογίας από τους τότε κρατούντες προεστούς και κοτζαμπάσηδες, έδιωξε πολύ κόσμο από τα πεδινά και τις πόλεις προς το βουνό, και μια ιδιαίτερη παράλληλη *οικονομία επιβίωσης* αναπτύχθηκε, που είχε στη βάση της την εκμετάλλευση του βουνού με την εκτατική κτηνοτροφία. Το πρόβατο και το γίδι κυριολεκτικά στήριξαν έναν ολόκληρο λαό, που μπόρεσε έτσι να ανταπεξέλθει στα μαύρα χρόνια του χαρατσώματος και της πείνας. Όμως αυτό είχε σημαντικό κόστος στο περιβάλλον. Όταν ο πληθυσμός των ζώων ξεπερνά τα όρια της βοσκοϊκανότητας, η φυσική αναγέννηση των δασών μειώνεται και το ευαίσθητο έδαφος των βουνών με τις μεγάλες κλίσεις συμπιέζεται, η ικανότητά του να απορροφά το νερό μειώνεται, και αρχίζει η διάβρωση και η απώλεια εδάφους και τα πλημμυρικά φαινόμενα. Ένας φαύλος κύκλος υποβάθμισης ξεκινάει, με το ένα κακό να φέρνει το επόμενο. Τα δύο μεγάλα προβλήματα του ελληνικού τοπίου είναι η ανεξέλεγκτη εκτατική βόσκηση και η οδοποιϊα. Τα πολύτιμα δασικά συστήματα έχουν έντονα προστατευτικό ρόλο και είναι τα πλέον ευπαθή και ευαίσθητα και απαιτούν ορθολογική διαχείριση και ειδική γνώση και παρακολούθηση και κατάλληλα μέτρα, επιστημονικά και πολιτικά, αν θέλει κανείς να τα διαφυλάξει για να παίρνει από αυτά αύριο όπως παίρνει και σήμερα.

Με την λεγόμενη "οικονομική κρίση" έτσι όπως εξελίσσεται σήμερα, ένα ανάλογο φαινόμενο "επιστροφής στη φύση" τείνει να επαναληφθεί. Όμως τώρα πια αυτό είναι πολύ πιο έντονο και καταστροφικό για το περιβάλλον. Οι νέες απαιτητικές συνθήκες της αγοράς, εσωτερικής και εξωτερικής, δημιουργούν μεγάλη ζήτηση σε πρωτογενή προϊόντα διατροφής, πράγμα που επιφέρει γρήγορη εξάντληση των πόρων που έχουν μείνει ανεκμετάλλευτοι. Οι επιδοτήσεις που έπεσαν στην κτηνοτροφία ειδικά στα γελάδια και η ευκολία της αγελάδας σε σχέση με τα κοπάδια του πρόβατου και της γίδας, καλόμαθαν τον κτηνοτρόφο και το ελληνικό βουνό γέμισε πλέον αγελάδα που θερίζει τον τόπο, καθώς μια αγελάδα τρώει όσο εκατό πρόβατα. Η αμεσότητα απορρόφησης από την αγορά πιέζει για φτηνό προϊόν, πράγμα που δημιουργεί την πίεση για μεγαλύτερη εκμετάλλευση της κάθε σπιθαμής του βουνού για βόσκηση. Και μόνο από τις εικόνες αυτού του άρθρου το έμπειρο μάτι καταλαβαίνει πόσο το βουνό υποφέρει από την εκτατική κτηνοτροφία. Είναι προφανές ότι η άναρχη εκμετάλλευση θα βολέψει όλους, και τον ντόπιο πληθυσμό που θα βρει μια οικονομική διέξοδο, και τους ντόπιους πολιτικούς που θα βρουν στήριξη από τις τοπικές κοινωνίες και δεν θα τους κουνάει κανένας, και τον τελικό καταναλωτή που θα βρίσκει φτηνό τρόφιμο.

Φίλε αναγνώστη λυπάμαι αν θα σε στενοχωρήσω, αλλά είμαστε μία από τις τελευταίες μια-δυο γενιές που μπορούμε να απολαύσουμε ακόμα λίγη αγνή και καθαρή φύση. Για δεκαετίες δώσαμε τον εαυτό μας στο οικολογικό κίνημα, δώσαμε επικές μάχες σε όλη τη χώρα για θέματα που δεν βγήκαν στα μέσα πρώτο θέμα, και επίσης έκανα μέλος διοικητικού συμβουλίου φορέα διαχείρισης προστατευόμενης περιοχής, πράγμα που μου έδωσε την ευκαιρία να ζήσω από πρώτο χέρι την παθογένεια της διοίκησης. Όταν δυόμισι μόνο χιλιόμετρα ασφαλτόδρομου στην Ελλάδα κοστίζουν 25 εκατομμύρια ευρώ, και κάθε χρόνο γίνονται άπειροι καινούργιοι δρόμοι μέχρι και το τελευταίο μοναστήρι στου διαβόλου τη μάνα, την ίδια στιγμή οι φορείς διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών της χώρας θα χρειάζονταν όλοι μαζί μόνο αυτά τα λεφτά για να λειτουργήσουν, και όμως έχουν αφεθεί στην τύχη τους χωρίς να βλέπουν φράγκο. Και την ίδια στιγμή εάν εγώ ή εσύ θελήσεις να γίνεις τσομπάνος νόμιμος, το ίδιο το ληστρικό ιδιωτικό κράτος θα σε λυσσάξει στη γραφειοκρατία και τους φόρους. Είχαμε και συμμάχους μέσα στην ίδια τη διοίκηση, κι αγωνιζόμασταν ενάντια σε θεούς και δαίμονες προσκρούοντας σε τοίχους που υψώνει η γραφειοκρατία και το κομματικό κράτος και οι οσφυοκάμπτες ημέτεροι και οι άχρηστοι φελλοί της εξουσίας και οι ευθυνόφοβοι δημόσιοι υπάλληλοι. Κατά το λαό και οι άρχοντες, όμως και δυστυχώς αυτός ο λαός έμαθε στο πώς "θα τη βολέψει" σήμερα χωρίς να νοιάζεται για το αύριο. Πριν ακόμα κατασκευαστεί ο αυτοκινητόδρομος Α2 μέσα από το Εθνικό Πάρκο της Πίνδου οι οικολογικές οργανώσεις προειδοποίησαν για τις συνέπειες. Ποιος άκουσε; Αυτή η ρημάδα η κοινωνία των πολιτών, πού είναι; Οι πολιτικοί όμως ξέρουν καλά να χαϊδεύουν τα αυτιά των πολλών. Ήρθαν τα ήμερα λοιπόν και έδιωξαν τα άγρια. Ο αυτοκινητόδρομος ποιούς εξυπηρετεί; Τι έχει να κερδίσει η τοπική κοινωνία και ο τοπικός πληθυσμός; Όμως έχει να κερδίσει πολλά λεφτά ένας συρφετός από εργολάβους, πολιτικούς, μιζαδόρους, μεσάζοντες, συμβούλους, και λοιπούς γλείφτες και αρπακτικά. Ο αστός γιατί να νοιαστεί για την φύση; Δυο πράγματα μόνο ξέρει, τα λεφτά του και τα ντουβάρια του. Ο δρόμος αυτός έγινε όχι επειδή ήταν απαραίτητος, αλλά για την ευκολία, για να μειωθεί ο χρόνος μετακίνησης μεταξύ πόλεων. Όλα για την ευκολία του αστού. Το περιβάλλον να πάει στράφι. Για τον αστό μετράει το χρήμα και η "επένδυση", δηλαδή το πώς αύριο θα τσεπώνει περισσότερα από όσα τσεπώνει σήμερα.



Ορισμένες σκέψεις είναι αυτές, θέλοντας να σε προβληματίσω για να δεις τα πράγματα και κάπως αλλιώς. Τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται. Η σκληρή πραγματικότητα είναι διαφορετική από αυτή που λένε τα μέσα και η αστική προπαγάνδα. Έξω μακριά εκεί στην ύπαιθρο υπάρχει ένας γίγαντας που κοιμάται, κοιμάται βαθιά, απενεργοποιημένος, ξεχασμένος, κατεσταλμένος. Είναι ο κόσμος της υπαίθρου, η ελληνική φύση, η Ελλάδα που χάνεται, αγνή, ανεκμετάλλευτη, παρθένα, πάντα έτοιμη να δώσει. Θα δώσει όμως; Πολύ αμφιβάλλω. Και αυτά που θα δώσει είναι έτοιμα να τα αρπάξουν αμέσως τα λαμόγια. Έτσι όπως πάει το πράγμα σε μερικές δεκαετίες η καρδιά αυτής της χώρας θα έχει πάθει έμφραγμα από την ανοργανωσιά, την ασυνεννοησία, το μερικό συμφέρον, τον ευκαιρισμό, την άναρχη εκμετάλλευση. Η κατάρρευση της υπαίθρου απλά θα ακολουθήσει την κατάρρευση της πόλης. Η βόλτα στο ανατολικό Ζαγόρι μού το θύμισε αυτό, όταν έβλεπα τα μισά σπίτια του χωριού φτιαγμένα ξενοδοχεία με τα προγράμματα και τις επιδοτήσεις, και τώρα βαράνε μύγες περιμένοντας τον πελάτη που δεν έρχεται. Ώριμο φρούτο στα ευρωπαϊκά ξένα αρπακτικά, που όταν έδιναν λεφτά ήξεραν καλά τι έκαναν, ήξεραν ότι θα ορμήσουν με το πλήρωμα του χρόνου να αγοράσουν έτοιμες δουλειές κοψοχρονιά. Αλλά οι κάτοικοι αυτής της χώρας κοιμούνται με το καλό πλευρό.

Ήχοι Σιωπής

Θεσσαλική Άνοιξη

Άνοιξη του 2016, δύο φίλοι κάνουν ένα οδοιπορικό στην ανατολική Θεσσαλία.

Φθινόπωρο, και πάλι

Το φθινόπωρο σε όλη του τη δόξα. Η βόλτα περιλαμβάνει και συλλογή του βραδυνού: φρέσκα ευωδιαστά μήλα, καρύδια, και κάστανα. Το βράδυ θα ψηθούν στη σόμπα, συνδυασμένα με κόκκινο ημίγλυκο κρασί. Μμμιαμμμ!

Ψυχολογία Έλληνος Ποδηλάτου

Αποποίηση ευθύνης:
α. Εάν συμβαίνει να έχεις διαβάσει την "Ψυχολογία Συριανού Συζύγου" του Ροΐδη, τότε διαθέτεις αυξημένες πιθανότητες κατανόησης της παρούσας πραγματείας.
β. Τα όσα εξιστορούνται δεν είναι καθόλου φανταστικά, και έχουν απόλυτη σχέση με την πραγματικότητα.

Το προηγούμενο Σάββατο το ποδήλατό μου απέκτησε ένα καινούργιο λάστιχο. Ένα καλό λάστιχο, στην πισινή ρόδα, που ένας φίλος μού έδωσε. Το απόγευμα της ίδια μέρας, θέλησα να το εγκαινιάσω με μία έξοδο στο βουνό. Δεν είχα απομακρυνθεί δέκα λεπτά από το σπίτι, όταν ένιωσα εκείνη τη γνωστή αίσθηση του τρύπιου πισινού λάστιχου. Έχοντας πολλά χιλιόμετρα στα πόδια μου, και πολλά τρύπια λάστιχα στα... χέρια μου, έχω μάθει να μην πτοούμαι με τα τρύπια λάστιχα. Πάντα μαζί μου έχω, εκτός από τα κολλητικά, δύο έξτρα σαμπρέλες έτοιμες να φορεθούν, και, φυσικά, τρόμπα. Έτσι συνήθως δεν κάθομαι στο δρόμο να επιδιορθώσω λάστιχο, για να μην καθυστερήσω περισσότερο από όσο χρόνο χρειάζεται η διαδικασία "βγάλσιμο ρόδας - αλλαγή σαμπρέλας - βάλσιμο ρόδας - φούσκωμα". Τώρα, το περίεργο ήταν το ότι το λάστιχο συνέβη με το μόλις καινούργιο λάστιχο που είχα φορέσει λίγο πριν. Δηλαδή στον αριθμό των συμπτώσεων, σημείωσα ένα. Το κάνω ανέκαθεν με τα τρύπια λάστιχα, γιατί έχω παρατηρήσει το φαινόμενο, ότι τα τρύπια λάστιχα δεν έρχονται μόνα τους, με μία στατιστική βεβαιότητα. Δηλαδή όταν πάθω λάστιχο - κάτι που δεν μού συμβαίνει συχνά διότι έχω καλά λάστιχα γενικά - περιμένω σε ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, της ίδιας μέρας ή των επόμενων 2-3 ημερών, να ακολουθήσουν και άλλα. Εξήγηση δεν έχω βρει. Απλώς έμαθα να το δέχομαι. Και συνήθως τα λάστιχα που παθαίνω είναι πίσω, που είναι η πιο δύσκολη περίπτωση - αλλά αυτό μπορεί να εξηγηθεί, διότι όντως οι πιθανότητες να πάθεις πίσω είναι αυξημένες, γιατί πίσω υπάρχει μεγαλύτερο βάρος συνεπώς μεγαλύτερη επιφάνεια επαφής με το δρόμο και επίσης γιατί συχνά το μπροστινό λάστιχο ξεσηκώνει ένα αιχμηρό αντικείμενο από την επιφάνεια του δρόμου και έρχεται αμέσως το πισινό και το τρώει. Τώρα, η αιτία του τρυπήματος ήταν ένα απίστευτο τεράστιο σκουριασμένο καρφί, που διακόρευσε βάναυσα τα πάντα: λάστιχο, σαμπρέλα, φακαρόλα, και τη ζάντα αν μπορούσε θα την περνούσε. Πρωτοφανές τρύπημα, καναδυό φορές το πολύ αν θα μού έχει ξανατύχει στην ποδηλατική μου ζωή να φάω τέτοιο καρφί στη μέση ενός συνήθους δρόμου γειτονιάς. Λοιπόν, στον αριθμό των συμπτώσεων σημείωσα δύο.

Υπάρχει ένας νόμος των συμπτώσεων, που λέει ότι οι συμπτώσεις επιτρέπονται μέχρι τον αριθμό των δύο. Παραπάνω, φεύγουμε από τη σύμπτωση, δεν είναι πλέον σύμπτωση αλλά τα γεγονότα ενέχουν ενδείξεις συστηματικής αιτίας. Το εάν την ξέρεις ή όχι αυτή την αιτία, άλλο θέμα. Σύμπτωση > πτώση > ώση. Όταν ασυνήθιστα φαινόμενα συμβαίνουν τρεις φορές και άνω, κάποια δύναμη τα δημιουργεί. Όπως είπα πάντως, εγώ για το συγκεκριμένο θέμα δεν έχω εξήγηση, δεν έχω βρει την αιτία.

Βάσει λοιπόν των μέχρι τούδε εκτεθέντων, ξεκαβαλάω αμέσως, βγάζω ρόδα, αλλάζω σαμπρέλα, βάζω ρόδα... δεν φουσκώνω όμως απλά διότι σπάζει το επιστόμιο της τρόμπας. Τρόμπα καπούτ. Περνάμε λοιπόν στο τρία στον αριθμό των συμπτώσεων, και από δω και πέρα δεν θα μετράω για να μην επαναλαμβάνομαι. Μη μπορώντας να φουσκώσω, ήταν και ωραίο το απόγευμα, κάνω έναν ευχάριστο περίπατο μέχρι το σπίτι που ήταν κοντά. Δεν πειράζει, αύριο θα αποζημιωθώ με μεγαλύτερη έξοδο.

Ξημερώνει Κυριακή. Από το πρωί δείχνει μία πολύ ζεστή μέρα, αλλά μετά και από το χτεσινό δεν κρατιέμαι. Το μενού σήμερα έχει ολοήμερη διαδρομή στον ανατολικό θεσσαλικό κάμπο. Μια εμπειρία καφτή. Το μεσημέρι έχω καταπιεί τα πρώτα 44 χιλιόμετρα, και βρίσκομαι σε ένα χώρο αγαπημένο. Στη βαθιά σκιά του τεράστιου πλάτανου, δεν υπάρχει ψυχή γύρω, η πηγή τρέχει φρέσκο δροσερό νερό, και απολαμβάνω το φαγητό που έχω μαζί μου. Η ησυχία είναι καταλυτική. Μόνοι ήχοι το νεράκι που τρέχει και το αγέρι στα φύλλα που κουνιούνται δίνοντας κίνηση στους ίσκιους των δέντρων. Μέσα σε τρεις ώρες, πέρασα από τον κόσμο της θάλασσας, τα χωράφια, την έρημο, το βουνό. Για να φτάσω εδώ πέρασα από τον καλοκαιριάτικο μεσημεριάτικο κάμπο, με το θερμόμετρο να χτυπάει 40 σίγουρα, βεβαίως φορώντας μακρύ λύκρα κάτω για να γλιτώσω από τον ήλιο που γδέρνει, με ανηφόρες όπου έχεις από πάνω τον ήλιο να βαράει και από κάτω την πύρα από την καφτή άσφαλτο. Και σα να μην έφταναν αυτά να έχεις και έναν καφτό λίβα κόντρα, που καίει και τα σπαρτά, όπως λέει το άσμα, αλλά και σένα. Αλλά αυτό το μέρος πόσο με αποζημιώνει! Ρίχνω για προσκέφαλο το ένα σακκίδιο, βγάζω παπούτσια και λύκρα, και ξέρω ότι θα ακολουθήσει ο τέλειος ύπνος. Ο ιδανικός ύπνος. Γέρνεις και αποκοιμάσαι στη δροσιά, σα μικρό παιδί, και ξυπνάς άλλος άνθρωπος, ξαναγεννημένος, έτοιμος για τα πάντα. Τύφλα να έχει το αναπαυτικότερο κρεβάτι.

Κοιμάσαι τόσο καλά, που όταν ξυπνήσεις πρέπει να δεις το ρολόι για να καταλάβεις πόσο κοιμήθηκες. Δεν πέρασε ούτε μισάωρο και νιώθω απίστευτα ξεκούραστος. Ας ετοιμαστώ να συνεχίσω. Ωπ, στα γυαλιά μου λείπει το ένα γυαλί! Δεν ξανάγινε. Ψάχνω και το βρίσκω κάτω. Το στηρίζω πρόχειρα με κάποιον τρόπο γιατί δεν θέλω να αφήσω το αριστερό μου μάτι έρμαιο σε αυτόν τον ήλιο. Είπαμε, στις συμπτώσεις πάψαμε να μετράμε. Η διαδρομή συνεχίζεται ακόμα πιο κολασμένη. Η ώρα πήγε δυόμισυ, και πιάνει πάλι ανηφόρα. Έχεις από πάνω τον ήλιο ντάλα, και από κάτω την άσφαλτο, που έχοντας βαφτεί κιόλας σκούρα από τα γνωστά κάτουρα των γιδιών, τα μακρουλά από τις γίδες και τα ζιγκ-ζαγκ από τα τραγιά, έχει ρουφήξει τον ήλιο και έχει ανάψει αναδύοντας μια θερμοκρασία φούρνου μαζί με τη γεύση αμμωνίας. Τρεις καναδέζες περνούν από πάνω, κάπου θα έχει φωτιά. Στους δρόμους δεν κυκλοφορεί κανείς. Μέσα στα χωριά, ούτε γάτα.



Στα χωράφια αυτά, που άλλη εποχή σφύζουν από πράσινο και άλλα χρώματα, αυτή την εποχή κυριαρχούν τα χρώματα της ξεραΐλας.



Κάτω από αυτές τις συνθήκες, τι θα μπορούσε ακόμα να συμβεί που θα έκανε αυτή την κόλαση ακόμα πιο κόλαση; Για σκέψου λίγο, μπορείς να σκεφτείς κάτι; Ε λοιπόν, μια πυρκαγιά. Που καίει ό,τι έχει απομείνει στο τοπίο. Που εδώ που τα λέμε δεν είναι και τίποτα σπουδαίο, αφού δεν έχουν απομείνει και πολλά για κάψιμο μετά από τις προηγούμενες πυρκαγιές των προηγούμενων χρόνων. Έτσι λοιπόν οι πυροσβέστες δεν έχουν και πολλά πράγματα να κάνουν, οπότε έχουν αράξει τα οχήματα και απολαμβάνουν το θέαμα. Μού λένε ότι πρέπει να προσέχω όταν περνώ κοντά σε φλόγες και να μην αναπνέω όταν περνώ από καπνούς.



Η θερμοκρασία πλέον έχει μεταπηδήσει από τους 40+ στους 50+ κατά τις επικρατούσες εκτιμήσεις. Πραγματικά ήταν αυτό που έλειπε δηλαδή από το τοπίο, όχι παίζουμε!



Η φωτιά πλησιάζει μαζί μου σε ένα χωριουδάκι. Να και η γνωστή αίσθηση του τρύπιου πισινού λάστιχου. Καλώς τα μας, μάς αργήσατε. Μπαίνω γρήγορα στο χωριό πριν ξεφουσκώσει τελείως, βρίσκω έναν ίσκιο, και αρχίζει η γνωστή ιεροτελεστία. Βγάλσιμο ρόδας, ΟΚ. Ψάχνω καλά το λάστιχο και βρίσκω ένα ψιλό αγκαθάκι, το οποίο μου βγάζει την ψυχή μέχρι να το αφαιρέσω, από εκείνα τα ψιλούλικα τα μικρά και τριανταφυλλένια. Αλλαγή σαμπρέλας, ΟΚ. Βάλσιμο ρόδας, ΟΚ. Φούσκωμα, όχι ΟΚ. Δεν φουσκώνει η τρόμπα. Με τίποτα. Ελέγχω τρόμπα, όλα ΟΚ. Ελέγχω βαλβίδα, όλα ΟΚ. Βρε από δω, βρε από κει, έτσι, αλλιώς, μέσα, έξω, δε φουσκώνει με τίποτα. Από καθαρή περιέργεια, δεν το βάζω κάτω, θέλω να βρω τι στο καλό φταίει. Όλες οι σαμπρέλες μου είναι ίδιες, οπότε πρέπει να βρω τι φταίει. Έρχεται ένας χωριανός.
-Τι έπαθες αδερφέ;
-Προσπαθώ να φουσκώσω το λάστιχο.
-Έχω αέρα, έλα.
Δίπλα στο συνεργείο έχει πράγματι κομπρεσέρ.
-Καλά ρε δε μου λες, με ποδήλατο πώς ήρθες εδώ πάνω; Έχεις χρόνια που ποδηλατάς; Πώς μπόρεσες; Και με τόση ζέστα;
-Έλα φέρε το μαρκούτσι τώρα, θα σου τα εξηγήσω αυτά.
Πράγματι το λάστιχο φουσκώνει επιτέλους.
-Είσαι ποδηλάτης; Πώς έφτασες εδώ πέρα; Από πού έρχεσαι;
-Λοιπόν κοίτα, ποδηλάτης δεν είμαι. Το ποδήλατο είναι σα τη γκόμενα. Η βιασύνη σκοτώνει την απόλαυση. Εδώ στο χωριό δεν έχετε γκόμενες;
-Μπα δεν έχουμε, οι καλές φέγ΄νε για τ΄ Λάρ΄σα (πηγαίνουν στη Λάρισα).
-Α έτσι εξηγείται.
Το τσιτωμένο αυτί μου πιάνει ένα αδιόρατο σσσςςς. Ψάχνω τη ρόδα, δεν είναι ο δικός του αέρας, ω του θαύματος η ρόδα μου χάνει! Μπα, θα ήταν προβληματική η σαμπρέλα, αλλά περίεργο αυτό καθότι πάντα έχω μαζί μου ρεζέρβες έτοιμες και ελεγμένες. Αφού όμως έχω και τρίτη σαμπρέλα, πίσω στο ποδήλατο, ξανά βγάλσιμο ρόδας, ξανά αλλαγή σαμπρέλας, πίσω στο συνεργείο, ξανά φούσκωμα με το μαρκούτσι. ΟΚ, φουσκώνει.
-Ευχαριστώ πολύ! Α και που ΄σαι, ευκαιρία να αρχίσεις ποδήλατο (προτροπή συνοδευομένη από κίνηση χεριών δίκην εμβόλων μπρος-πίσω).
-Μπαγάσα έτσι κάνεις εσύ ποδήλατο ε; Φεύγω, αν θες αέρα βρες τον φορτηγατζή.
-Δε νομίζω, είναι εντάξει, ευχαριστώ.
Αμ δε. Έχω ετοιμάσει ποδήλατο, έχω γεμίσει και φρέσκο νερό από τη βρύση, όλα έτοιμα για το δρόμο και... σα ξεφούσκωτο μού φαίνεται πίσω, λες; Βάζω αυτί προσεκτικά και ακούω σςςςςς. Βγάλσιμο ρόδας, ΟΚ. Ψάξιμο μίας από τις σαμπρέλες που να έχει τρύπα εντοπίσιμη, ΟΚ. Κόλλημα τρύπας κανονικό με ολόκληρη τη διαδικασία, ΟΚ. Φούσκωμα με την τρόμπα, ΟΚ. Γιατί όμως; Προηγουμένως η ίδια τρόμπα την ίδια σαμπρέλα δεν την φούσκωνε. Ακόμα ένα αναπάντητο ερώτημα. Όμως καμιά φορά σου αρκεί που δουλεύει κάτι, κι ας μην ξέρεις το γιατί.

Υπάρχει ένας νόμος της πρακτικής ψυχολογίας, που λέει ότι βασικός όρος σε ό,τι κι αν κάνεις είναι η καλή διάθεση: όταν είσαι θετικά διακείμενος στα πράγματα και τις καταστάσεις στις οποίες βρίσκεσαι ηθελημένα ή αθέλητα, οι πιθανότητες είναι αυξημένες ότι θα βρεθούν λύσεις στα όποια προβλήματα συναντήσεις. Σαν την συριανή σύζυγο, η Ελλάδα πάντα βρίσκει τρόπους να σε δοκιμάζει, να σε παιδεύει, να σε κάνει να περιμένεις, αλλά ταυτόχρονα βρίσκει απροσδόκητους τρόπους να σε ανταμείβει. Αυτοί οι τρόποι είναι που της δίνουν τη μοναδική της ταυτότητα. Από τη μεριά σου, αυτό που έχεις να κάνεις είναι να της ανοιχτείς. Να της εκτεθείς. Να την κυνηγήσεις. Να τη φλερτάρεις βρε αδερφέ. Και να ξέρεις να περιμένεις.


Το έτσουζε ο μακαρίτης. Στιγμιότυπο από οστεοφυλάκιο νεκροταφείου.

Έχοντας γυρίσει εκείνη τη μέρα, έχοντας γράψει γύρω στα 110 χιλιόμετρα, ένιωθα γεμάτος, το υπέροχο γεύμα της μη συριανής συζύγου με περίμενε έτοιμο, το βράδυ εκείνο έκανα τον καλύτερο ύπνο και το επόμενο πρωί ξύπνησα όλος όρεξη για δουλειά. Δεν υπάρχει καλύτερο μέσο για αυτή την έκθεση από το ποδήλατο, γιατί είναι το μέσο εκείνο που σού επιτρέπει να προσεγγίζεις τον κόσμο της υπαίθρου με τον καλύτερο τρόπο, δηλ. με την καλύτερη ταχύτητα και από την καλύτερη θέση. Εκεί είναι που θα ανακαλύψεις αναπάντεχα καινούργιες Ελλάδες, για τις οποίες κανείς δε σού μίλησε ποτέ. Σού αποκαλύπτονται σαν τη συριανή σύζυγο, ιδιαίτερα, μοναδικά και προσωπικά.


Τουαλέτες εκκλησίας. Οι εκκλησίες και τα νεκροταφεία, πολύτιμοι φιλόξενοι χώροι για τον ταξιδιώτη, με ίσκιο και νερό.

Εάν τυχόν δεν κατάλαβες καλά τι θέλει να πει ο ποιητής με αυτό το κείμενο, σε παρακαλώ να διαβάσεις το διήγημα του Ροΐδη. Υπάρχει όμως μία διαφορά με την περίπτωση του συριανού συζύγου του Ροΐδη. Από ψυχολογικής πλευράς, ο Ροΐδης εκπίπτει σε ένα ατόπημα. Εάν βεβαίως δεχθούμε ότι δεν περιορίζεται σε μία αυτοπροσωπογραφική ψυχογραφία, φέρνει στην εξιστόρηση ένα εξωτερικό αίτιο ως αφορμή για την μεταλλαγή της ψυχολογίας του ήρωά του, δηλ. τα λεφτά που κέρδισε αναπάντεχα από το εξωτερικό. Όμως στην πραγματική ζωή δεν γίνεται έτσι. Στην πραγματικότητα δεν είναι σοφό να βασίζεις την ψυχολογία σου σε εξωγενή αίτια. Στην πραγματικότητα η Ελλάδα είναι ένας χώρος τόσος ζωντανός, πλούσιος, με ιστορία, με βέλτιστο κλίμα, ποικιλότητα, περιβάλλον, κοινωνία, φύση, πολιτισμό, ώστε κανονικά δεν θα έπρεπε να έχει καμία ανάγκη από εξωγενείς εισροές και αίτια για την ευδαιμονία του. Αν αυτό δεν συμβαίνει, είναι γιατί οι Έλληνες δεν την φλερτάρουν. Δεν κάνουν ποδήλατο. Δεν κατάλαβαν ακόμα την Ψυχολογία της Συριανής Συζύγου.

[PEDAL POWER] Ποδηλατική ηλεκτρική αυτάρκεια

Πρόθεση

Όταν μετακινούμαστε (ταξιδεύουμε, και όχι μόνο) με ποδήλατο, έχουμε την ανάγκη φόρτισης ηλεκτρικών/ηλεκτρονικών συσκευών. Θα θέλαμε πάντα διαθέσιμη ηλεκτρική ενέργεια, δηλ. γεμάτες μπαταρίες χωρίς να χάσουμε την ανεξαρτησία της κίνησης περιμένοντας σε σημεία με πρίζα (βενζινάδικα, εστιατόρια κλπ.).

Δεν απαιτούνται ιδιαίτερες γνώσεις ηλεκτρονικής και ζωντανό παράδειγμα εγώ πρώτος: μην έχοντας ειδικές γνώσεις "ρωτώντας πήγα στην πόλη", με την πολύτιμη βοήθεια του ίντερνετ, πάντα, αλλά και ενός φίλου ηλεκτρονικού. Οι γνώσεις αυτές θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις τις δυνατότητες, για να σχεδιάσεις και να υλοποιήσεις το δικό σου ποδηλατικό ηλεκτρικό σύστημα ανάλογα με τις δικές σου ανάγκες.

Απεχθάνομαι τις έτοιμες quick and dirty λύσεις, γιατί συνήθως πληρώνεις για να ανακαλύψεις σύντομα ότι αυτό που αγόρασες σε περιορίζει. Βασική αρχή είναι, be modular, γίνε αναλυτικός: σπάσε ένα σύστημα σε κομμάτια και δες πώς δουλεύει το κάθε κομμάτι, για να μπορείς να το συνδυάσεις με τα άλλα και να πετύχεις κάθε φορά αυτό που σε εξυπηρετεί καλύτερα. Η κατασκευή των εξαρτημάτων έγινε σιγά σιγά, χαλαρά, με δοκιμές. Το σημαντικό δεν είναι να αντιγράψεις αυτά που θα δεις, αλλά να ξέρεις πώς αποθηκεύεται και ανακαλείται η ηλεκτρική ενέργεια και ποια είναι τα προβλήματα στην πράξη. Όταν βρεθείς έξω μακριά στην ερημιά και χωρίς πρόσβαση σε πρίζα, αυτό που θα σε σώσει δεν είναι η προκάτ υψηλή τεχνολογία (που θέλει και ένα σκασμό λεφτά), αλλά η προνοητικότητα και η ικανότητα να αξιοποιείς απλά υλικά.


Πηγές ενέργειας

Οι δυνατές πηγές ηλεκτρικού ρεύματος για τον κινούμενο ποδηλάτη είναι δύο: α) ο ήλιος, β) το δυναμό του ποδηλάτου.

Ο ήλιος έχει το μειονέκτημα ότι απαιτεί συλλεκτικές επιφάνειες σημαντικού μεγέθους για τα δεδομένα του ποδηλάτη. Για να δώσει αρκετό ρεύμα ένα ηλιακό πάνελ πρέπει να έχει αρκετή επιφάνεια και είναι πρακτικά δύσκολο να βρίσκεται πάνω στο ποδήλατο. Απλά δεν βολεύει. Στις σχάρες έχεις άλλα πράγματα (σακκίδια, συμπράγκαλα που εξέχουν κλπ.), στο σκελετό επίσης άλλα (παγούρια, τρόμπα κλπ.), και επίσης μια επίπεδη επιφάνεια έχει προβλήματα με τον άνεμο.

Το δυναμό έχει δυο σημαντικά πλεονεκτήματα: α) δίνει σημαντικά περισσότερο ρεύμα, και β) το δίνει οποτεδήποτε κινείσαι χωρίς να σε απασχολεί. Είτε με ήλιο είτε με συννεφιά, είτε μέρα είτε νύχτα, είναι ένας ακατάπαυστος ενεργειακός τροφοδότης. Το μειονέκτημα, ότι δίνει ρεύμα μη εύκολα ελεγχόμενο: όσο πιο γρήγορα πας τόσο μεγαλύτερο. Θα δούμε όμως πώς θα το δαμάσουμε. Υπάρχουν και δυναμό με limiters αλλά δεν συνιστώνται, και ο λόγος είναι ότι εάν ξέρεις να δαμάσεις το ρεύμα, είναι προτιμότερο να το κάνεις εσύ αυτό όπως θα δούμε, παρά να σε δεσμεύει κάτι που άλλος έκανε χωρίς να ξέρει τι εσύ θέλεις. Με παρακολουθείς; Δε θέλει να είσαι τρελός επιστήμονας για να κάνεις ωραία πράγματα, θέλει να σκέφτεσαι έξυπνα και να έχεις την επιμονή να βρίσκεις πληροφορίες και να τις υλοποιείς.


Το ρεύμα που δίνει το δυναμό

Ένα σύγχρονο δυναμό μπροστινής ρόδας.

Το τυπικό δυναμό μπροστινού κέντρου (hub dynamo) είναι απλός εναλλάκτης και δίνει ρεύμα εναλλασσόμενο. Χαρακτηριστικά του ηλεκτρικού ρεύματος είναι η τάση (Volt) και η ένταση (Ambere). Ο συνδυασμός τους δίνει την ισχύ (Watt). Το δικό μου, ένα shimano 3N70, τυπικό δυναμό χαρακτηρισμένο ως "6Volt/3Watt", δίνει ρεύμα 6V X 0,5A = 3W όταν το ποδήλατό μου πιάσει τα 7 χλμ./ώρα περίπου - το διαπιστώνουμε μετρώντας το ρεύμα (τάση) με ένα πολύμετρο. Η σχέση ταχύτητας-ρεύματος δεν είναι αναλογική, όπως φαίνεται σε αυτή τη σελίδα. Μετά από αυτή την (ασφαλώς μικρή και εύκολο να επιτευχθεί) ταχύτητα, η τάση αυξάνεται ανεξέλεγκτα και μη γραμμικά, συνεπώς χρειάζομαι ένα σύστημα περιορισμού της τάσης σε συγκεκριμένη τιμή, διότι οποιαδήποτε ηλεκτρική συσκευή δεχθεί ανεξέλεγκτο ρεύμα κινδυνεύει με ψήσιμο.

Για την ακρίβεια, μία συσκευή τυπικά έχει κάποιο κύκλωμα αυτοπροστασίας, το οποίο αντιδρά με κάποιον τρόπο στην υπερβολή. Π.χ. το κινητό μου όταν εισπράξει υπερβολικό ρεύμα απλά σβήνει. Ο κατασκευαστής επέλεξε ότι η προστασία της μπαταρίας είναι σημαντικότερη από το εάν ο χρήστης θα μείνει προσωρινά χωρίς τηλέφωνο, ώστε να καταλάβει ότι κάτι δεν πάει καλά.


Ο ανορθωτής

Σε αυτή τη σελίδα παρακαλώ μελέτησε ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα που κάνει δύο δουλειές: α) ανορθώνει το εναλλασσόμενο ρεύμα σε συνεχές (κάθε συσκευή που δουλεύει με μπαταρία λειτουργεί με συνεχές ρεύμα), και β) περιορίζει την τάση σε συγκεκριμένη τιμή.

Η καρδιά του ανορθωτή είναι το limiter - ας το πούμε "78". Υπάρχει σε διάφορα βολτάζ, το 7805 για 5volt, το 7808 για 8volt κλπ. Κόστος υλικών για τον ανορθωτή = μερικά ευρώ (μονοψήφιο νούμερο). Έβαλα τα εξαρτήματα σε ένα κουτάκι, φροντίζοντας να κάνω τις κολλήσεις γερές και σταθεροποιώντας τα εξαρτήματα να μη παίζουν, γιατί αυτό το πράγμα δεν θα περάσει ήσυχες μέρες επάνω στο ποδήλατό μου. Θέλοντας να έχω δύο επιλογές στην τάση εξόδου -συγκεκριμένα 5 και 8 volt- πρόσθεσα ένα διπλό διακοπτάκι που γυρνά το κύκλωμα μέσα από το 7805 είτε το 7808 (θα δούμε γιατί).

Στον περιορισμό του ρεύματος η τάση είναι ο στόχος (διαφορά δυναμικού) και η ένταση ακολουθεί. Κατά την αρχή της ενέργειας, η εκάστοτε περίσσεια της ενέργειας μετατρέπεται σε θερμότητα. Η έκλυση θερμότητας αφορά το 78. Εάν δεις το data sheet του 78, επιδέχεται τάση εισόδου μέσα σε κάποιο όριο. Εάν σε κατηφόρα η ταχύτητα αυξηθεί πολύ (ή εάν η συσκευή τραβά λίγο ρεύμα) το 78 ανάβει και κορώνει. Το κατάλαβα αυτό καλά σε μία από τις πρώτες δοκιμές: έδινα ρεύμα σε έναν 5βολτο φακό κι ενώ στην ανηφόρα όλα δούλεψαν τέλεια, έπιασα κατηφόρα και σε ένα δεκάλεπτο το φως έσβησε, και ψαχουλεύοντας τον ανορθωτή να βρω τι έγινε ακούμπησε το δάχτυλό μου στη βίδα του 78 και έπαθα έγκαυμα. Καλή ψύξη λοιπόν στο 78, το οποίο έχει αναμονή για ψήκτρα. Για καλύτερη ψύξη, άνοιξα το κουτάκι, αντικατέστησα το πλαστικό στη μία πλευρά του με αλουμίνιο, και έδεσα επάνω στο αλουμίνιο κατευθείαν τα δύο 78 με θερμαγωγό αλοιφή κανονικά.

Συνιστώ να κατασκευάσεις μία μικρή πλατφόρμα στηριγμένη γερά στο τιμόνι ή το λαιμό, όπου θα εγκαταβιούν καλά δεμένα τα ηλεκτρικά εξαρτήματα. Είναι μια πρακτική θέση που δεν ενοχλεί, βρίσκεται πάνω από την μπροστινή ρόδα με το δυναμό, και πρέπει να ρίχνεις και καμιά ματιά, επειδή με τους κραδασμούς τυχαίνει κάποιο τζακ να ξεπιαστεί ή κάποια μπαταρία να ξεφύγει και να νομίζεις ότι φορτίζει ενώ αυτό πέρα βρέχει. Είναι ίσως καλό να τα τυλίγεις σε ένα πετσετέ ύφασμα π.χ. κομμένη κάλτσα, για προστασία από το κοπάνημα και για να μη τρώει ο ήλιος τα πλαστικά. Επίσης βρήκα καλό όλα αυτά τα ηλεκτρικά συμπράγκαλα, εξαρτήματα και καλώδια, να τα έχω σε ένα μικρό organizer με πολλά τσεπάκια, πάντα έτοιμα για δράση.

Μια αυτοσχέδια πλατφόρμα για τοποθέτηση εξαρτημάτων και συσκευών στο πιλοτήριο.


Η αρχή του power bank

Λοιπόν έχω ένα ρεύμα από την ανόρθωση όπως το θέλω, περιορισμένο στα 5Volt, το οποίο μπορώ να δώσω στο κινητό ή σε όποια άλλη συσκευή. Αυτή είναι η μία λογική. Η άλλη λογική είναι με το ρεύμα να φορτίζω μία αποθήκη ηλεκτρικής ενέργειας, δηλ. που αποθηκεύει την ενέργεια σε μία μπαταρία και στη συνέχεια θα τη δίνει σε άλλες συσκευές. Ένα power bank προσφέρει αξιόλογες επιλογές. Το δικό μου είναι αυτό. Εάν δεν ξέρεις τι είναι, διάβασε το έγγραφο για να καταλάβεις τις δυνατότητες.

Το power bank σε κατάσταση φόρτισης: από το δυναμό στον ανορθωτή (στα 5V) και από εκεί στην είσοδο φόρτισης του pb.

Το μαραφέτι το βρήκα σε φτηνή τιμή σε γνωστή και μη εξαιρετέα αλυσίδα καταστημάτων πώλησης τεχνολογικού σκουπιδαριού περιορισμένης διάρκειας ζωής. Μιλάμε, κατασκευασμένο έτσι ώστε η προσπάθεια ανοίγματός του να καταλήξει στην καταστροφή (ισχυρή συγκόλληση και κρυφές βίδες σε κρίσιμα σημεία για να σπάσει). Αλλά δεν ήξεραν με ποιον είχαν να κάνουν. Έπεσε ένα reverse engineering που τού άλλαξα τον αδόξαστο. Τα εξ ων συνετέθη, τρία: η βασική πλακέτα (control board, που μάλλον δεν παθαίνει τίποτα, εκτός πια αν έχω να κάνω με πολύ πονηρούς που έβαλαν time bomb σε μνήμη flash), και τα άλλα δύο -μια μπαταρία ιόντων λιθίου 3,7V/2200mah LiPO και το ηλιακό πάνελ- τα οποία είναι αντικαταστάσιμα και αναλώσιμα.

Be modular, είπαμε. Μπορώ λοιπόν -π.χ. λέω τώρα- να βάλω μία μπαταρία μεγαλύτερης χωρητικότητας. Ή να έχω πολλές μπαταρίες για φόρτιση (να τις κοτσάρω με τζακ). Ή ένα άλλο πάνελ ισχυρότερο αν επιμένω ηλιακά. Ή να μην έχω πάνελ καθόλου, αφού έχω το δυναμό μου.

Για ισχυρό ρεύμα, θα μπορούσα να δοκιμάσω έναν αριθμό φορτισμένων μπαταριών εν παραλλήλω (για ένταση) ή εν σειρά (για τάση).

Ή μπορώ να δώσω ρεύμα για νυχτερινό φωτισμό στο ποδήλατό μου όχι από το δυναμό αλλά από το power bank, έτσι ώστε να μη σβήνουν τα φώτα όταν το ποδήλατο σταματά. Το pb μπορεί πάντα να είναι στο δυναμό και να φορτίζει ανεξάρτητα από το εάν εγώ τραβώ ρεύμα ή όχι.

Το μεγάλο πλεονέκτημα του power bank είναι ότι δίνει ενέργεια άμεσα και όταν το ποδήλατο δεν κινείται. Π.χ. στη βραδυνή κατασκήνωση για φωτισμό χώρου δε χρειάζομαι φακό διάχυσης, δυο λεντάκια αρκούν κοτσαρισμένα στο pb.


Μετά το φράγμα των 5 volt...

Το pb δέχεται "ρεύμα φόρτισης USB" - δηλ. 5V και 500mA για να γεμίσει. Αυτός ήταν ένας λόγος επιλογής της τιμής 5V στο ρεύμα εξόδου του 78 του ανορθωτή. Ο άλλος ήταν ότι ξεκίνησα αυτά τα πειράματα για να φορτίσω το κινητό μου, που ήθελε ρεύμα φόρτισης 5V όπως μου είπε ο μετασχηματιστής του. Το pb δίνει και άλλες δύο επιλογές ρεύματος εξόδου, αλλά δυστυχώς όταν μια συσκευή πάει να τραβήξει πάνω από 500mA, τα φτύνει. Για αυτό έκανα τον ανορθωτή με την επιπλέον επιλογή για τα 8V, αφού άνετα πιάνει το 1,5Α ένταση έτσι και ανεβάσει ταχύτητα το ποδήλατο. Αυτό πρέπει να αξιοποιηθεί...

Κάπου στα συρτάρια μου υπάρχει ένα φορτιστάκι μπαταριών ΑΑ και ΑΑΑ. Αυτό εκτός από ρεύμα πρίζας, δέχεται και ρεύμα συνεχές στα 5-12 volt. Το γράφει καθαρά: input 5V-12V DC. Ώπα, εδώ είμαστε. Το συνδέω στο power bank, αλλά αποτυγχάνει, γιατί το ρεύμα που πάει να τραβήξει η συσκευή είναι απαγορευτικό για το pb. Τώρα θα δεις, απευθείας στον ανορθωτή και δοκιμαστική βόλτα. Ω ναι! Λοιπόν, στα 8V έξοδο ο ανορθωτής για τις μπαταρίες AA, και στα 5V για τις μπαταρίες ΑΑΑ, φαίνεται καλά. Πάει κι αυτό. Μέχρι τώρα λοιπόν φορτίζουμε:
-κινητό,
-κάθε συσκευή που δέχεται φόρτιση από USB port,
-μπαταρίες ΑΑ και ΑΑΑ.
Πολύ καλά. Μια χαρά είμαστε. Αλλά έχει κι άλλο...

Σετάρισμα φόρτισης μπαταριών AA/ΑΑΑ: δυναμό > ανόρθωση (8V/5V) > είσοδος DC του φορτιστή.


Από τις μπαταρίες των 3,6V προχωράμε στις 7.4V

Πόσο θα ήθελα να φορτίζω και τη μπαταρία της φωτογραφικής μου μηχανής! Η μπαταρία της παλιάς καλής Canon είναι μία Li-ion στα 7.4Volt. Όπως ανέφερα, μία λύση θα ήταν μία συστοιχία μπαταριών. Όμως θέλω κάτι πιο απλό. Ίσως τώρα καταλαβαίνεις γιατί επέλεξα το δεύτερο 78 στα 8V. Για την ακρίβεια ο φορτιστής της φωτογραφικής λέει 8,4V, αλλά εγώ σαν τζέντελμαν θέλησα να φερθώ ευγενικά στην μπαταρία, καθότι δεν θα έχω την πολυτέλεια της προστασίας της από υπερφόρτιση.

Ο φορτιστής, φορτωμένος με πατέντες, ξέρει μόνο από πρίζα και τίποτε άλλο. Όμως δεν ξέρει ούτε αυτός με ποιον έχει να κάνει. Ό,τι ανεβαίνει κατεβαίνει, ό,τι γυρίζει σταματά, κι ό,τι κλείνει ανοίγει. Τον άνοιξα. Πήρα δυο αγωγούς από τους ακροδέκτες της φόρτισης και τους έβγαλα σε μίνιτζακ στο πλάι. Μετά απλά ήθελε ένα καλώδιο από την έξοδο του ανορθωτή. Τεστ: ξοδεύω τη μπαταρία εντός μηχανής να πέσει, την μετρώ, συνδέω στο ποδήλατο, γυρνώ το διακοπτάκι στα 8V, βγαίνω βόλτα, ξαναμετρώ. Η τάση μεγαλύτερη! Φόρτισε! Το μόνο πρόβλημα ο κίνδυνος υπερφόρτισης καθώς δεν έχω monitoring (η συσκευή δεν λειτουργεί όπως σχεδιάστηκε), αυτό όμως είναι αντιμετωπίσιμο: φορώ τη μπαταρία στη μηχανή και βλέπω το επίπεδο φόρτισης. Οι μπαταρίες Li-ion δεν έχουν το πρόβλημα των παλιών επαναφορτιζόμενων με την περιοδικότητα κύκλων φόρτισης, ανά πάσα στιγμή μπορείς να φορτίσεις/αποφορτίσεις, οπότε εύκολο να μένω σε ασφαλή ζώνη φορτίου.






Σετάρισμα φόρτισης της μπαταρίας της φωτογραφικής: δυναμό > ανόρθωση (8V) > νέο τζακ φορτιστή. Χρησιμοποιώ τον φορτιστή ως υποδοχή στην ουσία, αλλά επειδή κάποια στιγμή μπορεί να βρεθώ σε πρίζα επιλέγω να τον έχω μαζί μου.

Μία άλλη φωτογραφική ερωμένη, η Sony717, δέχεται απευθείας στο σώμα της από τον φορτιστή της ρεύμα 8,4V. Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο εύκολα: χωρίς ανάγκη να μεταφέρεις φορτιστή, δίνεις το ρεύμα κατευθείαν μετά την ανόρθωση. Σε συσκευές με αυτό το χαρακτηριστικό, όπως βιντεοκάμερες κλπ., το μόνο πρόβλημά σου πλέον είναι να βρεις το κατάλληλο τζακ. Στην περίπτωση της παλιάς Sony δεν βρήκα εύκολα, αλλά έκανα κάτι απλό: έκοψα το καλώδιο και έβαλα μία κλέμα, και η συνέχεια προφανής.


Επίλογος

Συγχαρητήρια που διάβασες όλα αυτά! Ελπίζω να τα απόλαυσες. Με λίγη όρεξη για γνώση και πειραματισμό, με τη σύγχρονη τεχνολογία μπορούμε να κάνουμε μικρά θαύματα.

Ηλεκτρονικές πλακέτες μπορείς να βρεις έτοιμες στο ίντερνετ, σε σελίδες όπως το ebay, με διάφορα τεχνικά χαρακτηριστικά, πράγμα που μπορεί να σού δώσει μεγάλη ελευθερία στο σχεδιασμό. Όμως το να βρίσκεις λύσεις μόνος σου έχει άλλη χάρη, τη χάρη της ελευθερίας και της αυτάρκειας.

Είναι απόλαυση να μετακινείσαι ελεύθερα όπου θέλεις, με όλες σου τις συσκευές πάντα γεμάτες, για φωτισμό, επικοινωνία, φωτογραφία, βίντεο κλπ., χωρίς ανάγκη να σταματάς για φόρτιση, έχοντας πάντα δωρεάν ενέργεια από τον ίδιο σου τον εαυτό. Be free & enjoy.

Πανελλαδική Ποδηλατοπορεία 2014

Απεχθάνομαι πάρα πολύ τις φωτογραφίες στυλ φατσοβιβλίου... συνεπώς εδώ υπάρχει μια άλλη ματιά - άλλη Ελλάδα, άλλη ματιά.

Σημειώματα προσωπικής μνήμης - και άλλες ιστορίες

Ένα μεσημέρι του Ιουλίου του 2009, σε κάποιο μέρος μακρινό, στη μέση της καππαδοκικής ερήμου, ένα φορτηγό πέρασε δίπλα μου και πέταξε μία πέτρα. Πολλά φορτηγά πέρασαν από δίπλα μου, πολλές πετρούλες πετάχτηκαν, ο νόμος των πιθανοτήτων έδρασε, η πετρούλα πήγε και σφηνώθηκε ανάμεσα στο σκελετό και το πλαστικό φτερό και δημιούργησε ένα μικρό σπάσιμο στο φτερό. Το σημάδι έμεινε. Πέρασαν χρόνια, ένα πλαστικό φτερό ποδηλάτου κοστίζει ελάχιστα, κι όμως, εκείνο το φτερό, το ίδιο φτερό υπάρχει επάνω στο ποδήλατό μου σήμερα. Δεν θέλω να το αλλάξω. Θέλω να βλέπω το σπασιματάκι. Το σπασιματάκι με ταξιδεύει. Το σπασιματάκι, και άλλα σημάδια ακόμα που τυπικά θα μπορούσαν να θεωρηθούν μειονεκτήματα, σφάλματα, ζημιές, τα θέλω. Θέλω να τα βλέπω. Οδόσημα στον προσωπικό δρόμο, με συνδέουν με το παρελθόν μου. Σημαδάκια επάνω στο ποδήλατό μου, τα αφήνω εκεί, να με ταξιδεύουν στον προσωπικό χρόνο, στον δικό μου χρόνο. Ασήμαντα από τεχνικής πλευράς, πολύτιμα ως γραπτά σημεία προσωπικής ιστορίας. Γραπτά που έμειναν, ενώ τα λόγια πέταξαν, για να συνδέουν το πρόσωπο με τη μνήμη.

Μια φωτογραφία τραβήχτηκε ένα απομεσήμερο του 1992. Ως φωτογραφία έχει τεχνικά σφάλματα, δεν είναι άρτια, τραβήχτηκε πρόχειρα με μία φτηνή φωτογραφική της εποχής. Η μοίρα την έκανε σημαντική. Της έδωσε μια ιδιάζουσα σημασία. Σήμερα υπάρχει ένας άνθρωπος για τον οποίο αυτή η φωτογραφία έχει νόημα. Όταν η γυναίκα μου βλέπει τον πατέρα της μερικές μέρες πριν φύγει, διαπερνάται το φράγμα του χρόνου. Συνδέεται το παρόν με το παρελθόν. Η φωτογραφία αξίζει για αυτό που σημαίνει για αυτόν που τη βλέπει, δεν αξίζει για το είναι της αλλά για το γίγνεσθαί της.

Όταν ένας φίλος μού ζήτησε να φτιάξω το ποδήλατο, τον ρώτησα τον λόγο για τον οποίο ήθελε να φτιάξει ένα παλιό ποδήλατο που βρισκόταν σε τέτοιο μαύρο χάλι. Ήθελε να το κάνει δώρο στη γυναίκα του, που το είχε στη Γερμανία τα παλιά χρόνια της ξενιτιάς. Για να έρθει ένα απλό και εμφανώς φτηνό ποδήλατο εδώ από τη Γερμανία, ίσως κάτι σημαίνει, σκέφτηκα. Ρώτησα, τι χρώμα θα ήθελε. Μού απάντησε, ότι προτιμά να έχει το ίδιο ακριβώς χρώμα. Κατάλαβα, ήξερα τι έπρεπε να προσπαθήσω. Πρώτη μου φορά δέχτηκα να αναλάβω μία "αναπαλαίωση ποδηλάτου". Ίσως φταίει το κουσούρι μου να αντιστέκομαι στα εύκολα. Το ποδήλατο είχε τα μαύρα του τα χάλια, ήταν σε τέτοια οικτρή κατάσταση ώστε δεν θέλησα να τραβήξω ούτε μια φωτογραφία για το πώς ήταν πριν. Αλλά θεώρησα ότι άξιζε τον κόπο.

Έψαξα για κομμάτια, για παλιά ανταλλακτικά, σε παλιά σεντούκια, δικά μου και άλλων. Δύο πράγματα ήθελα να πετύχω. Πρώτο, να γίνει απολύτως λειτουργικό. Θα πρέπει απαραιτήτως να δουλεύει όπως δούλευε τότε, γιατί θα το χρησιμοποιεί ο άνθρωπος και τώρα όπως και τότε. Αυτό ήταν μία τεχνική πρόκληση, αλλά με πολλή επιμονή έγινε. Στον πλάγιο σωλήνα αχνοφαίνονταν κάτι γράμματα, "Amsterdam", σε γοτθικό βορειοευρωπαϊκό στυλ. Βρήκα λίγες πληροφορίες, ποδηλατικό αντίστοιχο με την περίπτωση Volksvagen. Μάρκα που έφτιαχνε μαζικά ένα απλό φτηνό λαϊκό ποδήλατο για τις κλασικές ολλανδικές ορδές που μετακινούνται σπίτι-δουλειά. Το πλαίσιο εντελώς της πλάκας, απλό σιδερικό. Ανακάλυψα ότι είχε ωστόσο δύο ενδιαφέροντα κομμάτια. Ένα πίσω κέντρο Sachs Torpedo Dreigang -- με κόντρα και με 3 ταχύτητες με μία τεχνολογία εποχής 1965! Και μπροστά ένα κέντρο με ένα γύρισμα απίστευτο που θα το ζήλευαν πολλά αντίστοιχα σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα -- να κουνάς τη ρόδα λίγο και να βαριέσαι να περιμένεις να σταματήσει!

Στα λαμαρινένια φτερά, καλής ποιότητας σκληρό μέταλλο, άφησα τις λακκουβίτσες άθικτες, δεν τις ίσιωσα. Δεν μπορώ εγώ να ξέρω τι σημαίνουν αυτά για τον κάτοχο. Στο τιμόνι και τα άλλα μεταλλικά μέρη, άφησα να φαίνονται αχνά τα σημάδια της διάβρωσης από την παλιά σκουριά. Στους σωλήνες σε κάποια εμφανή σημεία, δεν απομάκρυνα εντελώς την παλιά μπογιά αλλά άφησα κάποιες μικροανωμαλίες να διακρίνονται κάπως πίσω από το νέο χρώμα. Δεν μπορώ εγώ να ξέρω τι μπορεί να σημαίνουν αυτά τα σημάδια για τον άνθρωπο που θα το καβαλάει στο εξής όπως το καβαλούσε κάποτε. Το δεύτερο που ήθελα να πετύχω, είχε να κάνει με τη μνήμη. Την ανθρώπινη μνήμη.

Τι ήταν τελικά αυτό που έκανα; Αναπαλαίωση; Ανακαίνιση; Ούτε το ένα ούτε το άλλο. Αυτό που θέλησα θα το ονόμαζα ίσως αποκατάσταση. Αλλά τίνος πράγματος αποκατάσταση; Εάν θέλεις να φτιάξεις ένα παλιό ποδήλατο για να το πουλήσεις, θα φτιάξεις αναπαλαίωση - αυτό που ενδιαφέρει είναι να το φτιάξεις τώρα όπως ακριβώς ήταν τότε. Εάν θέλεις να φτιάξεις ένα ποδήλατο να λειτουργεί, μπορείς να φτιάξεις και ανακαίνιση. Εάν όμως θέλεις να φτιάξεις ένα ποδήλατο για τον άνθρωπο, αυτόν πρέπει να έχεις στο μυαλό σου, όχι το ποδήλατο. Αυτό που ενδιαφέρει τελικά είναι η μνήμη. Αποκατάσταση όχι ποδηλάτου, αλλά αποκατάσταση προσωπικής μνήμης. Ενός προσωπικού αντικειμένου που μπορεί εν δυνάμει να κουβαλά πολύτιμα κομμάτια προσωπικής ιστορίας.

Το παλιό κιτρινισμένο φανάρι, το άφησα το ίδιο. Λίγο το φως που βγάζει, αλλά περίεργα ζεστό. Στην ησυχία της νύχτας το ιδιαίτερο γζζζζζ του παλιού δυναμό και η κίτρινη δέσμη του φωτός μεταμορφώνουν το σκοτάδι σε ένα αλλιώτικο φως, απόκοσμο, εσωτερικό, διαχρονικό. Ένα αντικείμενο που αποτελεί κομμάτι του εαυτού σου, δεν φτάνει να σού φέρνει τη μνήμη του χτες, αλλά πρέπει να σού φέρνει και αυτά που μεσολάβησαν από το χτες μέχρι το σήμερα. Όχι απλά να σε πάει σε ένα σημείο του παρελθόντος, αλλά να σε ταξιδεύει και στο ενδιάμεσο κομμάτι. Σαν το παλιό ασημικό, το οικογενειακό κειμήλιο, που δεν το στιλβώνεις να γυαλίσει αλλά αφήνεις τη θαμπάδα του χρόνου πάνω του να θυμίζει προπάππους, παπούδες, γονείς. Ο ανθρώπινος ψυχολογικός χρόνος διαφέρει από τον χρόνο της φυσικής. Δεν είναι μόνο η Ιθάκη, είναι και το ταξίδι.

Νομίζω ότι κατάλαβα τι κάνει κάποιους ανθρώπους να ασχολούνται με τα παλιά ποδήλατα. Κάνουν κάτι υπέροχο, παίζουν στην ευαίσθητη χορδή της μνήμης την ιερή μουσική του ανθρώπινου χρόνου. Ένα ποδήλατο δεν είναι απλό τεχνικό εξάρτημα με πρακτική αξία, είναι προσωπικό αντικείμενο που συνοδεύει καθημερινά έναν άνθρωπο, κομμάτι προσωπικής ζωής που αξίζει περισσότερο από αυτό που κοστίζει, που σημαίνει περισσότερο από το πρακτικό μέρος για όλα εκείνα που μπορεί να αντιπροσωπεύει. Μια ιστορία, ένα μέρος του καθημερινού μας εαυτού, που αξίζει τον σεβασμό μας. Αν σέβεσαι τον άνθρωπο, θα σέβεσαι και το ποδήλατό του.

Λευκές κυρίες.

 

Το μπροστινό κέντρο: απαράδεκτη εμφάνιση αλλά εκπληκτική λειτουργία!

 

Το πίσω κέντρο. Το Dreigang αποκαλύπτει όλη του τη δόξα όχι μόνο όταν κάνεις πετάλι, αλλά όταν σκεφτείς τι έχει περάσει και δουλεύει έτσι ακόμη. Τεχνολογία εποχής 1965, που θα ζήλευαν τα έκτοτε σαζμάν.

 

Σημαντικά κομμάτια απλώς έλλειπαν... αλλά οι απαραίτητες "πατεντούλες" απενέφεραν τη λειτουργικότητα του Dreigang στο 100%.

Black Beauty