Πού είναι ο χρόνος;

Ζούμε υπό διαρκή έλλειψη χρόνου. Όλοι τρέχουν, και ποτέ δεν φτάνουν. Συναντάς ένα φίλο σου στο δρόμο, γεια σου, τι κάνεις, καλά, εσύ, καλά, πολύ καλά, όλα ωραία και καλά, όλα τέλεια, αχ τι ωραία που τα λέμε. Όμως, το στόμα τα λέει καλά, αλλά τα μάτια προδίδουν το άγχος: είναι σα να σου λένε "τελείωνε, μη με καθυστερείς, βιάζομαι, έχω δουλειά να κάνω". Όλοι τρέχουν. Και ποτέ δε φτάνουν. Και πουθενά δε φτάνουν. Διότι ο άνθρωπος ζει όχι απλά στο χώρο, ούτε απλά στο χρόνο, αλλά στο χωροχρόνο. Η έλλειψη χρόνου πάει αντάμα με την έλλειψη χώρου.

Η ανθρώπινη ζωή κατάντησε ουτοπία. Ου-τόπος. Κατάντησε μη-χρόνος. Απουσία. Χάνοντας το χρόνο σου, χάνεις το χωροχρόνο. Χάνεις τη ζωή σου. Χάνεις τα πάντα. Και πού πάνε αυτά; Σε κάποιους άλλους. Τα καρπώνονται άλλοι, όχι εσύ. Κλασικό παράδειγμα ο εργαζόμενος: ο εργοδότης του παίρνει το χρόνο, ο εργαζόμενος εξαγοράζει τον προσωπικό του χρόνο για χρήματα.

Η αμείλικτη αγορά ψάχνει διαρκώς ευκαιρίες να πουλάει. Να πουλάει οτιδήποτε, χώρο, χρόνο, τα πάντα. Κατά την κλασική οικονομική θεωρία, ότι υπάρχει σε έλλειψη μετατρέπεται σε εμπόρευμα. Να μια ευκαιρία για τις μπίζνες των διακοπών: αφού οι άνθρωποι τρέχουν πακινόβλητοι όλο το χρόνο, θα τους πουλήσουμε τις διακοπές ένα μήνα το χρόνο (μακάρι να ήταν κι ένας μήνας!) - επειδή το έχουν ανάγκη (η ανάγκη του προσωπικού χρόνου!) θα τους το πουλήσουμε κι αυτό.

Κι εδώ πάνω αρχίζει ένα τρομερό πανηγύρι χρήματος. Χτίζεται ο απύθμενος τουριστικός μύθος. Αλλά πού να ξεφύγει το θύμα; Απο τη στιγμή που πρέπει να πληρώσει ακόμα και για τις διακοπές, πάλι είναι χωμένο στο ίδιο κυνήγι του χρόνου που ποτέ δεν έχει. Μια χίμαιρα, ένα παραμύθι, μια ψευτιά χωρίς τέλος.

Το σπάσιμο του φαύλου κύκλου

Και έρχεται ο ποδηλάτης, και κάνει την κρίσιμη κίνηση. Κάνει πέρα όλα αυτά και λέει "ευχαριστώ δεν θα πάρω". Και πάει με ποδήλατο. Πάει αργά ο αθεόφοβος!

Δε δίνει δεκάρα για τον χρόνο. Γιατί; Απλά, τον έχει κερδίσει. Τον έχει κάνει πάλι δικό του. Δεν χάνει χρόνο. Δεν έχει χρόνο να χάσει. Ξέρει να τον απολαμβάνει το χρόνο.

Ο χρόνος ως έννοια της φυσικής είναι διαφορετικό πράγμα από τον χρόνο ως ανθρώπινη έννοια. Ο ανθρώπινος χρόνος δεν υπάρχει ως πραγματική και αντικειμενική έννοια, είναι μία έννοια υποκειμενική φιλοσοφική και ψυχολογική. Τον αντιλαμβανόμαστε επειδή και όταν τον μετράμε, και το πώς θα τον αντιληφθούμε εξαρτάται από το πώς θα τον μετρήσουμε. Εάν τρέχεις από το πρωί ως το βράδυ, όσο και να τρέχεις ο χρόνος σου πάντα θα σού λείπει. Αν όμως πάψεις να βιάζεσαι, όσο αργά κι αν πηγαίνεις ο χρόνος θα είναι όλος δικός σου. Αυτό έχει να κάνει και με την ταχύτητα και το μέσο μετακίνησης που κάθε φορά χρησιμοποιείς. Οι άνθρωποι αποκτούν όλο και πιο γρήγορα αυτοκίνητα επειδή προσπαθούν να κερδίσουν χρόνο. Όταν χρησιμοποιείς αυτοκίνητο, είναι δεδομένο ότι δεν έχεις χρόνο. Αφού όμως χρησιμοποιείς ποδήλατο, έχεις χρόνο. Διαφορετικά θα επέλεγες ένα πιο γρήγορο μέσο.

Το ποδήλατο είναι ένα μεταφορικό μέσο με το οποίο μετακινείσαι προς το χαμένο σου προορισμό: στο χαμένο σου χρόνο. Όσο περισσότερο το χρησιμοποιείς, τόσο περισσότερο θα κερδίζεις πίσω τον χαμένο σου χρόνο. Αυτό το χρόνο που οι άλλοι διαρκώς προσπαθούν να σού κλέψουν. Αυτό το χρόνο που δεν μετράνε κάποιοι άλλοι με τα δικά τους ρολόγια, αλλά αυτόν που μετράς εσύ και όπως εσύ θέλεις.

Αν το αυτοκίνητο συμβάλλει στην ιδιωτικοποίηση, τον αποκλεισμό του ατόμου και την κλοπή του χρόνου, το ποδήλατο συμβάλλει στην επικοινωνία, στην κοινωνικότητα και στο ξανακέρδισμα του χαμένου μας χρόνου. Στο ξανακέρδισμα των κλεμένων μας ζωών.

Η ιστορία ενός αντικειμένου

ExtremeTrailer: Ένα έξυπνο εργαλείο για έξυπνους ποδηλάτες

• Τι θα φτιάξουμε
• Σε ποιους απευθύνεται
• Πώς θα το αποκτήσεις
• Το project
• Η κατασκευή
• Η χρήση του ExtremeTrailer

Τι θα φτιάξουμε [αρχή]

Το ExtremeTrailer είναι ένα εργαλείο που επεκτείνει τις δυνατότητες του ποδηλάτη εντός πόλης και εκτός πόλης.
Το ExtremeTrailer είναι ένα τρέιλερ ποδηλάτου που επινοήθηκε μελετήθηκε και κατασκευάστηκε όχι από βιομήχανο αλλά από ποδηλάτη που για δεκαετίες έκανε εκατοντάδες χιλιάδες χιλιόμετρα με το ποδήλατό του κάτω από όλες τις πιθανές συνθήκες και ξέρει από πρώτο χέρι ποιες είναι οι ανάγκες του ποδηλάτη: ασφάλεια άνεση και λειτουργικότητα..

Σε ποιους απευθύνεται [αρχή]

Το ExtremeTrailer απευθύνεται σε δύο ειδών χρήστες ποδηλάτου:
· Στον ποδηλάτη της πόλης που θέλει να χρησιμοποιεί το ποδήλατο για περισσότερες δουλειές χωρίς να βάλει μπροστά το ΙΧ. Π.χ. θέλεις να πάς για τα σαββατιάτικα ψώνια στο σουπερμάρκετ και η διαδικασία είναι: ξεπαρκάρισμα, παρκάρισμα, κουβάλημα στο ΙΧ, πάλι ξεπαρκάρισμα, πάλι παρκάρισμα, κουβάλημα από το ΙΧ στο σπίτι. Μπορείς λοιπόν να βάλεις τα ψώνια από το καλάθι στο τρέιλερ και φτάνοντας σπίτι φέρνεις ολόκληρο το τρέιλερ στην κουζίνα ή την αποθήκη.
· Στον ποδηλάτη που θέλει να πάει πιο μακριά. Το ExtremeTrailer φτιάχτηκε ως το απόλυτο εργαλείο για να απολαύσεις την εκδρομή και το ταξίδι ανεξάρτητος και ελεύθερος.

Πώς θα το αποκτήσεις [αρχή]

Δημιουργώντας πράγματα «από το μηδέν» αξιοποιείς τη δημιουργικότητά σου, πρωτοτυπείς, γίνεσαι περισσότερο ανεξάρτητος και δημιουργικός. Και επίσης δεν αδειάζεις την τσέπη σου.
Είναι εύκολο να κατασκευάσεις το τρέιλερ αυτό αξιοποιώντας τις οδηγίες. Αν δεν «πιάνει το χέρι σου» στα τεχνικά μπορείς να το κάνεις με ένα φίλο. Φυσικά αν δεν θέλεις να προσπαθήσεις να το φτιάξεις μόνος σου αλλά θέλεις κάποιος άλλος να το φτιάξει για σένα, στην περίπτωση αυτή να είσαι έτοιμος να πληρώσεις. Και ας ξέρεις ότι το μεγαλύτερο κόστος δεν είναι τα υλικά αλλά η ανθρώπινη εργασία. Ένα τέτοιο δημιουργικό αντικείμενο δεν θα μπορούσε ποτέ να κατασκευαστεί μαζικά από μια βιομηχανία για να πουλιέται φτηνά. Ποιος βιομήχανος θα πουλούσε ένα ποδηλατικό τρέιλερ με πανί, που μπορεί εύκολα να σκιστεί; Κανείς. Όμως εμείς κάνουμε τη δουλειά μας θαυμάσια, γιατί έχουμε μικρό βάρος και ξέρουμε να το φτιάχνουμε αμέσως όποτε χρειαστεί.
Αν θέλεις συμβουλές, ή αν έχεις κάποια ερώτηση, μη διστάσεις να επικοινωνήσεις μαζί μου.

Το project [αρχή]

Το ExtremeTrailer έχει τη δική του ιστορία. Χρόνια ταξιδεύοντας με ποδήλατο, έφτασε και η στιγμή των μεγαλύτερων απαιτήσεων. Καθένας θέλει άνεση – και δεν είμαι εξαίρεση στον κανόνα. Άνεση όμως σημαίνει χώρος: στη μέση του πουθενά με ένα ποδήλατο δεν έχεις άλλη επιλογή παρά να κουβαλάς τα πράγματά σου εσύ ο ίδιος. Συνεπώς, ήθελα περισσότερο χώρο. Η μόνη επιλογή: ένα τρέιλερ ποδηλάτου.
Έψαξα όλο το internet, βρήκα πολλά μοντέλα. Κανένα δεν με ικανοποίησε απόλυτα. Ο γνωστός νόμος της αγοράς: ένα σωρό παραλλαγές ενός προϊόντος αλλά κανένα να μη ξεχωρίζει ώστε ο αγοραστής να μένει διαρκώς ανικανοποίητος και να αγοράζει συνέχεια μια το ένα και μια το άλλο. Ε όχι δε «μασάμε», θα το φτιάξω μόνος μου. Η απόφαση πάρθηκε. Δύσκολο; Ε και; Και η τουαλέτα είναι δύσκολη, όμως κάθε μέρα πηγαίνουμε όλοι μας. Το project: 1 μήνας έρευνα, 1 μήνας σχεδιασμός, και έπειτα όσο πάρει η κατασκευή. Χαλαρά. Για ένα μήνα θα ψάξω, θα δω όλες τις ιδέες των άλλων, θα τις συνδυάσω σε ένα καλό concept. Στην πορεία θα γίνουν διορθώσεις, με τη κλασική μεθοδολογία «δοκιμάζω και διορθώνω».
Για ένα μήνα (περίπου, ίσως, δε θυμάμαι) ερεύνησα τι υλικά μπορώ να βρω, και σχεδίασα στον Η/Υ προσεκτικά τη φέρουσα κατασκευή. Είδαμε το αρχείο του AutoCad μαζί με ένα φίλο μηχανικό στον Η/Υ του, που προθυμοποιήθηκε να κάνει τις παρατηρήσεις του για το σχεδιασμό ώστε οι δυνάμεις να κατανέμονται σωστά στο σκελετό, μιας και τα τινάγματα στις λακούβες θα είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Και ακολούθησε το τελευταίο στάδιο, η κατασκευή. Το εργαστήριο έπαιρνε φωτιά τα απογεύματα στον ελεύθερο χρόνο. Η διαδικασία κράτησε 3 περίπου μήνες. Τρεις απολαυστικούς μήνες. Όλη η διαδικασία ήταν ακόμα μία απόλαυση. Η μεγαλύτερη απόλαυση δεν είναι μόνο να έχεις κάτι πραγματικά καλό αλλά να το έχεις δημιουργήσει μόνος σου.
Ακριβώς όπως εσύ το θέλεις.

Η κατασκευή [αρχή]

Ο σκελετός είναι φτιαγμένος από αλουμινοσωλήνα καρέ 20Χ20 που συνδυάζει μεγάλη αντοχή και μικρό βάρος. Οι σωλήνες δένονται με πριτσίνια αλουμινίου. Εάν αναρωτήθηκες κατά πόσο τα πριτσίνια αντέχουν το βάρος και τους κραδασμούς, μόλις έκανες μια ενδιαφέρουσα ερώτηση. Η απάντηση θα είναι σημαντική:
Το τρέιλερ κατασκευάστηκε έτσι ώστε ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΥΚΟΛΑ ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΙΜΟ ΜΕ ΑΠΛΑ ΜΕΣΑ. Το ExtremeTrailer φτιάχτηκε για μικρό βάρος, ανεξαρτησία και αξιοπιστία όπου κι αν πηγαίνεις. Μπορεί ενώ είσαι στη μέση του πουθενά να πάθεις οποιαδήποτε ζημιά, και θέλεις αμέσως να επιδιορθώσεις και να συνεχίσεις χωρίς η ζημιά να χαλάσει τη μέρα σου ή να ακυρώσει την εκδρομή σου.
Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι μετά από χρόνια και σκληρή χρήση ή από ένα ατύχημα κάποιοι σύνδεσμοι χαλαρώσουν. Τα πριτσίνια αλουμινίου και το πριτσινοψάλιδο είναι πάμφθηνα και τα βρίσκεις σε οποιοδήποτε εργαλειάδικο. Με ένα απλό τρυπάνι διώχνεις τα παλιά πριτσίνια και περνάς τα καινούργια αμέσως.
Τι έδειξε η πράξη: το ExtremeTrailer χρησιμοποιήθηκε ανελέητα φορτωμένο και τα πριτσίνια δεν χαλάρωσαν καθόλου. Βοηθά φυσικά ο σχεδιασμός, που συμβάλλει στη σωστή κατανομή των δυνάμεων. Ούτε παρατηρήθηκε άλλο πρόβλημα. Εξάλλου αν ποτέ χρειαστεί συντήρηση δεν θα γίνει η ζημιά ξαφνικά, αλλά θα την παρατηρήσεις έγκαιρα και θα τη φτιάξεις με την ησυχία σου.

Η ίδια αρχή ισχύει για όλα τα κατασκευαστικά μέρη. Τα διαμερίσματα σχηματίζονται με απλό τεντόπανο που δένεται στους σωλήνες με τα ίδια πριτσίνια. Αν λοιπόν σκιστεί ένα πανί, απλά το αφαιρείς, βάζεις ένα καινούργιο κομμάτι (από οτιδήποτε ύφασμα βρεθεί στη μέση του πουθενά) και είσαι έτοιμος. (Το τεντόπανο προτιμότερο να είναι συνθετικό για να μη τραβάει υγρασία.)

Η 16άρα ρόδα του τρέιλερ βγαίνει και μπαίνει εύκολα (με αυτόματο μπλοκάζ). Είναι πλαστική και όχι με ακτίνες, γιατί το πλαστικό προσθέτει ελαστικότητα λειτουργώντας ως «ανάρτηση». Για τον ίδιο λόγο η ρόδα είναι εντελώς πίσω (απορροφητικότητα των κραδασμών στον επιμήκη άξονα). Αν ποτέ φθαρεί η ρόδα, εύκολα βρίσκεις μία σε οποιοδήποτε ποδηλατάδικο.

Στο πάνω μέρος του τρέιλερ μπορείς να πιάσεις επιπλέον πράγματα με λάστιχα («χταπόδια»). Ένα καπάκι από λακαρισμένο κόντρα-πλακέ (λακαρισμένο για να έχει καλή επιφάνεια γιατί χρησιμεύει και σαν τραπέζι, βλ. παρακάτω) ανοιγοκλείνει με βέλκρο, και αποκαλύπτει άλλους 3 χώρους (2 πλαϊνούς και έναν μικρότερο) όπου οργανώνεις πράγματα (εργαλεία, τρόφιμα κλπ.). Το ύψος των πλαϊνών χώρων χωράει όρθια εναμισόλιτρα μπουκάλια νερού. Το κάθε πλαϊνό χωράει 3+ μπουκάλια, μπορείς δηλαδή να μεταφέρεις το λιγότερο 6 μπουκάλια (μόνο για αυτό το σημείο, φυσικά υπάρχουν και οι άλλοι 2 χώροι).



Στο μπροστινό μέρος υπάρχει ένας τριγωνικός χώρος με γρήγορη πρόσβαση, όπου βάζεις πράγματα που θέλεις να φτάνεις γρήγορα (αδιάβροχο, μπουκάλι νερού κλπ.).
Το ψαλίδι δένει το τρέιλερ στο ποδήλατο στο σημείο του πίσω άξονα. Το ψαλίδι είναι κατασκευασμένο από δυνατό σίδερο. Το σώμα αρθρώνεται στο ψαλίδι με 2 κοινούς μεντεσέδες αλουμινίου βιδωτούς. Αν ποτέ φθαρούν, τους βρίσκεις εύκολα, ξεβιδώνεις και αντικαθιστάς.



Το ψαλίδι κοτσάρεται και ξεκοτσάρεται στο ποδήλατο γρήγορα.
Ο άξονας της πισινής ρόδας θα πρέπει να έχει συμπαγή άξονα με βίδες και όχι αυτόματο μπλοκάζ. Αν το ποδήλατο δεν έχει συμπαγή άξονα η αλλαγή εύκολα γίνεται στον ποδηλατά ή την κάνεις μόνος. Το έκανα μόνος και η ρόδα μου δουλεύει άψογα. Δεν θα αισθανόμουν ασφαλής ρίχνοντας επιπλέον 20 κιλά* που τινάζονται στις λακούβες στον πίσω άξονα αν αυτός είχε αυτόματο μπλοκάζ, ενώ τώρα που ξέρω ότι έχω έναν συμπαγή άξονα από χρωμιομολυβδαίνιο έχω το κεφάλι μου ήσυχο.
*Γιατί 20 κιλά; Αν το συνολικό βάρος (τρέιλερ + πράγματα) είναι 40 κιλά στο μέγιστο (υπερβολικό, διότι κανείς δεν θέλει να κουβαλά τόσο βάρος!) το βάρος μοιράζεται στα δύο ακραία σημεία οπότε το μπροστινό σημείο φέρει το μισό. Στην πραγματικότητα φέρει λιγότερο από το μισό, γιατί λόγω της γεωμετρίας του τρέιλερ το κέντρο βάρους είναι πλησιέστερα προς τη ρόδα του τρέιλερ.
Αντικαθιστάς λοιπόν τις εξωτερικές βίδες και το ψαλίδι πιάνει σε αυτές. Φυσικά υπάρχει και ασφάλεια για να μη φεύγει το ψαλίδι από τις βίδες. Όλα αυτά τα μεταλλικά μέρη είναι πολύ εύκολο να φτιαχτούν και να αντικατασταθούν αν ποτέ φθαρούν (μπορείς μάλιστα να έχεις μαζί σου ρεζέρβες). Π.χ. οι βίδες που μπαίνουν στον άξονα γίνονται εύκολα με κόλληση μιας απλής βίδας ποδηλάτου με μια απλή βίδα Μ8Χ15 (ή ένα κομμάτι σίδερο πάχους 8χιλ.).

Η χρήση του ExtremeTrailer [αρχή]

Όταν βγει το ExtremeTrailer στο δρόμο αρχίζει το πανηγύρι.

Μεγάλος όγκος

Το ExtremeTrailer έχει 5 χώρους με συνολικό όγκο 112 λίτρα. Ο ωφέλιμος όγκος αυξάνεται αν δέσουμε πάνω του αποσκευές με χταπόδια. Ο όγκος είναι αρκετός για να ταξιδέψεις χωρίς να χρειάζεσαι άλλα σακίδια. Με τέτοιο όγκο μπορείς να έχεις πράγματα που θα δώσουν τη δυνατότητα να λείπεις για μέρες μακριά από τον πολιτισμό, και να φτάσεις σε μακρινά μέρη όπου δεν θα μπορούσες να πας χωρίς αρκετά τρόφιμα ρούχα κλπ.
Το ExtremeTrailer δίνει την αξιόλογη δυνατότητα να μπορείς να ταξιδέψεις μόνο με ένα ποδήλατο και ένα τρέιλερ.
Ένα ενδιαφέρον σενάριο είναι το εξής: μπορείς να έχεις ένα αναδιπλούμενο ποδήλατο και το ExtremeTrailer και με αυτές τις δύο αποσκευές να χρησιμοποιείς άνετα το τραίνο και άλλα μαζικά μέσα μεταφοράς.

Μικρό βάρος, αλλά μεταφορά μεγάλου βάρους

Μη ρωτήσεις πόσο βάρος μπορεί να μεταφέρει το ExtremeTrailer. Να ρωτήσεις «εγώ πόσο βάρος μπορώ να μεταφέρω;»

Το ExtremeTrailer δοκιμάστηκε και μεταφέρει άνετα μέχρι 25 κιλά, αλλά από κει και πέρα γίνεται πραγματικά βαρύ! Το συνολικό βάρος του τρέιλερ είναι 9,6 κιλά. Αυτό είναι το κόστος σε βάρος που ο αναβάτης θα κουβαλήσει. Μπορούμε όμως να έχουμε μόνο το τρέιλερ χωρίς σακίδια (αφού το τρέιλερ δίνει μεγάλο όγκο όπως είδαμε), αφαιρούμε λοιπόν το βάρος που γλιτώνουμε από τα σακίδια (συν τη μπροστινή σχάρα), οπότε τελικά το κόστος σε βάρος του τρέιλερ γίνεται ανεκτό αν συγκριθεί με το συνολικό βάρος.
Ένα παράδειγμα: ένας αναβάτης 70 κιλών κουβαλά βάρος 25 κιλών στο τρέιλερ με ένα ποδήλατο 12 κιλών. Το συνολικό βάρος λοιπόν είναι 70+25+9,5+12 = περίπου 117 κιλά από τα οποία τα 9,6 είναι το τρέιλερ.

Η επιβάρυνση στο πετάλι: στο ισάδι είναι πρακτικά ασήμαντη. Φυσικά επηρεάζεται η επιτάχυνση και το ξεκίνημα. Από τη στιγμή όμως που θα αποκτήσεις ταχύτητα δεν παρατηρείς σημαντική διαφορά στο πετάλι.
Εκεί φυσικά που αρχίζει το πρόβλημα είναι η ανηφόρα... όμως γι΄ αυτό δεν φταίει το τρέιλερ αλλά τα πράγματα που κουβαλάς. Οποιοδήποτε τρέιλερ αν είχες θα συνέβαινε το ίδιο!
Φυσικά είναι αυτονόητο, ότι το να κουβαλάς πολλά πράγματα έχει το πλεονέκτημα της άνεσης και το μειονέκτημα του βάρους στην ανηφόρα. Δηλαδή πριν αποφασίσεις να χρησιμοποιήσεις τρέιλερ, πρέπει να ξέρεις ότι στην ανηφόρα θα σού κοστίσει. Αυτό δεν μπορείς να το αποφύγεις, πρέπει λοιπόν να σκεφτείς τι πραγματικά χρειάζεσαι να μεταφέρεις, για να μη κουβαλάς περιττά πράγματα.
Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς να πας οπουδήποτε - απλά θα χρειάζεσαι περισσότερο χρόνο και θα ταξιδεύεις με μια πιο άνετη φιλοσοφία. Το βουνό που θα ανέβαινες χωρίς πράγματα σε 2 ώρες τώρα ίσως το ανεβείς σε 3 ή παραπάνω (θα εξαρτηθεί από το βάρος). Όμως όταν έρθει η ώρα για στάση ή για κατασκήνωση, θα αποζημιωθείς με το παραπάνω...

Μικρό πλάτος

Με 45 εκατοστά πλάτος, ο ποδηλάτης κινείται άνετα στην πόλη (ανάμεσα στα αυτοκίνητα) και σε στενούς χώρους.

Χαμηλό κέντρο βάρους

Το κέντρο βάρους κατεβαίνει προς το έδαφος, έτσι βελτιώνεται η οδική ασφάλεια. Αυτός ο κανόνας ισχύει σε όλα τα κινούμενα οχήματα.

Βελτιώνεται το φρενάρισμα

Το βάρος κατεβαίνει στο ύψος του πίσω άξονα (σε σύγκριση με τα κλασικά σακίδια), έτσι η πισινή ρόδα έχει κράτημα γιατί χάνει αργότερα την επαφή με το δρόμο (κρατιέται προς τα κάτω).

Άριστη οδική συμπεριφορά

Το ExtremeTrailer είναι ένα μονόροδο τρέιλερ και ο ποδηλάτης συχνά ξεχνάει ότι το έχει πίσω του. Το τρέιλερ απλά ακολουθεί και δεν ενοχλεί το τιμόνι (μπορείς να κάνεις και ποδήλατο χωρίς χέρια). Βέβαια υπάρχει διαφορά όταν μεταφέρουμε μεγάλο βάρος, αλλά κι αυτό συνηθίζεται σχετικά εύκολα.
Δεν επηρεάζεται η οδήγηση στις μεγάλες ταχύτητες. Κατεβαίνεις κατηφόρα με 70χλμ/ώρα και ξεχνάς ότι το έχεις πίσω σου. Το βάρος είναι στο καλύτερο σημείο που θα μπορούσε να είναι.

Το βάρος μοιράζεται σε 3 ρόδες αντί για 2

Το ποδήλατο είναι πιο ελαφρύ και συμπεριφέρεται καλύτερα στις λακούβες. Όσοι έχουμε φορτώσει πολύ ένα ποδήλατο ξέρουμε καλά πόσο επικίνδυνοι είναι οι κραδασμοί για το ποδήλατο.

Φεύγει το πολύ βάρος από την πισινή ρόδα

Όπως ξέρουμε η πισινή ρόδα είναι αυτή που σηκώνει το μεγαλύτερο στρες αν φορτώσουμε μεγάλα σακίδια στην πισινή σχάρα (βάρος + κίνηση). Τώρα το βάρος φεύγει πιο πίσω.

Φεύγει το βάρος από τη μπροστινή ρόδα

Όπως ξέρουμε τα μπροστινά σακίδια κάνουν το τιμόνι βαρύ. Τώρα φεύγει το βάρος και από μπροστά, και η οδήγηση γίνεται πιο ασφαλής.

Το ανέβασμα και κατέβασμα στο ποδήλατο γίνεται ευκολότερο

Λιγότερα πράγματα προεξέχουν στην πίσω σχάρα, τώρα τα έχουμε στο τρέιλερ.

Γρήγορο και ασφαλές στήσιμο του ποδηλάτου

Στο μπροστινό μέρος το τρέιλερ έχει δύο ποδαράκια, που κατεβαίνουν ή ανεβαίνουν στο επιθυμητό ύψος και πιάνονται με μπλοκάζ. Όλο το ποδήλατο στήνεται γρήγορα όρθιο, ακόμα και σε έδαφος με κλίση (το κάθε ποδαράκι είναι ανεξάρτητο). Χάρη στο βάρος του τρέιλερ και τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στα δύο ποδαράκια (42 εκ.) το ποδήλατο στήνεται καλά (δεν πέφτει εύκολα με τον αέρα).

Καρέκλα και τραπέζι

Σε ελάχιστο χρόνο, βγάζεις τη ρόδα, βγάζεις τον πάτο και τον τοποθετείς στο πάνω μέρος, και έχεις καρέκλα και τραπέζι. Αν κατασκηνώνεις στη φύση συχνά ξέρεις τι σημαίνει αυτή η άνεση!

Κουζίνα

Σε ελάχιστο χρόνο, βγάζεις τις 2 ασφάλειες που κρατούν το καπάκι, το τοποθετείς στον πάτο, και έχεις ένα χώρο καλά προστατευμένο από τον αέρα για να ετοιμάσεις τσάι ή να μαγειρέψεις το φαγητό σου στη μέση του πουθενά.

Προστασία από τη βροχή, τη λάσπη, τη σκόνη

Το ξέρουμε καλά, ότι το νερό είναι μεγάλο πρόβλημα. Είναι μεγάλη ταλαιπωρία να μουσκευτούν τα πράγματά σου από τη βροχή. Υπάρχουν σακίδια αδιάβροχα, αλλά κοστίζουν ακριβά και έχουν μεγάλο βάρος γιατί είναι φτιαγμένα από χοντρά υλικά. Επίσης είναι δύσκολο να βρεις τα πράγματά σου γιατί βρίσκονται καταχωνιασμένα στο βάθος.
Η λύση στο ExtremeTrailer είναι απλούστατη: το τυλίγεις όλο με ένα νάυλον που πιάνεται με λάστιχο στο πλάι. Το νερό κυλάει στο εξωτερικό και έχεις τα πράγματά σου στεγνά και καθαρά, ενώ το ξεσκεπάζεις γρήγορα για να πάρεις κάτι.
Γέμισε λάσπες το ExtremeTrailer; Κανένα πρόβλημα. Το ξεπλένεις με μία μάνικα, ή όπου βρεις νερό, και είσαι έτοιμος.

Πρακτικότητα στη μεταφορά

Πίσω το ExtremeTrailer έχει 2 ροδάκια. Βγάζοντας τη ρόδα μετατρέπεται σε φορητή «βαλίτσα με ρόδες». Αν ξεδιβώσεις το ψαλίδι και βγάλεις και τη ρόδα και τα πιάσεις όλα στο πάνω μέρος με χταπόδια, έχεις μία αποσκευή που μπορείς να τη χειριστείς εύκολα, και να τη στήσεις όρθια ή στο πλάι, σε σταθμούς, αεροδρόμια, οχήματα, στην αποθήκη, και οπουδήποτε αλλού.

Έξω οι ποδηλάτες από τους δρόμους!

Ένας εναλλακτικός τίτλος αυτού του κειμένου θα μπορούσε να είναι "Money the root af all evil στη χώρα του ΣΓ". Κλασική ρήση, η ρίζα όλου του κακού το χρήμα, αλλά τι σχέση μπορεί να έχει με το ποδήλατο; Λίγη υπομονή, όλα θα εξηγηθούν.

Κατά τη γνωστή ρήση του Σεφέρη -παρόλο που την είπε με μια άλλη έννοια, όχι όπως συχνά ερμηνεύεται- o Σεφέρης πληγωνόταν από την Ελλάδα όπου να ταξίδευε. Αναρωτιέμαι τι θα έλεγε σήμερα ο Σεφέρης αν ταξίδευε σε αυτή τη χώρα! Αν την Παρασκευή 22 Μαρτίου 2008 μεσημέρι ξεκινούσε μαζί μου με το ποδήλατό του για ένα σύντομο ταξίδι δύο ημερών στην Κεντρική Ελλάδα. Το πρόγραμμα της μέρας έχει λοιπόν το κομμάτι Αλμυρός - Λαμία. Ασφαλώς η Εθνική δεν είναι καθόλου ευχάριστη για έναν ποδηλάτη, ωστόσο δεν υπάρχει εναλλακτικός δρόμος. Ευτυχώς η κίνηση λίγη, ο καιρός υπέροχος, όλα καλά. Ένα περιπολικό με σταματά, και οι ατυνομικοί είναι σαφείς: το ποδήλατο απαγορεύεται, πρέπει να βγω από το δρόμο στην πρώτη έξοδο! Και από πού να πάω; Δεν ξέρουν και δεν είναι υποχρεωμένοι να ξέρουν!

Σε δέκα λεπτά, διαπιστώνω ότι με ακολουθεί ένα βαν με αναμένα φώτα. Ο οδηγός με σταματά στο πρώτο πάρκινγκ. Είναι σαφής: πρέπει να βγω από το δρόμο. Το βαν γράφει "ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε." ή κάπως έτσι. Ερώτηση: από πού να πάω; Απάντηση: δεν ξέρω. Επειδή είναι πρακτικά αδύνατο να βρω παράδρομο τον παρακαλώ αν μπορεί να με πάρει μέχρι την έξοδο του δρόμου στον οποίο και περιπολεί. Ειλικρινής, και συζητήσιμος. Στο μισάωρο αυτής της βόλτας θα μάθω μερικά πράγματα για τους αυτοκινητόδρομους της χώρας μου. Κι εγώ απορούσα γιατί το φθινόπωρο που πέρασα από εδώ δεν είχα πρόβλημα. Πρόσφατα ανέλαβαν τους αυτοκινητόδρομους ιδιωτικές εταιρείες. Και τα διόδια μαζί φυσικά! Πάνε κι αυτά. Το πρώην ταμείο εθνικών οδών το φάγανε κι αυτό. Εντάξει, θα πιστεύαμε ποτέ ότι σε μια χώρα "καπιταλιστική" θα γλίτωνε δημόσιος φορέας από τη λύσσα εναντίον οτιδήποτε του δημοσίου; Γιατί λεφτά να καταλήγουν στο δημόσιο όταν υπάρχει η δυνατότητα να φαγωθούν;

Σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς λοιπόν απαγορεύεται στον κλειστό αυτοκινητόδρομο οτιδήποτε κινείται με ταχύτητα κάτω των 50 χλμ./ώρα. Βέβαια αφού τα κάρα καταργήθηκαν, τι κινείται με τέτοια ταχύτητα; Μόνο το ποδήλατο. Βέβαια απαγορεύουν τον ποδηλάτη "για την προστασία του καθώς είναι επικίνδυνο". Ερώτημα: αν μετρήσουμε τα τελευταία 10 χρόνια πόσα ατυχήματα έγιναν με αυτοκίνητα και πόσα με ποδήλατα, ποια είναι τα περισσότερα; Αν θέλουμε λοιπόν να περιορίσουμε τα ατυχήματα ας απαγορεύσουμε όχι τα ποδήλατα αλλά τα αυτοκίνητα.
Αυτό δείχνει, ότι η πραγματική τους πρόθεση και δεύτερη σκέψη πίσω από αυτόν τον κανονισμό δεν είναι το ενδιαφέρον μην πάθει τίποτα ο ποδηλάτης αλλά να φύγουν από το δρόμο τα ποδήλατα για να μην ενοχλούνται τα αυτοκίνητα.

Σάββατο μεσημέρι, ξεκινώ από Θερμοπύλες για Δομοκό. Ρωτάτε πώς έφτασα Θερμοπύλες; Μάλλον επειδή σήμερα όλοι οι τροχονόμοι του νομού είναι... στην άλλη λωρίδα και δεν με είδε κανείς τους. Φυσικά παντού γίνονται τα γνωστά ελληνικά σισύφεια έργα. Παντού έργα! Χιλιάδες τόνοι τσιμέντο, τεράστιες γέφυρες, αερογέφυρες, μπάζα, φορτηγά, σκόνη, κομμένες λωρίδες κυκλοφορίας, τροχονόμοι, σφυρίγματα, σειρήνες, ρύπανση, θόρυβος, νεύρα, μια κόλαση όλος ο τόπος. Και το εντυπωσιακό: η λωρίδα προς Λαμία (προς βορρά) φουλ με τους γιωταχήδες σημειωτόν κολλημένους ο ένας πίσω από τον άλλον. Μια στρατιά ΙΧ στη μέση του πουθενά να πηγαίνει με ταχύτητα ακινησίας. Την Κυριακή το απόγευμα θα γίνεται το ακριβώς ανάποδο - κι αυτό γίνεται κάθε Σάββατο και Κυριακή!

Ένας τροχονόμος με σταματά. Ιδού η στιχομυθία:
-Απαγορεύεται στην Εθνική, κινδυνεύεις.
-Ευχαριστώ, ούτε εμένα μου αρέσει αλλά από πού να πάω, υπάρχει άλλος δρόμος;
-(Σήκωμα ώμων.)

Με σταματά κι άλλος τροχονόμος:
-Speek english?
-Έλληνας είμαι.
-Να βγεις από το δρόμο.
-Και από πού να πάω;
-Από κάποιο δρόμο δίπλα (δείχνοντας ένα χωματόδρομο που σταματά μερικά χωράφια παρακάτω).

Απόγευμα πια, ανηφορίζω για Δομοκό. Μετά τη Λαμία, τα βουνά ξεσκίζονται για να διαπλατυνθεί ο δρόμος. Γκάκα-γκάκα κάτι τεράστιες μπουλντόζες σπάζουν βράχια, η σκόνη σύννεφο. Πριν από αρκετά χρόνια πέρασα από αυτό το βουνό. Ήταν πολύ διαφορετικά, ένας ορεινός γραφικός δρόμος που ελίσσονταν μέσα στο όμορφο δάσος. Τώρα βλέπω έναν άχαρο και αντιπαθητικό μεγάλο δρόμο, που έγινε αφού ισοπεδώθηκε το βουνό, ώστε να επιτρέπει μεγάλες ταχύτητες (μεγάλες ακτίνες καμπυλότητας).

Πεδιάδα Ξυνιάδας, πριν το Δομοκό: κι εδώ κατασκευάζεται ένας τεράστιος δρόμος. Ο μισός δρόμος είναι κλειστός, ο άλλος μισός διαθέσιμος και για τα δύο ρεύματα. Οι νταλίκες γλείφουν τον ώμο σου, και ο αέρας σε τινάζει δεξιά αριστερά. Κάθε νταλίκα και μια ευχή για επιβίωση.

Πριν από μερικές μέρες, η κυβερνησάρα μας "πέρασε" το νέο ασφαλιστικό. Έπεσε κομματική πειθαρχία, καθότι τα θέματα που σχετίζονται με τη ρεμούλα δημόσιου χρήματος είναι "κρίσιμα". Κοιτάτε, λένε οι κακές γλώσσες "οι εργολάβοι κυβερνάνε αυτή τη χώρα" αλλά εγώ δεν είμαι κακός και δεν ακούω κακίες. Ανοησίες, όταν αυτοί οι δυο ταυτίζονται η κυβέρνηση κυβερνάει. Τι θέλουν αυτοί; Χρήμα. Πού θα το βρουν; Κλασικά πράγματα, δημόσια έργα: στήνουμε εταιρείες και παίρνουμε δουλειές. Ποια έργα αφήνουν μεγάλα κέρδη και δεν τελειώνουν ποτέ; Οι δρόμοι. Πώς θα φτιάξουμε περισσότερους δρόμους; Προωθώντας το ΙΧ και διευκολύνοντας τον Σαπιοκοιλιά Γιωταχή (ΣΓ) να μετακινείται ασταμάτητα με τη λαμαρίνα του για ψύλλου πήδημα. Όπως λέει το παλιό δημώδες άσμα, αμέτρητοι ΣΓ καθημερινά σε αυτή τη χώρα καβάλα παν στην εκκλησιά καβάλα προσκυνάνε. Ακόμα και μέχρι για τσιγάρα στο περίπτερο στη γωνία.

Χώρια βέβαια και ο υπόλοιπος κύκλος του χρήματος: βιομηχανία, εταιρείες, έμποροι, μαγαζιά, ατυχήματα, ασφαλιστικές, γραφειοκρατία, καύσιμα, σέρβις, ανταλλακτικά, συνεργεία, άδειες, ΚΤΕΟ, φόροι, πρόστιμα, εταιρείες πάρκινγκ, κλπ. κλπ. κλπ. Οι ποδηλάτες "χαλάνε την πιάτσα" γιατί αμφισβητούν την κυριαρχία του ΙΧ, και θυμίζουν στον ΣΓ ότι αν κάτσει να υπολογίσει ως μη-ηλίθιος πόσο τού κοστίζει η λαμαρίνα του θα έπρεπε να την αφήνει συχνότερα στο παχνί της. Τώρα ξοδεύει το ένα τέταρτο του εισοδήματός του για το σαράβαλό του, και δεν πρέπει να ξυπνήσει, άσε τον σκλάβο να δουλεύει και να κοιμάται. Απλή λογική. Τα καλά και συμφέροντα.

Κάθε σαββατοκύριακο, και ΠΣΚ ("παρασκευοσαββατοκύριακο", φοβερή νεοελληνική γλωσσοπλασία!), γιορτή, αργία κλπ. οι δρόμοι γίνονται μια κόλαση. Οι ορδές των ΣΓ ξεχύνονται από τα αστικά κέντρα σε όλη τη χώρα. Αυτοί χρειάζονται δρόμους. Όλο και περισσότερους δρόμους! Φτιάξτε δρόμους. Με κάθε κόστος. (Και τι κόστος!) Και στις πόλεις υπονομεύουνε τα δημόσια μέσα μεταφοράς για να μην σπάσει η κυριαρχία του ΙΧ και χάσουνε λεφτά. Τα φιλαράκια οι πολιτικοί δουλεύουν καλά, τους δίνουν εντολές και λεφτά. Δείτε ότι οι υπουργοί δημοσίων έργων είναι οι μακροβιότεροι καθώς έχουν γερά αφεντικά.

Ναι, ζούμε στη χώρα του Σαπιοκοιλά Γιωταχή (ΣΓ). Όλα για την υποκουλτούρα του ΙΧ. Δείτε πώς διαφημίζουν οι εταιρείες αυτοκινήτων τα προϊόντα τους: το ΙΧ δεν λανσάρεται πια ως χρηστικό αντικείμενο αλλά ως αντικείμενο ηδονής και κοινωνικού στάτους. Όλα για την άνεση, όλα για την ευκολία του ΣΓ, στο εύκολο και κατηφορικό δρόμο της κακίας και όχι το δρόμο της αρετής. Ναι, ότι θέλει το πόπολο. Ο λαϊκισμός της αυτοκίνησης: φτιάξτε δρόμους για να μετακινείται διαρκώς ο ΣΓ με το ΙΧ του. Τώρα, αν οι δρόμοι σακατεύουν τον τόπο, αν αλλάζουν πλήρως της υδρολογία της γης (αλλαγή ροής νερών, διάβρωση, πλημμύρες κλπ.), αν καταστρέφουν την αισθητική της όμορφης πατρίδας μας, αν η ποιότητα των έργων και οι μελέτες είναι για τα μπάζα (στην κυριολεξία!) και ο ένας εργολάβος παραλαμβάνει την κουτάλα από τον άλλον με "εργολαβίες σκούπα" για να αδειάζουν συνεχώς τα δημόσια ταμεία και να γεμίζουν οι τσέπες τους, αν το ΙΧ σακατεύει και τις πόλεις, αν δηλητηριάζεται η ατμόσφαιρα, αν ακριβοπληρώνουμε ως χώρα τα καύσιμα, αν ακριβοπληρώνουμε όλη αυτή την τεχνολογία, αν τσιμεντάρουμε τη χώρα, αν καταστρέφουμε το περιβάλλον, αν μένουν χιλιάδες νεκροί και σακάτηδες κάθε χρόνο, αν γκετοποιούνται οι αστικές περιοχές με τη διέλευση δρόμων, αν με τις ανάγκες για πάρκινγκ καταστρέφονται τα χωριά και οι υπαίθριοι και παραδοσιακοί χώροι, αν αν αν... αυτά είναι ασήμαντες λεπτομέρειες. Στην πραγματικότητα είναι κι αυτά επιθυμητά, γιατί όσο αρρωσταίνει ο κόσμος τόσο θα κερδίζουμε και από τον "τομέα της υγείας" και τους άλλους "τομείς". Όσες περισσότερες καταστροφές γίνονται τόσες περισσότερες και οι ευκαιρίες για νέα κέρδη αφού κάθε πρόβλημα θα απαιτεί και τις "λύσεις" του. Vive le capitalisme (να ο τίτλος και στο γαλλικό.)

Το επόμενο βήμα θα είναι να πουν: "επειδή το να κυκλοφορείτε με ποδήλατο είναι επικίνδυνο για τη σωματική σας ακαιραιότητα, απαγορεύεται η κυκλοφορία των ποδηλάτων σε όλους τους ασφαλτόδρομους της χώρας". Πόσο θα ήθελαν να το πουν ευθέως... Βρε αλήτες εσείς δεν δημιουργείτε και συντηρείτε αυτή την αρρωστημένη κατάσταση; Κάθε ποδηλάτης είναι γι΄ αυτούς χαμένα λεφτά! Ετοιμαστείτε να το ακούσετε σε αυτή τη χώρα που κυβερνάνε λαμόγια, καθίκια, ρουφιάνοι, ημέτεροι, μιζαδόροι, και διεφθαρμένοι. Και για τις πόλεις θα χρησιμοποιήσουν αυτό το καταπληκτικό πρόσημα: "επειδή κινδυνεύετε στους δρόμους αφήστε τα ποδήλατα και πάρτε αυτοκίνητα, εμείς σας φτιάχνουμε δρόμους να πηγαίνετε μέρα-νύχτα όπου θέλετε". Αν οι πολίτες αυτή της χώρας τα ανέχονται αυτά και δεν αντιδρούν, είναι άξιοι της μοίρας τους.

Μου φαίνεται ότι σε λίγο θα αρχίσω να ταξιδεύω σε άλλες χώρες, για να περνάω καλά και να μη με ενοχλεί κανένας. Σε όλες τις χώρες του κόσμου κάνουμε κάποια, έστω μικρά βήματα προς τα μπρος, εμείς γιατί κάνουμε βήματα προς τα πίσω; Εμείς δηλαδή είμαστε σύγχρονη ευρωπαϊκή και πολιτισμένη χώρα; Ακόμα και στο Τιμπουκτού να πας δεν θα σε ενοχλήσει κανείς και θα πάς όπου θέλεις. Πώς με τέτοια χάλια να έρθει τουρισμός στη χώρα; Τι υπηρεσίες και τι να απολαύσει ο ποδηλάτης ή ο ελεύθερος τουρίστας; Κάποτε πουλούσαμε τον ήλιο και τη θάλλασσα και μια πολυθρόνα στην παραλία, όταν όλοι πια τα πουλάνε αυτά εσύ τι να πουλήσεις παραπάνω; Αλλά σας καταλάβαμε πονηρούληδες. Κάψατε όλη τη χώρα, για να τα κάνετε όλα ρημαδιό και να χτίζετε μονάχα ξενοδοχεία για να έχετε μονοπώλιο τον κονσερβαρισμένο "τουρισμό high class" ατιμούληδες. Δεν θέλετε τον ακηδεμόνευτο τουρίστα που δεν αφήνει λεφτά μονάχα στις δικές σας τσέπες! Μας ξεσκίζουνε τον τόπο μας, κι εμείς πώς τα ανεχόμαστε όλα αυτά;

Ηθικά διδάγματα:
-Να διεκδικήσουμε το δικαίωμα στο δρόμο με κάθε τρόπο, και για κάθε δρόμο. Δεν παρακαλάμε, απαιτούμε το δικαιωμά μας της μετακίνησης ως πολίτες και δεν το διαπραγματευόμαστε.
-Να καταγγέλουμε σε κάθε ευκαιρία το αμαρτωλό κύκλωμα του ΙΧ και των συμφερόντων του - εταιρείες αυτοκινήτων κράτος φόροι κλπ.
-Να απαιτήσουμε να κατασκευαστούν παράδρομοι για ποδηλάτες σε κάθε δρόμο που θεωρείται "κλειστός αυτοκινητόδρομος ταχείας κυκλοφορίας". Οι ευρωπαϊκοί νόμοι (τους οποίους επικαλούνται) το απαιτούν, αλλά οι εταιρείες δεν το κάνουν απλά επειδή ρίχνουν όλο το βάρος στους μεγάλους δρόμους γιατί εκεί είναι τα χοντρά και γρήγορα λεφτά.

Τάδε έφη ένας ποδηλάτης που "γέρασε" πάνω στη σέλα του ποδηλάτου ταξιδεύοντας στην ελληνική γη για χιλιάδες χιλιόμετρα εδώ και τρεις δεκαετίες. Αλλά όταν κάποια πράγματα τα έχεις γνωρίζει και τα έχεις ζήσει από πρώτο χέρι σε πονάνε περισσότερο.

Ουκ επ΄ άρτω μόνον ζήσεται ποδηλάτης - ή αλλιώς πώς φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι μας

Η διατροφή είναι από μόνη της ένα τεράστιο κεφάλαιο (μάλλον... εγκυκλοπαίδεια). Αυτά που ακολουθούν είναι γενικές ιδέες, ένα ξεκίνημα, περισσότερα ανακαλύπτει κάποιος μόνος του στην πράξη.

Η σημασία της διατροφής γενικά

Είναι μια δυσάρεστη αλήθεια αυτό: αν ο κόσμος αντιλαμβάνονταν την τεράστια σημασία της διατροφής στην προσωπική υγεία, ο κόσμος μας σίγουρα θα ήταν διαφορετικός. Ο πρώτος παράγοντας που συμβάλλει στην υπονόμευση της ανθρώπινης υγείας είναι η κακή διατροφή. Τις περισσότερες φορές στο καθημερινό τραπέζι του σύγχρονου ανθρώπου υπάρχει τρείς φορές την ημέρα, πρωί μεσημέρι και βράδυ, μία ωρολογιακή βόμβα. Η ποιότητα της τροφής που καταναλώνουν σήμερα οι περισσότεροι άνθρωποι, κυρίως στα αστικά κέντρα, είναι κάτι που θα έπρεπε να ξεπερνά και την πιο τρελή φαντασία. Κι όμως αυτή η φαντασία είναι η πραγματικότητα.

Κατά την εξελικτική βιολόγο Ελισάβετ Σαχτούρη, που μαζί με τον Τζέιμς Λάβλοκ υπηρετούν την θεωρία της Γαίας, το κάθε έμβιο ον είναι ένα «ταξί μικροβίων» που ζει στον πλανήτη μας που είναι ένας ασύλληπτος για μας βιολογικός «ωκεανός μικροβίων». Στο σώμα μας κουβαλάμε 30 φορές περισσότερα μικρόβια από όσα είναι τα σωματικά μας κύτταρα. Η θρέψη είναι η διαδικασία με την οποία το κάθε έμβιο ον συντηρείται και εντάσσεται οργανικά μέσα στον έμβιο οργανικό κόσμο. Μπορούμε και ζούμε, όσο και όπως ζούμε, γιατί προσλαμβάνουμε ζωντανή τροφή.

Η ζωντανή τροφή μάς πραγματώνει μέσα στον ζωντανό κόσμο. Συμμετέχουμε στη ζωή, συντηρούμενοι από αυτήν. Η ζωντανή τροφή δίνει στο σώμα πρώτα ό,τι χρειάζεται για να επιβιώσει και έπειτα για να ζει και καλά. Η ζωντανή τροφή είναι τροφή εν τω γίγνεσθαι: μια ζωντανή διαδικασία, δεν είναι το βιομηχανοποιημένο προϊόν που έχει συντηρηθεί και έχει χάσει τη θρεπτικότητά του. Το σώμα κάθε έμβιου όντος είναι ζωντανό και έχει ανάγκη από ζωντανή τροφή. Αν τού δώσουμε νεκρή τροφή, το σώμα μας θα νεκρωθεί γρηγορότερα.

Το πρόβλημα της απουσίας ζωντανής ενέργειας στη διατροφή του σύγχρονου ανθρώπου πάει πολύ βαθιά. Τα χημικά (αγροχημικά, συντηρητικά κλπ.) συσσωρεύονται και συνδυάζονται στο σώμα και υπονομεύουν την υγεία μακροπρόθεσμα. Ο άνθρωπος όταν είναι νέος δεν ανησυχεί, όμως το σώμα με τα χρόνια συσσωρεύει τοξικά και ο καρκίνος θερίζει στις ηλικίες μετά τα 40. Η επεξεργασία των τροφών (ραφινάρισμα κλπ.) αφαιρεί τα θρεπτικά στοιχεία. Ο τρόπος μαγειρέματος επίσης έχει μεγάλη σημασία: η θέρμανση και οι μίξεις ασύμβατων πολλών ουσιών και υλικών σκοτώνει τα θρεπτικά μικρόβια.

Επίσης ένας άλλος παράγοντας με τεράστια σημασία είναι τα παθογόνα. Τα τρόφιμα, στα στάδια της καλλιέργειας της συλλογής της αποθήκευσης και της επεξεργασίας, αποκτούν παθογόνους οργανισμούς (παθογόνα μικρόβια) που τα αλλοιώνουν και προστίθενται ως ανεπιθύμητο μικροβιακό φορτίο στο τελικό τρόφιμο. Πρόκειται για μια αλήθεια που ο κόσμος δεν ξέρει: οι περισσότερες χρόνιες ασθένειες που ταλαιπωρούν το σύγχρονο άνθρωπο έχουν ιογενή προέλευση δηλ. σχετίζονται με την ιστορική πρόσληψη του καθημερινού μικροβιακού φορτίου για όλη τη ζωή. Όταν ο άνθρωπος δεν τηρεί τους κανόνες της υγιεινής καθημερινά και κυρίως την ώρα του φαγητού δεν κάνει άλλο από το να υπονομεύει την υγεία του χωρίς να το υποψιάζεται.

Και τι σημασία έχουν αυτά για μας που κάνουμε ποδήλατο; Ας δούμε πώς αυτή η δραστηριότητα που αγαπάμε θα γίνει μια αφορμή για να μάθουμε να προσέχουμε καλύτερα τον εαυτό μας, να τρώμε πιο σωστά και να απολαμβάνουμε αυτό που κάνουμε περισσότερο. Αυτά δεν ζητάμε; Ας τα κάνουμε σωστά.

Η σημασία της διατροφής για τον ποδηλάτη

Η ποδηλασία είναι μια δραστηριότητα εξαιρετικά απαιτητική σε ενέργεια. Στην "αθλητική γλώσσα" είναι μια άσκηση πολύ αεροβική, και ως άθλημα η ποδηλασία μαζί με το σκι αντοχής (langlauf) και το κολύμπι είναι τα τρία αθλήματα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας ανά χρονική μονάδα. Πρώτο συμπέρασμα: ο ποδηλάτης τρώει καλά - δεν μένει νηστικός!

Ως απαιτητική άσκηση που είναι λοιπόν, η ποδηλασία προκαλεί έντονο μεταβολισμό στο σώμα. Αυτό σημαίνει, με απλά λόγια, ότι το σώμα πρέπει να έχει καλύτερα αποθέματα θρεκτικών συστατικών (ποιότητα), και όχι μόνο περισσότερα (ποσότητα), γιατί ο έντονος μεταβολισμός προκαλεί γρηγορότερη χρήση των θρεπτικών από τις αποθήκες του σώματός μας. Και βέβαια αυτές οι "αποθήκες" είναι πολύτιμες και κρίσιμες για τη διατήρηση μιας καλής υγείας: εσωτερικά όργανα, οστά, δόντια, κλπ. Δεύτερο συμπέρασμα: ο ποδηλάτης δεν ζει καλά με σκέτο ψωμί - χρειάζεται σωστό και θρεπτικό φαγητό.

Η ποιότητα των τροφίμων που κυκλοφορούν στα ράφια των σούπερ μάρκετ είναι κακή και γίνεται ολοένα και χειρότερη. Τρίτο συμπέρασμα: την καλή τροφή πρέπει να ξέρεις να τη βρίσκεις. Θα έλεγε κανείς ότι αφού ταξιδεύουμε με ποδήλατο, στα χωριουδάκια και στην υπαιθρο, μπορούμε να βρούμε καλή και φρέσκια τροφή, όπως λαχανικά, φρούτα, καρπούς κλπ. Αμ δε! Έτσι όπως διέλυσαν τη γεωργία και την αγροτιά, όπου πας γενικά τα ίδια χάλια θα βρεις. Το πάλαι ποτέ μανάβικο της γειτονιάς που πουλούσε τα ντόπια προϊόντα έγινε παρελθόν. Ας όψεται η παγκοσμιοποίηση και η αγορά. Πλέον ο μαναβάκος δεν αγοράζει τα λαχανικά από το ντόπιο χωράφι, αλλά από τον μεγαλοέμπορο, που τα εισάγει από την Νότια Αμερική ή την Ασία από εταιρίες που εκμεταλλεύονται μιλιούνια εργάτες για ένα ξεροκόματο. Και όπου εκεί όλα τα πιο θανατερά φυτοφάρμακα που υποτίθεται σε μας τους "πολιτισμένους" είναι απαγορευμένα, δεν είναι εκεί καθόλου απαγορευμένα. Αλλά μήπως και οι δικοί μας αγρότες δεν ρίχνουν τα χημικά με το τσουβάλι;

Ένα επίσης μεγάλο πρόβλημα είναι ότι δεν μπορείς να εμπιστευτείς κανένα από τα άπειρα φαγάδικα ταβέρνες εστιατόρια κλπ. που βρίσκει κανείς στις τουριστικές περιοχές στην Ελλάδα και όχι μόνο. Η κυριαρχία στην πιάτσα τα τελευταία χρόνια των μεγάλων πολυεθνικών πολυκαταστημάτων του τύπου Λίντλ κλπ. έχει ρίξει κάθετα την ποιότητα των τροφίμων γενικά, και βέβαια μαζί με τις τιμές, οπότε ο Ελληνάρας επιχειρηματίας της επόμενης στροφής του δρόμου που στήνει κάθε χρόνο από Ιούνιο μέχρι Αύγουστο το φάγάδικο της αρπαχτής μπορείς να είσαι σίγουρος ότι έτσι και τολμήσεις να κάτσεις να φας στο τραπέζι του θα σε ταΐσει με της χειρότερης ποιότητας σκουπιδαριό. Από παρτίδες σάπια λουκάνικα και σάπια κοτόπουλα που πέταξαν οι ευρωπαίοι αλλά "πέρασαν" από τους ελέγχους στο ελλάντα με μερικές μίζες, μέχρι τσουβάλια χόρτα για σαλάτα που αγόρασε φτηνά από το μπουλούκι των γύφτων που τα θέρισαν από το γειτονικό νεκροταφείο (τα νεκροταφεία τα αγαπούν ιδιαιτέρως, γιατί εκεί το έδαφος είναι καλά λιπασμένο και έχει μεγάλη παραγωγή).


Φωτο: ελληνική φαγαδο-μπίζνα Νο1...


Φωτο: ελληνική φαγαδο-μπίζνα Νο2...

Τελικό συμπέρασμα: αν θέλεις να φας σωστά, θα δημιουργείς μόνος σου την τροφή σου.

Γενικές πηγές τροφίμων όταν ταξιδεύουμε

Σούπερ μάρκετ και μπακάλικα: συνηθισμένα τρόφιμα, όπως συσκευασμένα, όσπρια, τραχανάς, κάποια γαλακτοκομικά, ξηροί καρποί, ρύζι, ζυμαρικά, αυγά κλπ. κλπ., που θα παίρναμε και από τη γειτονιά μας.
Μανάβικα: συνηθισμένα για την Ελλάδα λαχανικά, πατάτες, κρεμμύδια, κλπ. Προσοχή κυρίως στα φρέσκα λαχανικά: να είναι εποχής (έχουν λιγότερα χημικά). Να πλένονται πολύ καλά. Το ίδιο και για τα φρούτα.
Ψωμί: προτιμότερο από χωριά, όχι πόλεις (όχι ότι σίγουρα είναι καλύτερο).

Καλό είναι να προβλέπεις να έχεις βασικά τρόφιμα για 2-3 μέρες, γιατί δεν είσαι σίγουρος ότι όποτε χρειαστείς θα βρεις αμέσως.
Αν έχεις προορισμό ένα τουριστικό μέρος δεν είναι βέβαιο ότι θα βρεις εύκολα τρόφιμα, καθώς οι ντόποιοι έχουν "ξυπνήσει" και ανοίγουν ταβέρνες και όχι μίνι-μάρκετ ώστε οι τουρίστες να αναγκάζονται να τρώνε στα μαγαζιά (πληρώνοντας περισσότερα).

Υγεινή της τροφής

Ίσως ακουστεί παράδοξο, αλλά στην ύπαιθρο κινδυνεύουμε λιγότερο από τροφικές μολύνσεις. Ο λόγος είναι απλός: το αστικό περιβάλλον είναι πολύ μολυσμένο (και ρυπασμένο) λόγω του συνωστισμού μεγάλου αριθμού ανθρώπων σε μικρό χώρο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι και στη φύση δεν πρέπει να είμαστε προσεκτικοί: πάντα τα λαχανικά και φρούτα πρέπει να πλένονται καλά, πριν φάμε οτιδήποτε πρέπει να πλένουμε καλά τα χέρια, και να τρώμε σε καθαρό μέρος.

Οι "ταξιδιωτικές διάρροιες" είναι ο φόβος και ο τρόμος κάθε ταξιδιώτη και μια μόλυνση μπορεί να σε ταλαιπωρήσει για μέρες και να σου χαλάσει το κέφι και τις διακοπές. Αν τηρούμε τους βασικούς κανόνες υγιεινής και αποφεύγουμε να τρώμε σε μαγαζιά, δεν θα έχουμε τέτοια προβλήματα. Αρκετές φορές έχω δει περιπτώσεις ποδηλατών που ταξιδεύουν με διάρροιες, όμως προσωπικά ποτέ μου δεν μού έχει συμβεί ούτε μία φορά, με την τήρηση αυτών των απλών κανόνων.

Το απέραντο "μαγαζί" της φύσης

Η ελληνική φύση έχει μια εκπληκτική ποικιλία σε τροφή, ανάλογα με την εποχή του χρόνου. Όμως αυτό απαιτεί κάποια πείρα, που αποκτάται σταδιακά, καθώς το έμπειρο μάτι βλέπει αυτό που το μάτι του άσχετου αστού θα προσπεράσει χωρίς να το προσέξει.

Ίσως η καταπληκτικότερη εποχή στην Ελλάδα από αυτή την άποψη είναι το τέλος καλοκαιριού. Τότε υπάρχουν σύκα, σταφύλια, βατόμουρα, κορόμηλα, κλπ. Τα σύκα είναι εξαιρετική τροφή και πολύ ενεργειακή, καθώς περιέχουν ωφέλιμα φυσικά σάκχαρα, και συνδυάζονται τέλεια με φυσικό νερό πηγής. Το να ταξιδεύεις αυτή την εποχή μπορεί να είναι μια θεραπευτική διαδικασία, λόγω της τροφικής αποτοξίνωσης: τα φρέσκα σύκα είναι μια τροφή με αποτοξινωτικές ιδιότητες και πολλή ενέργεια, και μπορούν να αποτελούν μέχρι και το μισό της ημερήσιας πρόσληψης τροφής (προσοχή όμως, η προσαρμογή στο διαιτολόγιο να γίνει σταδιακά!). Τα σταφύλια έχουν κι αυτά ισχυρή αποτοξίνωση, και ταιριάζουν με τα σύκα.

Προσοχή όμως τι πού και πότε μαζεύουμε. Δεν θα μαζέψεις π.χ. σύκα από συκιά που βρίσκεται καταμεσής σε βαμβακοχώραφα, γιατί ακόμα κι αν δεν εκδηλώσεις δηλητηρίαση (σε συμπτωματικό στάδιο) σίγουρα θα πάρεις αρκετά δηλητήρια αφού στο βαμβάκι ρίχνουνε "της παναγιάς τα μάτια" από φάρμακα. Ή δεν θα κόψεις χόρτα κοντά σε νεκροταφείο ή βιομηχανική περιοχή ή σκουπιδότοπο. Δεν θα κόψεις μαρούλι από μεγάλο χωράφι με συστηματική καλλιέργεια, γιατί το πιθανότερο είναι ο αγρότης να τα ρεντίζει με τοξικά (ίσως τα ρέντισε και μερικές ώρες πριν!) ούτε ντομάτες από χωράφι με βιομηχανική ντομάτα. Θα μαζέψεις άφοβα καρύδια ή αμύγδαλα από μοναχικά δέντρα, γιατί αυτά δεν θα δέχονται δηλητήρια. Θα δεχτείς με ευχαρίστηση τα λαχανικά που θα σου δώσει κάποιος από τον κήπο της αυλής του. Σιγά σιγά, και χρησιμοποιώντας την εμπειρία και κοινή λογική, θα ξέρεις τι θα βρεις πού και πότε.

Και βέβαια να προτιμάς τρόφιμα από ανθρώπους που ξέρεις και εμπιστεύεσαι, ότι καλλιεργούν "καθαρά" φυτά ή εκτρέφουν ζώα με "καθαρές" οικολογικές μεθόδους, αν και όπου μπορείς να βρεις. Γενικά επίσης να εμπιστεύεσαι βοσκούς στα βουνά, μακριά από βιομηχανικές και αστικές περιοχές. Τα γαλακτοκομικά τους σίγουρα είναι από τα καλύτερα πράγματα που μπορείς να βάλεις στο στόμα σου.

Η αρχή της ισορροπίας

Η διατροφή μας πρέπει να είναι ισορροπημένη, να τρώμε "απ΄ όλα" σε μια φυσιολογική ισορροπία, και σε έναν κύκλο ας πούμε εβδομαδιαίο. Όσο περισσότερα πράγματα τρώμε, τόσο αυξάνεται η ποικιλία των θρεπτικών που προσλαμβάνουμε, εμπλουτίζονται οι αποθήκες του σώματος, και οχυρώνεται μακροπρόθεσμα η υγεία.

Θα ακούσεις μερικούς να λένε εύκολες συμβουλές, π.χ. ότι ως ποδηλάτης πρέπει να τρως πολλούς υδατάνθρακες. Οι υδατάνθρακες έχουν το χαρακτηριστικό να δίνουν "γρήγορη" ενέργεια. Αν αυτό το κάνεις συνεχώς, ο μεταβολισμός προσαρμόζεται σε μια κατάσταση μόνιμης διαθεσιμότητας υδατανθράκων, έτσι αντλεί άμεση ενέργεια από αυτούς και όχι από τις αποθήκες λίπους. Εάν είσαι ένας αθλητής και θα συμμετάσχεις σε κάποιο συγκεκριμένο αγώνα, ίσως σε συμφέρει 2-3 μέρες πριν τον αγώνα να "το ρίξεις" στους υδατάνθρακες, ώστε τη συγκεκριμένη ημερομηνία το σώμα να έχει περισσότερα διαθέσιμα αποθέματα άμεσης ενέργειας. Και πάλι όμως αυτό μπορεί να γίνει αραιά και πού γιατί το σώμα προσαρμόζεται και συνηθίζει σε κάθε κατάσταση. Εάν δεν τρως περισσότερους από το κανονικό υδατάνθακες, το σωμα συνηθίζει να εκμεταλλεύεται αποτελεσματικά και τα λίπη, που δίνουν πιο αργά ενέργεια. Και αυτό σε συμφέρει -και όχι μόνο για τη σιλουέτα σου!- γιατί έτσι το σώμα θα αποκτήσει μεγαλύτερη αντοχή και αυτογενή ικανότητα ανάληψης.

Το παράδειγμα αυτό το αναφέραμε για να δείξουμε ότι πάντα πρέπει να ακολουθούμε την αρχή της ισορροπίας. Υπαρχουν ποδηλάτες που κατά τη διάρκεια των προπονήσεων ή ποδηλατικών εξόδων, τρώνε διάφορα ειδικά "energy bars", γλυκά, παστέλια κλπ., που δίνουν γρήγορη ενέργεια. Έτσι παίρνουν μεν άμεση ενέργεια, αλλά ο μεταβολισμός τους καλομαθαίνει και σιγά σιγά εξασθενεί. Κάποια στιγμή λοιπόν που θα ξεμείνουν από αυτές τις τεχνητές τροφές, θα τους δεις εξαντλημένους στα καλά καθούμενα και θα απορήσεις πώς τόσο δυνατά παιδιά ξαφνικά πηγαίνουν πάνω στη σέλλα σα ζαλισμένα κοτόπουλα. Τις τροφές αυτές βέβαια τις πουλάνε και τις διαφημίζουν συνεχώς, απλά γιατί φέρνουν χρήμα. Ακούγεται τρελό αλλά κατά κάποιον τρόπο εξαρτούν τον χρήστη τους όπως η ουσία τον εθισμένο τοξικομανή. Εκτός αυτού σταδιακά εξασθενίζουν τον οργανισμό και κάνουν το θύμα τους εξαρτημένο από τη χημεία και τα φάρμακα.

Να αγνοείς τη διαφήμιση, την τεχνολογία, τους έξυπνους κάθε είδους και τις εξυπνάδες κάθε είδους, και να τρως όσο μπορείς φυσιολογικά, καλύτερα, μετρημένα, υγιεινά, και να ετοιμάζεις την τροφή σου, γιατί "όπως μαγερέψεις θα φας". Και όπως τρως ζεις. Ή όπως το είπε εκείνος ο μακρινός Ιπποκράτης, η τροφή σου να είναι το φάρμακό σου και το φάρμακό σου να είναι η τροφή σου.

Λίγα για το νερό

Η ελληνική ύπαιθρος (ακόμα ευτυχώς...) έχει γενικά καλά νερά. Συνήθως δεν χρειάζεται να αγοράζεις εμφιαλωμένο νερό, γιατί βρύσες βρίσκεις εύκολα στα χωριά και στους ορεινούς δρόμους. Σε όσο μεγαλύτερο υψόμετρο βρίσκεσαι τόσο καλύτερο θα είναι το νερό, γιατί τα προβλήματα ρύπανσης και υποβάθμισης του νερού οφείλονται στη συσσώρευση τοξικών στα χαμηλότερα υψόμετρα. Προσοχή όμως, να μην παίρνεις κοντά σε λατομεία μεταλλεία σκουδότοπους εργοστάσια κλπ.

Το αστείο είναι ότι ένα εμφιαλωμένο νερό μπορεί να έχει περισσότερο μικροβιακό φορτίο από μια οποιαδήποτε βρύση. Η αγορά έχει καταντήσει "ξέφραγο αμπέλι" με τους απατεώνες που δρουν ασύδοτοι και οι έλεγχοι δεν επαρκούν, διαβάζουμε κάθε λίγο στις εφημερίδες για διατροφικά σκάνδαλα κλπ. Επίσης κάθε νερό φυσιολογικά περιέχει παθογόνα σε κάποια όρια, "απόλυτα καθαρό" νερό δεν μπορεί να υπάρξει. Συνεπώς μπορείς να εμπιστεύεσαι μια βρύση, πρώτα δοκιμάζοντας το νερό και αν το νερό δεν έχει αφύσικο χρώμα ή οσμή ή γεύση.

Να αποφεύγεις τα τρεχούμενα νερά (ποτάμια, ρυάκια κλπ) γιατί είναι εκτεθειμένα (μπορεί π.χ. λίγο παραπάνω το νερό να περνά από ένα ψοφίμι). Νερό που έχει οποιαδήποτε μυρωδιά η γεύση να το αποφύγεις. Στις πηγές, πριν πάρεις νερό να παρατηρείς το χώρο της μάστευσης αν είναι εκτεθειμένος, π.χ. να μην έχει περιττώματα απο αγελάδες κλπ.

Καινούργιες ευκαιρίες υγείας

Ταξιδεύοντας με ποδήλατο στην ύπαιθρο, παρουσιάζονται καινούργιες ευκαιρίες να προσέξεις τον εαυτό σου λίγο περισσότερο. Για να βρεις όμως αυτές τις ευκαιρίες, θα πρέπει να ψάξεις πιο βαθιά το μεγάλο κεφάλαιο "διατροφή".

Ένα παράδειγμα είναι το σκόρδο. Το σκόρδο είναι ένα ισχυρό και φυσικό προστατευτικό του πεπτικού συστήματος από τα παράσιτα και διάφορα ανεπιθύμητα μικρόβια που οποιοσδήποτε ζωικός οργανισμός έχει στο πεπτικό σύστημα. Τα παράσιτα αυτά συμβιούν σχεδόν πάντα στα έντερά μας ως αναπόφευκτη χλωρίδα και πανίδα, και μακροπρόθεσμα περνάνε απαρατήρητα (χωρίς να εκδηλώνεται κάποια ασθένεια σε συμπτωματικό στάδιο), όμως υπάρχουν μέσα στα έντερα και σιγά σιγά, συνεργώντας με άλλους παράγοντες, "σκάβουν" την υγεία. Σε τέτοιους λόγους συνήθως οφείλονται οι μικρές διάρροιες που όλοι σχεδόν έχουμε περιστασιακά και δεν δίνουμε ιδιαίτερη σημασία. Το σκόρδο είναι ένα εξαιρετικό φυσικό "φάρμακο" και πρέπει συχνά με τα γεύματα να το καταναλώνουμε. Όμως το σκόρδο είναι "αντικοινωνικό" γιατί μυρίζει η αναπνοή. (Μπορούμε και να το μαγειρεύουμε οπότε δεν μυρίζει, αλλά καλύτερα δρα ωμό.) Ταξιδεύοντας στην εξοχή με ποδήλατο δεν θα έχουμε πρόβλημα αν μυρίζει η αναπνοή μας, έχουμε δηλαδή μια καλή ευκαιρία για μια ακόμα αποτοξίνωση.

Και βέβαια το να ζεις ανεξάρτητος είναι μια εξαίρετη ευκαιρία να μάθεις να μαγειρεύεις, αν δεν ξέρεις. Δεν είναι δύσκολο. Πολλοί έμαθαν πριν από σένα και ποτέ δεν το μετάνιωσαν. Στο κάτω κάτω θα είναι κάτι που θα σού χρησιμέψει μια ζωή: ξεκίνα λοιπόν από σήμερα! Ούτε να τρως ήξερες κάποτε, όμως έμαθες. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο, φίλε μου. Δεν είναι μόνο το ότι θα είσαι ανεξάρτητος καθώς θα μπορείς να πάς οπουδήποτε χωρίς το άγχος τι θα βρεις να φας. Δεν είναι μόνο το ότι έτσι αποκτάς μεγαλύτερη ελευθερία αφού θα μπορείς να πας σε πιο μακρινά μέρη. Δεν είναι μόνο το ότι θα μπορείς να κάνεις υπέροχες διακοπές ξοδεύοντας λιγότερο από 10 ευρώ την ημέρα. Σκέψου την εξής σκηνή: έχεις απολαύσει μια υπέροχη διαδρομή όλη τη μέρα, έχεις στήσει τη σκηνή σου στο γρασίδι σε ένα υπέροχο ξέφωτο του δάσους, λίγο παραπέρα μια βρύση χύνει άπλετο φρέσκο υπέροχο νερό, έχεις κάνει ένα υπέροχο μπάνιο και η κοιλιά σου γουργουρίζει από μια υπέροχη πείνα και νιώθεις έτοιμος για ένα υπέροχο γεύμα, κι εκείνη τη στιγμή από την κατσαρόλα αναδύεται η μυρωδιά του φαγητού που θα φας σε λίγο. Αν το ζήσεις αυτό θα καταλάβεις πόσο υπέροχο είναι.

Τα τρία σημεία επαφής

Τα σημεία επαφής του ποδηλάτη με το ποδήλατό του είναι: α) τα πετάλια, β) το τιμόνι και γ) η σέλλα. Σε αυτά τα σημεία ασκούνται δυνάμεις όπως είναι φυσικό, συνεπώς πρέπει αυτές τις καταπονήσεις να μάθουμε να τις ελέγχουμε. Αν δεν τις ελέγξουμε, θα έχουμε ενόχληση και πόνο. Το πρόβλημα παρουσιάζεται με το χρόνο: για μισή ώρα δεν θα καταλάβεις κάποια ενόχληση, όμως αν κάνεις ποδήλατο όλη τη μέρα είναι κάτι διαφορετικό. Σκέψου το απλά: μπορείς να κάθεσαι σε μια πολυθρόνα, όσο αναπαυτική και να είναι, για πολλές ώρες; Όχι, γιατί θα πιαστείς. Μπορείς να κρατάς το τιμόνι σου με τον ίδιο τρόπο για όλη τη μέρα; Όχι γιατί η παλάμη σου θα μουδιάσει και θα πονέσει.

Πετάλια

Τα πράγματα είναι απλά, σπανίως κανείς θα έχει κάποιο πρόβλημα εδώ. Μερικοί συνιστούν σκληρά παπούτσια, γιατί έτσι υποτίθεται ότι το πόδι στηρίζεται καλύτερα. Διαφωνώ με αυτό, γιατί υπάρχει ένας σημαντικός λόγος που χρειάζεται λίγη προσοχή για να τον καταλάβουμε.
Όσο πιο μαλακό το παπούτσι τόσο περισσότερο το πόδι μας ασκείται και δυναμώνει και αποφεύγουμε το στρες στους μύες του ποδιού, επειδή η μυική ένταση μοιράζεται σε μεγαλύτερη περιοχή. Το μαλακό παπούτσι δεν εμποδίζει τον αστράγαλο να περιστρέφεται οπότε όλο το πόδι συμμετέχει περισσότερο στην κίνηση. Αυτό είναι σημαντικό για όλες τις περιπτώσεις των αρθρώσεων στο ανθρώπινο σώμα. Όσο περισσότεροι μύες συμμετέχουν σε μία κίνηση τόσο καλύτερα, γιατί έτσι μειώνεται η καταπόνηση για μεμονωμένες μυικές ομάδες. Ένα τυπικό παράδειγμα είναι το καρπιαίο σύνδρομο των δακτυλογράφων: μπορεί να το πάθει ακόμα και ένας γυμνασμένος που έχει δυνατή παλάμη, καθώς η μυική ένταση εντοπίζεται σε λίγους μύες που υπόκεινται σε έντονο και συνεχές στρες υπέρχρησης.

Τιμόνι

Βάλε στο τιμόνι σου τα γνωστά "κέρατα" ή κάποιες άλλες προεκτάσεις που θα σου επιτρέπουν να αλλάζεις στάση. Να αλλάζεις στάση όσο μπορείς πιο συχνά. Μόλις αισθανθείς κάποιο μούδιασμα αμέσως πρέπει να αλλάξεις τη θέση των χεριών στο τιμόνι. Το μούδιασμα στην παλάμη σημαίνει κακή κυκλοφορία και καταπόνηση των νεύρων, και αν αυτό γίνει πολύ έντονο μπορεί να γίνει και επικίνδυνο. Γνώρισα κάποτε έναν ποδηλάτη με μεγάλες εχγειρητικές τομές στους καρπούς και όταν τον ρώτησα μού είπε ότι σε ένα μεγάλο ταξίδι πειράχτηκαν τα νεύρα των χεριών του από το πολύ έντονο πιάσιμο.

Η τριβή στη σέλλα

Εδώ τα πράγματα είναι σοβαρά, γιατί η σέλλα σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος του ποδηλάτη. Ακολουθούμε μερικούς κανόνες:

Ο πρώτος παράγοντας είναι η σέλλα. Να μην είναι η φτηνότερη! Κλασικά η σέλλα έχει δέρμα, χωρίς αυτό όμως να είναι απόλυτο. Υπάρχουν καινούργια υλικά ζελ, που επιτρέπουν η επιφάνεια να παίρνει σταδιακά το σχήμα της λεκάνης του αναβάτη. Να είναι τουλάχιστον μιας μέσης ποιότητας. Μερικές σέλλες έχουν ένα είδος ανάρτησης στο παλούκι, που βοηθάει στην απορρόφηση των κραδασμών, πράγμα που αποκτά κάποτε σημασία για τον αρχάριο κυρίως ποδηλάτη.

Ο δεύτερος παράγοντας -και ίσως ο σημαντικότερος- είναι τα μικρόβια. Η μικροβιακή χλωρίδα που συμβιώνει στην ευαίσθητη περιοχή μας είναι λίγο πολύ ιδιαίτερη για τον καθένα μας. Το ποδηλατικό σου σορτσάκι είναι σαν την οδοντόβουρτσά σου: δεν το δανείζεις ποτέ. Για τον ίδιο λόγο, αν δανείζεις το ποδήλατό σου καλό είναι να ζητήσεις από τον νέο αναβάτη να χρησιμοποιήσει μια δική του σέλλα. Έχουμε οπωσδήποτε δύο ποδηλατικά σορτσάκια, και τα χρησιμοποιούμε εναλλάξ όταν τα πλένουμε. Τα φοράμε κανονικά χωρίς εσώρουχο. Κάθε 3-4 μέρες (ιδίως το καλοκαίρι) πλένουμε καλά το σορτσάκι και το στεγνώνουμε το γρηγορότερο στον ήλιο και τον αέρα. (Πρακτικό είναι να το κρεμάς στο ποδήλατό σου.) Η καθαριότητα της περιοχής, όπως και του σόρτς, είναι κάτι ιδιαίτερα σημαντικό. Κάθε μέρα πρέπει να πλενόμαστε.

Προσοχή όμως στα απορρυπαντικά και στα σαπούνια! Περιέχουν χημικά που αλλάζουν τη φυσιολογική χλωρίδα του σώματος, έτσι τα μικρόβια που φυσιολογικά πεθαίνουν σαπίζουν και δημιουργούν τέλειο υπόστρωμα για τα ανεπιθύμητα παθογόνα, δηλ. τα δευτερογενή σηπτικά μικρόβια που ζουν από τα άλλα. Σταδιακά θα αρχίζουν να εμφανίζονται πολύ ενοχλητικά σπυριά, που πονάνε και δεν μας αφήνουν να "βολευτούμε" στη σέλλα, και που αποτελούν εστίες παθογόνων που όταν σπάσουν διασπείρουν τα μικρόβια περισσότερο. Και το σορτσάκι και το σώμα μας πρέπει να το πλένουμε με καθαρό σαπούνι ελαιολάδου, που μπορούμε και μόνοι μας να φτιάξουμε έτσι κι αλλιώς αφού είναι εύκολη διαδικασία. Ευτυχώς στη χώρα μας είναι σχετικά εύκολο να το βρούμε, αλλά οι σαπουνοποιΐες χρησιμοποιούν πάλι χημικά πρόσθετα "βελτιωτικά" και γι΄ αυτό προτιμότερο να το φτιάχνουμε μόνοι μας (και για άλλες χρήσεις φυσικά!). Αν δεν βρεις, στην ανάγκη να προτιμήσεις κάποιο ήπιο ουδέτερο σαπούνι. Τα απορρυπαντικά πλέον έχουν τόσα πολλά χημικά, που κυριολεκτικά ένα απορρυπαντικό αξίζει περισσότερο για αυτά που δεν έχει παρά για αυτά που έχει. Γενικά για το σώμα καλό είναι όπως ξέρουμε να αποφεύγουμε το συχνό σαπούνι, γιατί απολιπώνει έντονα το δέρμα αλλάζοντας τη φυσική δομή του. Θα πρέπει και εσύ να παρατηρήσεις ότι γενικά στην ύπαιθρο και ειδικά στα ελληνικά βουνά τα νερά έχουν μικρή σκληρότητα, πράγμα που κάνει την ανάγκη χρήσης της χημικής απορρύπανσης μικρότερη. Είναι υπέροχο να πλένεσαι με ωραίο καθαρό νερό χωρίς σαπούνια ή απορρυπαντικά, και ταυτόχρονα χωρίς να ρυπαίνεις καθόλου το περιβάλλον.

Καθώς το δέρμα αποτελεί όργανο απέκκρισης ο ιδρώτας φυσιολογικά είναι τοξικός, αλλά σταδιακά όσο το σώμα καθαρίζει υπάρχει και μικρότερη ανάγκη για χρήση σαπουνιού. Πάντως το σορτσάκι χρειάζεται σαπούνι και πολύ καλό ξέβγαλμα και στέγνωμα στον ήλιο και στον αέρα. Ένας σημαντικός παράγοντας, όσο παράξενο κι αν ακούγεται, είναι η γενική σωματική υγεία μας. Ένα σώμα που είναι καθαρό από τοξίνες παράγει ιδρώτα λιγότερο τοξικό, οπότε δημιουργούνται και λιγότερα παθογόνα. Τις πρώτες μέρες όταν αρχίσουμε ένα μεγάλο ταξίδι ο ιδώτας είναι περισσότερο τοξικός και μυρίζει έντονα, όμως όσο περνάνε οι μέρες (ιδίως το καλοκαίρι που ιδρώνουμε πολύ) ο ιδρώτας γίνεται πιο καθαρός και δεν μυρίζει. Είπαμε: κάνουμε ποδήλατο για την υγεία μας!

Η υγρασία γενικά ευνοεί τα μικρόβια. Όποτε μπορείς λοιπόν, κατά τις παύσεις τις στάσεις κλπ., καλό είναι να βγάζεις το ποδηλατικό σορτσάκι και να το στεγνώνεις κατά προτίμηση στον ήλιο και γυρισμένο ανάποδα, φορώντας κάποιο ελαφρύ σορτς ώστε να στεγνώνει και το σορτς και η ευαίσθητη περιοχή.

Μια άλλη καλή συνήθεια είναι το συχνό σήκωμα από τη σέλλα. Κάθε 5-10 λεπτά το πολύ σήκω για λίγο όρθιος για μερικές ορθοπεταλιές. Αυτό βοηθάει την τοπική κυκλοφορία του αίματος (πράγμα που είναι μεγάλης σημασίας γενικά για το σώμα). Επίσης, ιδίως οι αρχάριοι πρέπει κάθε μισή ώρα το πολύ να κάνουν μια σύντομη στάση. Όταν ταξιδεύουμε αυτό έτσι κι αλλιώς είναι εύκολο και γίνεται συχνά: να πιούμε νερό, να αλλάξουμε ένα ρούχο, να φωτογραφίσουμε κάτι, να δούμε ένα τοπίο, να ρωτήσουμε κάτι κλπ. κλπ. κλπ. Με τις στάσεις αυτές αποκαθίσταται η κυκλοφορία και γενικά το σώμα "ξεπιάνεται" και ξεκουράζεται.

Και κάτι τελευταίο: από τη στιγμή που η μικροβιακή ισορροπία στην περιοχή αυτή του σώματος είναι το κλειδί, δοκίμασα τους "Ενεργούς Μικροοργανισμούς" και μπορώ να πω ανεπιφύλακτα ότι είδα εξαιρετικά αποτελέσματα! Συγκεκριμένα και πριν τις μεγάλες διαδρομές ψεκάζω το δέρμα και το σορτς με ΕΜα. Για περισσότερες πληροφορίες βλ. εδώ.

Το "στυλ στο δρόμο"

Συχνά λέγεται "το στυλ του ποδηλάτη". Ο κάθε αναβάτης έχει ένα συγκεκριμένο στυλ με το οποίο κινείται πάνω στο ποδήλατό του. Να παρατηρείς με προσοχή κάθε ποδηλάτη όταν κινείται και θα διαπιστώσεις ότι ο καθένας έχει έναν προσωπικό τρόπο θέσης και κίνησης περισσότερο η λιγότερο αρμονικό. Δυστυχώς το πράγμα δεν σηκώνει λεπτομερή περιγραφή, αλλά μόνο ένα έμπειρο μάτι μπορεί να εκτιμήσει τον συνδυασμό της στάσης επάνω στο ποδήλατο και της κίνησης των ποδιών και του σώματος συνολικά. Το μόνο που μπορεί να κάνει ο αρχάριος είναι να βγαίνει μαζί με πιο έμπειρους αναβάτες που θα είναι σε θέση να κρίνουν οπτικά το σύνολο "αναβάτης-ποδήλατο" και να του κάνουν υποδείξεις. Γενικά θα μπορούσαμε να κάνουμε μερικές παρατηρήσεις:
• Τα χέρια πρέπει να είναι λυγισμένα και όχι τεντωμένα, δηλ. το μπράτσο και ο βραχίονας να μην είναι σε ευθεία. Το χέρι πρέπει να λειτουργεί ως ανάρτηση, με αποτέλεσμα απορρόφηση των κραδασμών και μικρότερο χτύπημα της παλάμης στο τιμόνι. Στην πραγματικότητα και οι τρεις αρθρώσεις (ώμου, αγκώνας, καρπός) διαρκώς πρέπει να κινούνται, να μην κρατάς δηλ. το τιμόνι σαν να είναι ένα "κούτσουρο". Στους αρχάριους κυρίως θα βοηθήσει μια μπροστινή ανάρτηση, αλλά για αυτόν που ξέρει να οδηγάει και δεν οδηγάει γρήγορα, δεν είναι απαραίτητη (για γρήγορη οδήγηση σε κατηφόρα η ανάρτηση έχει σημασία). Φυσικά η πισινή ανάρτηση απαγορεύεται, γιατί η δύναμη που βάζει ο αναβάτης στο πετάλ πάει χαμένη (δες έναν ποδηλάτη με πισινή ανάρτηση να "κουνιέται σαν βάρκα" και θα καταλάβεις).
• Με ανάλογο τρόπο πρέπει να χρησιμοποιούμε ως ανάρτηση τα πόδια, για να μικραίνει το χτύπημα της λεκάνης στη σέλλα. Στις λακούβες και ανωμαλίες του δρόμου σηκωνόμαστε ελαφρά και στιγμιαία από τη σέλλα, ταυτόχρονα δίνοντας ώθηση στο πετάλ στη φάση της κίνησης προς τα κάτω. Αυτό φυσικά έχει μεγαλύτερη σημασία για τους άντρες, γιατί έχουν τον αδένα που λέγεται προστάτης και καλό είναι η περιοχή αυτή ούτε να δέχεται έντονους κραδασμούς ούτε να περιορίζεται η κυκλοφορία του αίματος.
• Τα χέρια δεν είναι αμέτοχα στην κίνηση. Στην ανηφόρα τραβάνε το τιμόνι μια προς τα αριστερά και μια προς τα δεξιά, σε συνεργασία με την ώθηση-τράβηγμα των ποδιών.
• Γενικά στη στάση πάνω στο ποδήλατο (και όχι μόνο όσον αφορά τα χέρια) πρέπει η "στατική θέση" να αντικατασταθεί με αυτό που λέμε "δυναμική θέση". Μην εμπιστεύεσαι το σώμα σου όταν θέλει να πάρει τη στάση που αυτό θεωρεί άμεσα πιο βολική: η πιο βολική στάση είναι βολική τώρα, αλλά όταν υπεισέρχεται ο παράγοντας χρόνος αυτό αναιρείται. Η παλάμη θέλει να πιάσει το τιμόνι με το χέρι τεντωμένο, αλλά αυτή η στάση μετά από μια ώρα ποδηλασίας θα σου φέρει περισσότερη κούραση από αυτή που ζητάς να αποφύγεις. Όσοι περισσότερους μύες χρησιμοποιείς τόσο ξεκούραστος θα είσαι συνολικά.

Πειραματίσου και μάθε!

Αν ακολουθήσεις αυτούς τους κανόνες, το πρόβλημα της ενοχλητικής σέλλας δεν θα γίνει ποτέ απαγορευτικό. Είναι φυσιολογικό να σε ενοχλεί λίγο η σέλλα αν κάνεις ποδήλατο από το πρωί μέχρι το βράδυ κάθε μέρα, αλλά η ενόχληση θα πρέπει να είναι ανεκτή. Κανονικά αν τηρείς σχολαστικά αυτούς τους κανόνες και αποκτήσεις την ανάλογη εμπειρία, δεν θα πρέπει να έχεις ιδιαίτερο πρόβλημα.

Γρήγορα, όχι δυνατά

Το μεγάλο μυστικό: ΓΡΗΓΟΡΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΔΥΝΑΤΑ

Αυτό είναι το μεγαλύτερο μυστικό του ποδηλάτη: ο τρόπος που πεταλάρει. Ο ποδηλάτης που πεταλάρει σωστά εκμεταλλεύεται τις δυνάμεις του κατά τον καλύτερο τρόπο: πηγαίνει γρήγορα, με την ελάχιστη κούραση, και χωρίς να καταπονείται.

Ας πάρουμε ένα λίγο-πολύ γνωστό παράδειγμα από τον κινητήρα του αυτοκινήτου. Κάποτε οι κινητήρες ήταν αργόστροφοι: βαριές κατασκευές και με φτωχότερο καύσιμο. Με τα χρόνια τα αυτοκίνητα έπρεπε να γίνουν πιο μικρά και πιο ελαφριά, αλλά ταυτόχρονα υπήρχε το πρόβλημα της ισχύος. Οι κινητήρες μίκρυναν και από την άλλη έγιναν πολύστροφοι. Όταν ο κινητήρας δουλεύει σε ψηλότερες στροφές χρειάζεται μικρότερη συμπίεση γιατί έχει να υπερνικήσει μικρότερο φορτίο σε κάθε κύκλο καύσης. Όμως τελικά ενώ η συμπίεση μειώθηκε η ισχύς αυξήθηκε. Γιατί; Γιατί αυξήθηκαν οι στροφές. Εμάς αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η τελική ισχύς. Αυτό είναι που μετράει, θέλουμε ευνοϊκότερο συνδυασμό βάρους-ισχύος.

Ας δούμε μερικές έννοιες της φυσικής (σχηματικά).

Έργο = δύναμη Χ απόσταση: Ο ποδηλάτης ασκεί δύναμη στα πετάλ παράγοντας τελικά έργο. Σε κάθε πεταλιά το πόδι ασκεί δύναμη στο πετάλ. Αν υπήρχε ένα αγώνισμα "μέγιστης (στατικής) δύναμης στο πετάλ" η δύναμη θα ήταν αυτή που θα είχε σημασία και μόνο. Όμως ο ποδηλάτης θέλει να κινηθεί, άρα θα παράγει έργο δηλ. το γινόμενο δύναμη Χ απόσταση.

Ισχύς = έργο Χ χρόνος: Αν ο ποδηλάτης ασκούσε σε κάθε πεταλιά δύναμη 50 κιλών σε μερικές πεταλιές θα κουραζόταν και θα σταματούσε. Ο ποδηλάτης είναι ένα σώμα που κουράζεται, άρα έχει σημασία η ισχύς δηλ. για πόση ώρα μπορεί να ασκήσει συγκεκριμένο έργο.

Ενέργεια = ισχύς Χ απόσταση: Το τελικό αποτέλεσμα του ποδηλάτη που ταξιδεύει είναι η ικανότητα να καλύπτει μεγάλες αποστάσεις με την βέλτιστη χρήση της ενέργειας που το σώμα του μπορεί να παράγει.

Εφαρμογή των εννοιών στον κινητήρα του αυτοκινήτου:
Η δύναμη αντίστασης του κινητήρα είναι το φορτίο λειτουργίας. Όταν π.χ. το αυτοκίνητο είναι σε ανηφόρα ή στην εκκίνηση ο κινητήρας δουλεύει υπό μεγάλο φορτίο, δηλ. με μεγαλύτερο έργο για την ίδια απόσταση. Η ισχύς εξαρτάται από α) το πόσο πατημένο είναι το γκάζι (τελικά κατανάλωση στο καύσιμο) και β) τις στροφές λειτουργίας. Με μικρότερη ταχύτητα (περισσότερες στροφές) ο κινητήρας έχει μικρότερη δύναμη να ξεπεράσει και δουλεύει καλύτερα, δηλ. με μικρότερη φθορά. Φυσικά σε κάποια όρια, δηλ. με μέσες έως υψηλές στροφές: στις στροφές αυτές η ισχύς είναι η μέγιστη. Το πόση ενέργεια θα καταναλώσει το αυτοκίνητο (δηλ. τελικά καύσιμο) για την ίδια απόσταση θα εξαρτηθεί και από τις στροφές λειτουργίας.

Εφαρμογή των εννοιών στον ποδηλάτη:
Η δύναμη που έχει κάθε στιγμή να υπερνικήσει ο ποδηλάτης είναι συνάρτηση (άθροισμα) της εδαφικής κλίσης και της αντίστασης του αέρα. Η ποδηλάτης κινείται, άρα δεν εφαρμόζει στατική δύναμη αλλά παράγει έργο, δηλ. ένα γινόμενο της δύναμης επί απόσταση. Ανάλογα με τη σωματική του ικανότητα ο ποδηλάτης έχει μικρότερη ή μεγαλύτερη ισχύ. Ένας αθλητής ποδηλάτης είναι κρίσιμο να έχει μεγάλη ισχύ δηλ. να μπορεί να παράγει μεγάλο έργο για σημαντικό χρονικό διάστημα (έργο Χ χρόνος). Για έναν ποδηλάτη που ταξιδεύει δεν έχει σημασία μόνο η ισχύς όσο η ενέργεια, δηλ. να μπορεί να μετακινείται σε μεγάλες αποστάσεις για μεγάλο χρόνο διαχειριζόμενος τις δυνάμεις του.

Το πρώτο συμπέρασμα: όταν ταξιδεύεις δεν είναι η ταχύτητα που έχει σημασία, αλλά η διαχείριση των δυνάμεών σου είναι που θα σε πάει μακριά.

Και τότε ποιο πράγμα έχει τη μεγαλύτερη σημασία; Συμπέρασμα δεύτερο: πάμε με τις στροφές και όχι με τη δύναμη.

Στην πραγματικότητα αυτό το μεγαλο μυστικό ισχύει για όλους τους ποδηλάτες και όλοι οι σωστοί ποδηλάτες το ξέρουν καλά. Όσο πιο γρήγορα γυρνάνε τα πόδια, τόσο μικρότερη αντίσταση έχουν να υπερνικήσουν στην κάθε στροφή. Αυτό σημαίνει μικρότερη φθορά στις αρθρώσεις στα γόνατα κλπ. και επίσης σημαίνει μικρότερη συσσώρευση γαλακτικού οξέως στους μύες συνεπώς μικρότερη κούραση.

Βέβαια όταν ακόμα και η μηχανή (ο κινητήρας του αυτοκινήτου) έχει όρια, πόσο μάλλον έχει όρια ο άνθρωπος. Ο ποδηλάτης δεν είναι μηχανή και γρήγορα θα κουραστεί! Άρα, πρέπει να υπάρχουν κάποια όρια. Ποια είναι αυτά; Μπορούμε να πουμε τον εξής γενικό κανόνα: καλό θα είναι σκοπός του ποδηλάτη να είναι στο ισάδι να μην πέφτει κάτω από 90 στροφές/λεπτό και στην συνηθισμένη ανηφόρα (κλίσεις μέχρι 10%) κάτω από 75 στροφές/λεπτό. Δηλ. να χρησιμοποιούμε μικρές ταχύτητες (συνδυασμός μπροστινού δίσκου και πισινού γραναζιού), ρίχοντας ταχύτητα μέχρι να πετύχουμε αυτά τα νούμερα.

Όταν ο ποδηλάτης δουλεύει σε υψηλές στροφές, δουλεύει περισσότερο αερόβια και λιγότερο αναερόβια. Αερόβια σημαίνει χρήση οξυγόνου και έντονη λειτουργία των πνευμόνων και του κυκλοφορικού. Αναερόβια σημαίνει περισσότερη κατανάλωση δύναμης στους μύες. Όμως οι μύες κουράζονται γρήγορα ενώ "το πνευμόνι δεν κουράζεται". Όταν ο ποδηλάτης ασκηθεί σωστά και φροντίσει να μην ξεπερνά το "αερόβιο κατώφλι" μπορεί να κάνει ποδήλατο όλη τη μέρα χωρίς προβλημα.

Μην σε ενδιαφέρει πόσο γρήγορα πας όταν κάνεις ποδήλατο. Μάθε πρώτα να πεταλάρεις σωστά. Μάθε τη σωστή τεχνική. Και η ταχύτητα θα έρθει μόνη της. Και όταν έρθει ποτέ δεν θα φύγει. Δυστυχώς υπάρχουν ποδηλάτες που μαθαίνουν να πηγαίνουν με τη δύναμη. Μπορεί πράγματι να είναι δυνατά σώματα, αλλά τη δύναμη που έχουν αργά ή γρήγορα θα τη χάσουν. Μετά από κάποια χρόνια θα έχουν κουραστεί και φθαρεί. Αν όμως μάθεις τη σωστή τεχνική δηλ. να πεταλάρεις χωρίς δύναμη, μέχρι τα γεράματά σου θα μπορείς να κάνεις ποδήλατο χωρίς να κουράζεσαι, γιατί δεν θα έχεις σπαταλήσει ποτέ τη δύναμή σου. Θυμίσου αυτή τη συμβουλή ενός παλιού ποδηλάτη, και κάποτε θα με ευγνωμονήσεις.

Θυμίσου: ΓΡΗΓΟΡΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΔΥΝΑΤΑ.

Νότια Πίνδος – οδηγίες προς ναυτιλομένους

Πρόκειται οπωσδήποτε για μια διαδρομή για έμπειρους. Λέγοντας εμπειρία εννοούμε πολλές ανηφόρες, βαρύ ποδήλατο (γιατί είμαστε μακριά από πόλεις και πρέπει να κουβαλάμε πολλά πράγματα) και ψυχικές δυνάμεις, δηλ. απόφαση και θέληση. Αυτό το τελευταίο το θεωρώ ως το σπουδαιότερο. Ακόμα κι αν δεν έχεις πολλά χιλιόμετρα στα πόδια σου σε τέτοιες συνθήκες, αν είσαι πραγματικά αποφασισμένος να κάνεις μια τέτοια διαδρομή και να την απολαύσεις, έχεις ήδη κάνει το μισό δρόμο. Και από κει και πέρα σε περιμένει η απόλαυση της διαδρομής.

Η περιοχή αυτή οσοδυναμεί με την αποθέωση του βουνού. Πολλά βουνά! Βρίσκεσαι σε μια τεράστια χαράδρα από την οποία κάνεις ώρες να βγεις, και όταν βγεις άλλη μία απλώνεται μπροστά σου... κι αυτό επαναλαμβάνεται συνεχώς.

Τε 22 Αυγ 2007

Mεγάλο το σοκ: στη Λίμνη Ταυρωπού ήρθα γύρω στο 1985 για πρώτη φορά. Και είχα χρόνια να έλθω. Τότε δεν υπήρχε καν οδικό κύκλωμα γύρω από τη λίμνη, υπήρχε ένας ανατολικός χωματόδρομος που έφτανε μέχρι το φράγμα. Το σοκ λοιπόν είναι το τι ανάπτυξη έχει γνωρίσει η λίμνη! Υπάρχει ένας οικοδομικός οργασμός χωρίς προηγούμενο. Κάθε κομματάκι γης πουλιέται. Οι μπετονιέρες και τα τσιμέντα πηγαινοέρχονται. Ένας τεράστιος δρόμος κατασκευάζεται.

Για το εύκολο χρήμα από τον τουρισμό ρημάζουν τον τόπο. Χτες κάτω στην Καρδίτσα πήγα να πιω νερό και βρωμούσε, δεν πίνονταν. Η Καρδίτσα όμως υδρεύεται από τη λίμνη του Ταυρωπού. Πήρα νερό της βρύσης στο χωριό Μούχα, και αυτό είχε την ίδια βρώμα, δεν πίνονταν. Ξενώνες, ξενοδοχεία, ταβέρνες: τα τρία κακά του Έλληνα τουρίστα. Σε 10 χρόνια εδώ θα υπάρχουν ολόκληρες πολιτείες! Αν πέφτουν όλα τα απόβλητα στη λίμνη, τι θα γίνει η λίμνη; Απλώς, θα γίνει βόθρος.

Κάτι επίσης αξιοπρόσεκτο είναι ότι, όπως και οι ντόπιοι λένε, φέτος υπάρχουν λιγότερα νερά, λόγω ξηρασίας. Κάθε πέρσι και καλύτερα δηλαδή... Η κλιματική αλλαγή είναι κι εδώ. Αντίθετα με τη ύδρευση, οι βρύσες στο δάσος, όσες υπάρχουν, έχουν υπέροχο νερό. Μόνο πρόβλημα η βρωμιά του έλληνα βρωμοτουρίστα, που αφήνει το σκουπιδαριό του στους δημόσιους χώρους, ιδίως στις βρύσες.

Οι διαδρομές γύρω από τη λίμνη είναι πολύ ενδιαφέρουσες για έναν ποδηλάτη. (φωτο) - (φωτο)

Πε 23 Αυγ 2007

Δύο χιλιόμετρα από την Καστανιά στα νότια της λίμνης, ξεκινά δρόμος για τα νότια, με κατεύθυνση το Καρπενήσι. Από εκεί αρχίζει για τα καλά ο κόσμος των βουνών. Δρόμοι κυρίως χωμάτινοι, ερημιά, και αυτοκίνητα λιγοστά (κάθε 20 λεπτά ή περισσότερο συναντιέσαι με άνθρωπο). Περνάς τη μια χαράδρα μετά την άλλη.
(φωτο)
(φωτο)

Μετά το χωριό Νεράιδα, ανηφορίζεις μέσα σε ελατόδασος, και μετά από κάμποσα χιλιόμετρα φτάνεις στο "σπίτι του διαβάτη", ένα εξαιρετικό μέρος για να μείνεις για βράδυ. Υψόμ. 1250μ., υπέροχο νερό και ανοιχτά μέρη για κατασκήνωση. Σημάδια των καιρών: πρώτη φορά στη ζωή μου κοιμάμαι σε ελατόδασος σε τέτοιο υψόμετρο και κοιμάμαι ξεσκέπαστος τη νύχτα. Απίστευτο! Κανονικά θα έπρεπε να φορώ πουλόβερ. Η θέρμανση του πλανήτη, για όσους ακόμα δεν το κατάλαβαν...

Πα 24 Αυγ 2007

Σε ελατόδασος κατηφορίζω για Κλειστό και μερικά άλλα χωριουδάκια, με κατεύθυνση τα Φουρνά.
(φωτο)
(φωτο)

Τα Φουρνά (ή ο Φουρνάς, ή ή Φουρνά, καθένας το λέει όπως θέλει) είναι ένα χωριό μέσα σε μια λάκκα, με ένα δρόμο που ανεβαίνει από μέσα του με μεγάλη κλίση (έχεις όμως συμβιβαστεί με αυτό, αφού για μέρες ανεβαίνεις με την πρώτη ταχύτητα σε καταπληκτικές ανηφόρες... τον περισσότερο χρόνο τον περνάς σε ανηφόρες). Μετά, στρίβεις για Ρεντίνα, και ακολουθεί άλλη μια υπέροχη βουνίσια διαδρομή σε ελατοδάση, μέχρι τη θέση Ζαχαράκι (υψόμ. 1250μ.).
(φωτο)
Από εκεί αρχίζει η κατάβαση για Ρεντίνα.
(φωτο)

Αρκαδικό Μεσημέρι – καλοκαίρι 1992
Αφόρητο φως

Άδεια δρομάκια διαδέχονται απροσδόκητα ασφάλτινους δρόμους με διαχωρισμένες τις δυο λωρίδες κυκλοφορίας με διαγράμμιση - πολυτέλεια γι΄ αυτά τα μέρη! Η θέση της Αρχαίας Λυκόσουρας είναι ένα εντελώς ερημικό μέρος, απομονωμένο, σιωπηλό. Λιγοστές πέτρες επιμένουν να μαρτυρούν τον αρχαίο ναό και δυο κτίρια που κάποτε ήσαν λουτρά. Ένα μικρό μουσείο φυτοζωεί, επανδρωμένο με ένα νεαρό φύλακα, ομιλητικό όσο και επιφυλακτικό. Αυτός ο άνθρωπος είναι ένας εγκόσμιος ερημίτης.

Φεύγοντας από τον καινούργιο μεγάλο δρόμο Καλαμάτας-Μεγαλόπολης, ακολουθείς ένα δρομάκι που περνάει μέσα από ένα-δυο συνοικισμούς, με μερικά παράσπιτα που δεν μπορούν να κρύψουν από ένα στοιχειωδώς παρατηρητικό μάτι ότι κατοικούνται ακόμα. Στη συνέχεια θα βρεθείς σε ένα φαρδύ δρόμο, που θα πρέπει να είναι ο παλιός δρόμος Καλαμάτας-Μεγαλόπολης. Αμέσως μετά από μια στροφή, ο δρόμος αυτός τελείως μα τελείως απροειδοποίητα κόβεται από ένα βαθύ ποτάμι. Προφανώς δεν έφτιαξαν τη γέφυρα. Αν οδηγείς ποδήλατο δε θα έχεις πρόβλημα, η ταχύτητά σου θα σου επιτρέψει να σταματήσεις έγκαιρα. Αν οδηγείς αυτοκίνητο, υπάρχουν τρεις πιθανότητες: α) να προλάβεις να φρενάρεις, β) να μην προλάβεις να φρενάρεις και να σε σταματήσει ένα μικρό ανάχωμα στο χείλος της όχθης και γ) να μην σε κρατήσει το ανάχωμα οπότε καλά να πάθεις. Όποιο και να είναι το μεταφορικό σου μέσο, στην περίπτωση που προλάβεις να φρενάρεις χωρίς να καταλήξεις στο ανάχωμα, θα ανακαλύψεις ότι πρέπει να στρίψεις αριστερά σ΄ ένα δρομάκο.

Συνεχίζεις για χιλιόμετρα αρκετά. Το πόσα θα σού το πει ο δικός σου μετρητής, αν έχεις. Γιατί πινακίδες δεν υπάρχουν και οι χάρτες δεν είναι σίγουρο ότι θα έχουν αυτές τις ασήμαντες λεπτομέρειες... Στρίβεις αδιάκοπα. Ανεβοκατεβαίνεις λοφάκια με κλίσεις που θα δοκιμάσουν άγρια τον κινητήρα ή τα πνευμόνια σου, καθώς και τα φρένα του όποιου οχήματος οδηγείς. Στο μεταξύ, ίσως να συναντήσεις έως και χειρόγραφες πινακίδες, που θα αποπειραθούν να σε οδηγήσουν στις διασταυρώσεις - τις οποίες έτσι και εμπιστευθείς χωρίς επιφύλαξη καλά να πάθεις πάλι.

Με βοηθό τη δική σου καλή διάθεση και θέληση, τα δρυοδάση και η υπόλοιπη βλάστηση θα καταφέρει να σε απορροφήσει, να σού δώσει τη μοναδική αίσθηση του ατίθασου αρκαδικού τοπίου. Αφού σκοντάψεις για πολλοστή φορά σε κάποιο κοπάδι ψωροκακόμοιρα πρόβατα που θα σού κλείσουν πεισματικά το δρόμο, οδηγούμενα από έναν βοσκό που έρχεται από μια άλλη εποχή που δε θα μπορέσεις να προσδιορίσεις με ακρίβεια, αμέσως μετά από μια δεξιά στροφή όπου θα αγκομαχάς με τη μικρότερη ταχύτητα (γρανάζι) του όποιου μέσου οδηγείς, θα βρεθείς μπροστά από ένα κτίριο, σε έναν χώρο που σε χωράει για να μανουβράρεις για να πάρεις το δρόμο της επιστροφής. Έφτασες στον αρχαιολογικό χώρο της Λυκόσουρας. Ο νεαρός φύλακας θα σού προσφέρει τις λιγοστές γνώσεις του γι΄ αυτά που βλέπεις, τη φαντασία του για αυτά που δεν βλέπεις, τις επίσης λιγοστές γνώσεις του για το οδικό δίκτυο της περιοχής. Και μια και κανένας άλλος δεν θα υπάρχει γύρω, θα σού επιτρέψει να φωτογραφήσεις ό,τι θέλεις, ακόμα και μέσα στο μουσείο αυτό που σε ενδιαφέρει, αφού το σκουπίσεις από τις μπόλικες αράχνες που το προστατεύουν.

Ο χώρος αποπνέει την εγκατάλειψη, αλλά εσύ είσαι ο ταξιδευτής που δεν πτοείται. Ο ήλιος πυρπολεί τα ατελείωτα χιλιόμετρά σου στα ατελείωτα ξεροβούνια. Κι όμως, είναι ασέβεια εδώ να κλείσεις τα μάτια σου. Παρατηρείς αυτούς τους κρανίου τόπους. Πρέπει να καταλάβεις πώς αυτός ο τόπος γέννησε ανθρώπους, που σπαργανωμένοι σ΄ αυτά τα ανελέητα βράχια ξενιτεύτηκαν και κατέκτησαν όποιο αφράτο χώμα πάτησε το πόδι τους. Βουνά γκρίζα, γυμνά, απάνθρωπα. Βρύση καμμιά στο δρόμο σου και το παγούρι σου έχει πάλι αδειάσει. Λίγα έρημα χωριά θα βρεις και σε μεγάλες αποστάσεις το ένα απ΄ το άλλο. Και ο αρχαίος ίδιος ζείδωρος ήλιος γίνεται φονιάς - και δεν είναι αυτός ο φταίχτης. Αποτελειώνει τα τελευταία ξερόχορτα και πουρνάρια.

Βρίσκεσαι στην καρδιά της Πελοποννήσου. Βρίσκεσαι στην καρδιά του χρόνου, στην καρδιά της ιστορίας της. Έχεις όλες τις ευκαιρίες ν΄ αναρωτηθείς πώς είναι δυνατό αυτός ο τόπος να υπάρχει ακόμα, να ισορροπεί μέσα στο σκληρό ανθρώπινο χρόνο, στο μεταίχμιο του παρελθόντος και του μέλλοντος. Αναρωτιέσαι, πώς θα είναι εδώ μετά από χρόνια; Τι περισσότερο, ή τι λιγότερο, μπορεί να συμβεί εδώ; Η ζωή είναι πολύ δυνατή. Πάντα επιβιώνει. Πονάς και χαίρεσαι μαζί.

Ανδρίτσαινα: μετά από την κάψα της ερήμου, το χωριό ισοδυναμεί για τη διψασμένη σου φτωχή ύπαρξη με μια πολύτιμη όαση. Νερό βρύσης! Ίσκιος δέντρου! Αξίες που φέρνουν μια αρχαία αγαλλίαση, μια καταλυτική ευφορία. Σε ένα παλιό και στενό σοκάκι - πραγματικά παλιό και πραγματικά στενό! - στο μικρό της εστιατόριο θα βρεις τελικά (αν επιμείνεις) την κυρία, για την οποία μια χειρόγραφη πινακίδα στην πορτούλα του λαογραφικού μουσείου σε έχει πληροφορήσει. Το «εστιατόριο» αυτό είναι ένα άλλο εστιατόριο: χώρος προσωπικός, ανθρώπινος, μικρός, άσημος, στη σκιά του στενότατου δρομάκου, με τις χρωματιστές κολοκύθες από πάνω σου και με μια ησυχία που θα τη θυμάσαι για πάντα. Η κυρία θα ξεκρεμάσει ένα παλιό κλειδί από τον τοίχο και θα οδηγήσει τους σποραδικούς επισκέπτες που τυχόν ενδιαφέρονται στο λαογραφικό μουσείο. Έπειτα, θα επιστρέψεις στο εστιατόριο για να δοκιμάσεις εξαιρετικές γεύσεις. Στο μεταξύ κι αν είσαι άτυχος, θα έχουν καταφθάσει ήδη σε κάποιο άλλο τραπεζάκι μια παρέα φωνακλάδες Ιταλοί - από τους τόσους που λυμαίνονται την Πελοπόννησο - και στο τελευταίο τραπεζάκι παρακάτω θα έχουν καταφθάσει μια παρέα νεοελλήνων, που με τους καβγάδες τους έβαλαν σκοπό να πληροφορήσουν όλη την Ανδρίτσαινα για τα προσωπικά και οικογενειακά τους προβλήματα - από τους τόσους που λυμαίνονται αυτή τη χώρα.

Αλλά το πιο ωραίο δεν το έζησες ακόμα! Ετοιμάσου για τη διαδρομή από την Ανδρίτσαινα μέχρι τις Βάσσες! Εδώ καταλαβαίνεις τι θα πει Αρκαδία. Η γη μετά τη δεύτερη ημέρα της δημιουργίας, δηλ. πριν ο θεός φτιάξει τη βλάστηση. (Αλλά και πάλι όχι, τότε οπωσδήποτε θα ήτανε πιο δροσερά!) Εντυπωσιακή η χάραξη του δρόμου: για να φτάσεις στο ναό, στην κορυφή εκείνου του όγκου, θα φέρεις πρώτα γύρα όλα τα βουνά της περιοχής. Λες και το έκαναν αυτό σκόπιμα οι σχεδιαστές, για να υπογραμμίσουν, να τονίσουν ακόμα περισσότερο αυτό που νιώθεις στη θέαση του μνημείου. Σου έρχεται στο μυαλό το έθιμο που επιβιώνει μέχρι σήμερα, να πηγαίνουν στα ξωκλήσσια, όταν αυτά γιορτάζουν, με τα πόδια και όχι με τα αυτοκίνητα. Σε αυτό το δρόμο, καθυστερεί όσο γίνεται η άφιξή σου, ταλαιπωρείσαι όσο γίνεται μέσα στα πυρωμένα βουνά, πλουτίζεται η εμπειρία σου σε χώρο, αλλά επίσης και σε χρόνο: κάποτε οι ανθρωποθυσίες (παραμύθια...) τελούνταν μέσα στο ναό, σήμερα όμως, αυτό το αυγουστιάτικο μεσημέρι, η θυσία σου άρχισε πριν φτάσεις εκεί (στ΄ αλήθεια!). Και αντί για τη λύρα του Απόλλωνα, δεν θα ακούσεις πια παρά τους γλωσσοδέτες των πολλών επισκεπτών από την κάθε γωνιά της γης.

Δεν πρέπει να βιαστείς. Πρέπει να μην βιαστείς. Περιπλανήσου, θυμήσου, ξέχασε. Αλλά πάνω απ΄ όλα, νοιώσε. Νιώσε το χώρο, νιώσε το χρόνο.

Ερημιά. Μόνο εσύ υπάρχεις σ΄ αυτό τον κόσμο. Εσύ, ο ξερότοπος κι ο ανελέητος ήλιος. Συναντάς ένα βενζινάδικο και σίγουρα θα σταματήσεις, όχι επειδή έχεις ανάγκη από καύσιμα αλλά ακριβώς το αντίθετο: νερό! Στρίβεις, σταματάς, ψάχνεις αμέσως με το βλέμμα για τη βρύση. Ίχνος πράσινου. Εσύ, το βενζινάδικο, τα καυτά βράχια και η ακίνητη ατμόσφαιρα που θα έσπαζε κάθε θερμόμετρο. Κι όμως να, ένας άνθρωπος βγαίνει από το σπιτάκι. Πλησιάζει αργά, βαριά. Πρέπει να είναι θηλυκός άνθρωπος, φοράει μαύρο παντελόνι, πράσινο μπλουζάκι, ένα κατακόκκινο πλατύ πάνινο καπέλο, ενώ το δέρμα όπου φαίνεται είναι σκοτεινό και χαρακωμένο, ολόιδιο με τα βράχια. Έρχεται για το αυτοκίνητο που σταμάτησε πίσω μου, χωρίς να το προσέξω στο μεταξύ. Πλησιάζει την παμπάλαια σαράβαλη βενζιναντλία. Τραβάει ένα μεγάλο μοχλό, ακούγεται ένα φριχτό γκράκα-γκρούκα. Ξανατραβάει, τίποτα. Η αντλία δεν μηδενίζεται. Ξανατραβάει με περισσή δύναμη, γκράκα-γκράκα-γκράκα-γκρούκα πάλι... αλλά τίποτα. Αφήνει το παλιοσίδερο, σταυρώνει στη μέση τα χέρια με μια προσποιητή αγανάκτηση (ας όψεται ο πελάτης) και κελαρύζει το στόμα της κάτι στο ντόπιο ιδίωμα, πλουτίζει τον άδειο αυτό κόσμο φωνή, ενώ εγώ συνεχίζω το ταξίδι μου στην αρκαδική γη με νέα καύσιμα: «να σού δώκω μια, τρομπίτσα!»

Βόρεια Ελλάδα - Αύγουστος του ΄91
Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει... (Σεφέρης)

Τετάρτη 28 Αυγούστου 91

Πρωί ξεκινώ από τη Βέροια, με προορισμό την ανατολική Μακεδονία. Χώρος μακρινός, σαν άλλη χώρα - έτσι άραγε δεν πρέπει να ξεκινά ένα ταξίδι;

Μεσημεράκι, με δυνατό ευνοϊκό άνεμο τρέχω δίπλα στις λίμνες, προς την ανατολή που με περιμένει. Στην άκρη του δρόμου, κάποιος κουνάει επιδεικτικά στους περαστικούς και με ένα γελοίο τρόπο ένα ψάρι μέσα σε μια νάυλον σακούλα! Δίνει έτσι στον κόσμο που περνά να καταλάβουν ότι πουλάει ψάρια από τη διπλανή λίμνη. Μια πεταχτή ματιά στα θολά νερά της Κορώνειας με πείθει ότι το καλύτερο που έχω να κάνω είναι να προσπεράσω το γρηγορότερο.

Στην οργιαστική βλάστηση των στενών της Ρεντίνας κάθε βιασύνη απαγορεύεται. Από εδώ και πέρα το περιβάλλον ομορφαίνει, και χωρίς να το καλοκαταλάβω όταν το απόγευμα έχει προχωρήσει φτάνω στην Αμφίπολη. Μπαίνω στο χωριό αλλά με εντυπωσιάζει η ερημιά του. Στην άκρη ενός όμορφου κάμπου βρίσκω τον καλύτερο συνδυασμό για να περάσει κανείς το βράδυ του: γρασίδι και βρύση με τρεχούμενο νερό. Έχει μια συμπαθητική συννεφιά. Έχει νυχτώσει, όταν φτάνουν στον ουρανό της σκηνής μου μερικές σταλαμίδες.

Πέμπτη 29

Δίπλα έχει πολλά αμύγδαλα. Το κτήμα είναι ακαλλιέργητο και εγκαταλειμμένο, συνεπώς δεν έχει φυτοφάρμακα. Μαζεύω εξαιρετικά αμύγδαλα για τις επόμενες μέρες.

Διασχίζω ένα ημιπεδινό τοπίο με γεωργικές καλλιέργειες. Στο πλάι του δρόμου υπάρχουν νόστιμα βατόμουρα, σύκα, σταφύλια. Είναι εποχή αφθονίας, γεμάτη δώρα της φύσης. Λίγα κτήματα καλλιεργούνται, τα περισσότερα είναι ακαλλιέργητα, καταφανώς παρατημένα. Εύκολα βρίσκεις πράγματα να φας, και από δέντρα ξηρικά, συνεπώς ιδιαίτερα νόστιμα.

Στην πλατεία της Κορμίστας, βλέπω δυο άντρες με πολιτικά ρούχα που φοράνε περασμένο στη μέση από ένα μεγάλο πιστόλι! Τι είναι αυτοί που γυρνούν έτσι μέσα στον κόσμο με τα όπλα περασμένα στη ζώνη τους; Μαφιόζοι; Φαρ-ουέστ είναι εδώ; Το μυστήριο λύνεται όταν βλέπω σταματημένο το αυτοκίνητο μιας χρηματαποστολής. Θεωρούν τις στολές περιττές, ούτε τα προσχήματα δεν μπαίνουν στον κόπο να κρατήσουν. Αφού τα αρπάξουν από τον αγρότη, τα φυλάνε μετά καλά μην τυχόν και τους τα πάρουνε πίσω.

Σταματώ στη Γεωργιανή να συμβουλευτώ τον χάρτη. Κάποιος έρχεται καταπάνω μου. Μιλά αδιάκριτα και φωνάζει με εκνευριστικό τρόπο. Εγώ του λέω ότι είμαι Έλληνας, αλλά αυτός επιμένει να με φωνάζει συνεχώς Βούλγαρο! Από ξένους μόνο Βουλγάρους έχει δει στη ζωή του; Και όλο με «περιποιείται» με το «ρε», στις πέντε λέξεις που ξεφωνίζει η μία είναι ένα βροντερό και προκλητικό «ρε!». Φεύγω να γλιτώσω.

Κατηφορίζω σε έναν κάμπο με καρύδια και φουντούκια. Πολύ πλούσιος ο κάμπος της Δράμας. Ο στενός δρομάκος ελίσσεται ωραία μέσα από τα καλαμπόκια και τις άλλες καλλιέργειες. Φτάνω στο χωριό που ζητούσα να βρω και τώρα πρέπει να ρωτήσω πού είναι το σπίτι του φίλου μου.

Βρίσκω μια γυναίκα, δεν γνωριζόμαστε, είδε το ποδήλατο όμως και κατάλαβε ποιος είμαι. Δεν είναι εδώ γιατί... έφυγε στη Γερμανία! Μου το ξαναλέει για να το πιστέψω. Παρόλο που αλληλογραφούσαμε, δεν το ήξερα. Πριν από μια βδομάδα έφυγε.

Για να καταλάβω καλά αυτό που έκανε ο φίλος μου πρέπει να ρίξω μια καλή ματιά στα χαμόσπιτα. Όλα τους είναι μισά. Τα άλλα μισά είναι στη Γερμανία. Δεν έχω στα μέρη αυτά πολλές μέρες, αλλά έχω ήδη πολλές φορές αναρωτηθεί σε τι διαφέρει αυτός ο τόπος από τη Γερμανία, όταν τα μισά αυτοκίνητα με τα οποία συναντιέμαι στους δρόμους έχουν αριθμό γερμανικό και οδηγό Έλληνα!

Μου δείχνουν τα στοιβαγμένα καφάσια με τις λαχταριστές ντομάτες. Σε λίγο θα σαπίσουν. Απούλητα. Τα παίρνει καμιά φορά και τα πηγαίνει στη λαϊκή αγορά της Δράμας, μήπως πάρει κάτι, τιμές εξευτελιστικές. Έφυγε ο φίλος μου, στην ξενιτιά. Όταν ένα παλικάρι φτάνει εκεί, τι μένει όρθιο;

Γύρω κοιμάται ένας κάμπος που θα μπορούσε να θρέψει έναν ολόκληρο λαό. Είναι το ίδιο λυσσασμένο ανθρωποκυνηγητό που βρίσκω μπροστά μου απ΄ άκρη σ΄ άκρη αυτής της χώρας. Το θάνατο της γης. Πλούσια γη ευλογημένη από τη φύση, να πεθαίνει παρατημένη;

Υπάρχουν κάποια πράγματα, που ο μόνος τρόπος να τα καταλάβεις είναι να τα ζήσεις στο πετσί σου. Αν δεν ταξιδέψεις έτσι, αν δε ζήσεις μέτρο το μέτρο αυτή τη γη, δεν θα μπορέσεις να καταλάβεις ούτε τη γη ούτε τις ζωές των ανθρώπων της. Για το βολεμένο άνθρωπο της πόλης, τα αγαθά γεννιούνται ως δια μαγείας στα ράφια του σούπερ-μάρκετ. Ο αγρότης είναι αυτός που τραβά το κουπί. Για τον αγρότη, όλη η πρόσοδος βρίσκεται ενσωματωμένη στο προϊόν, αν δεν το πουλήσει πάει χαμένος. Αυτή ακριβώς την ανάγκη του εκμεταλλεύονται και τον πατάνε στο σβέρκο. Ο αστός το πολύ πολύ να πληρώσει κάτι παραπάνω, αλλά τον «χωριάτη» τον κάνουν ό,τι θέλουν, το χαμηλό το γάιδαρο όλοι τον καβαλάνε.

Είναι απίστευτο. Ένας κάμπος τόσο παραγωγικός, και οι άνθρωποι να ξενιτεύονται; Πάντα κερδισμένοι οι αετονύχηδες έμποροι και λοιποί αστοί. Το αστικό φαινόμενο σε όλη του τη δόξα. Οι πλούσιοι να γίνονται πλουσιότεροι, οι φτωχοί φτωχότεροι, και η γη να πεθαίνει. Δεν αρκεί όμως να ξέρεις να το φιλοσοφείς το πράγμα, πρέπει κάποια στιγμή να πάρεις τα μπογαλάκια σου και να έρθεις να το βιώσεις από πρώτο χέρι, τότε θα νιώσεις τα πράγματα όχι μόνο με το κεφάλι σου αλλά και με το πετσί σου. Σε καταλαβαίνω και σε συγχωρώ φίλε που είχες το θάρρος να φύγεις. Δέχομαι το φαγητό και την ολόκαρδη μακεδονική φιλοξενία αυτών που είχαν το θάρρος να μείνουν, αλλά μόνο για μια ώρα, όχι περισσότερο. Δεν θέλω, δε μπορώ να μείνω περισσότερο, αν το κάνω θα πονέσω κι αυτό το ταξίδι το ξεκίνησα ως για διάλειμμα στον πόνο.

Σταμάτησα στους Φιλίππους. Σχεδόν μόνος περιφέρομαι στα ερείπια. Ερημιά. Δυο ξένοι κάθονται στην άκρη του αλλοιωμένου θεάτρου. Έχει επέμβει τόσο βάρβαρα το τσιμέντο! Γιατί δεν σεβάστηκαν το αρχαίο θέατρο, οι βάρβαροι; Μια παρέα νεοελλήνων ασχολείται αποκλειστικά με το κυνηγητό των δυο διαβολάκων τους. Τι ήρθαν να κάνουν εδώ μέσα οι άσχετοι, έχοντας πληρώσει και εισιτήριο;

Η σκηνή μου στήνεται πριν τη Νέα Καρβάλη. Έφαγα ένα πεπόνι από το διπλανό χωράφι. Έχει αμέτρητα κουνούπια, που τσιμπούν σα λυσσασμένα. Είναι τώρα η δύσκολη στιγμή για τα κουνούπια, όταν σουρουπώνει. Όσα και να σκοτώνεις δεν τελειώνουν, κλείνομαι γρήγορα στη σκηνή και σκοτώνω όσα πρόλαβαν να τρυπώσουν. Ξύνομαι σε πόδια και πρόσωπο.

Πέφτουν και πάλι μερικές στάλες. Ο δρόμος κάτω ακούγεται στην απόσταση, έχει αρκετή κίνηση. Οι νταλίκες αγκομαχάνε. Από τις κοινωνίες των πεινασμένων, τρέχουν για να χορτάσουν την κοινωνία των αχόρταστων. Έρημη χώρα, ούτε ένα φίλο δε μού άφησες.

Παρασκευή 30

Ο δρόμος μέχρι την Ξάνθη είναι στα περισσότερα σημεία του στενός, τόσο που οι νταλίκες ασταμάτητα μουγκρίζουν πλάι στον ώμο μου. Οι νταλίκες περνούν αμέτρητες. Οι νταλίκες είναι τόσες πολλές, που πρέπει να βρω μια εξήγηση για το πλήθος τους. Η βόρεια Ελλάδα στηρίζει δυσανάλογα την παραγωγική οικονομία της χώρας (όση απόμεινε) κι ωστόσο είναι η πιο εγκαταλειμμένη περιοχή. Είναι φανερό. Έτσι είναι η ζωή λένε, άλλοι δουλεύουν πολύ κι άλλοι τρώνε πολύ. Στη νότια χώρα έχω συναντήσει τους καλύτερους δρόμους στο επαρχιακό δίκτυο, αλλά και για την πρωτεύουσα και το νότο κρατούν τη μερίδα του λέοντος, σε μια προσπάθεια να εξανθρωπιστεί ένα λεκανοπέδιο που είναι εκ των πραγμάτων αδύνατο να γίνει ποτέ ανθρώπινο. Όσους πόρους και να απορροφήσει, το χάος δεν γεμίζει με τίποτα. Πάντως όπως και να έχει το πράγμα, εύχομαι με όλη μου την ψυχή να περιμένει ο νταλικέρης που έρχεται από πίσω μου να περάσουν πρώτα αυτοί που έρχονται από απέναντι, γιατί διαφορετικά πρέπει να καταλήξω ή στο χωράφι δεξιά ή κάτω από τις ρόδες του.

Στους Τοξότες στη γέφυρα του Νέστου το ποτάμι είναι πανέμορφο. Πριν τη Ξάνθη βρίσκομαι στο χωριό Παράδεισος, που είναι αυτό που λέει το όνομά του. Άφθονη βλάστηση και νερά.

Στη Ξάνθη πρώτη φορά έρχομαι. Διασχίζω το κέντρο. Μια συμπαθητική μικρή πόλη, που έχει την κίνηση που δε συναντάς στα σύγχρονα οικιστικά κέντρα, μια ζωντάνια. Συμμαζεμένη, χαμηλή, απλωμένη, έχει θα έλεγα κάτι από το χαμένο πρόσωπο της ανθρώπινης πόλης. Θέλεις να κάτσεις σε μια γωνιά και να παρατηρείς. Μια μουσουλμάνα περνά με τον γιο της. Σε αυτή κάθε κύτταρο του δέρματος της είναι κρυμμένο, εκτός από τα σημεία του σώματος που είναι απαραίτητο να εκτίθενται για τις πρακτικές ανάγκες, ο νεαρός φοράει τζην.

Παίρνω το δρόμο για τα βόρεια, για το Παρανέστι. Ανηφορίζω σε μια συνοικία από χαμηλά σπίτια. Δυο μουσουλμάνες μιλούν δυνατά, στρουμπουλές, κοντές και με την ίδια ακριβώς αμφίεση. Οι μαύρες φιγούρες τους κάνουν μια γελαστή αντίθεση μέσα στα πολύχρωμα σπίτια.

Προς το Παρανέστι, αρχίζει ένας άλλος κόσμος. Ένας δασικός χώρος με το δικό του πρόσωπο.

Ο δρόμος πηγαίνει δίπλα σε ένα ρέμα, που κυλά προς τα βόρεια. Λίγα χωριουδάκια υπάρχουν, αλλά δεν φαίνονται, βρίσκονται πίσω από τους ορεινούς όγκους. Λίγα αυτοκίνητα, πολλή ησυχία. Πολύ πράσινο. Και ανηφόρες, ήσυχες και γραφικές. Πριν τη διασταύρωση για Λυκοδρόμιο, υπάρχουν δυο χώροι αναψυχής με νερό και υπόστεγα. Ως και πυροστιές για ψήσιμο! (Όταν ο νεοέλληνας εκδράμει, το κοψίδι απαραίτητο.) Αν ήταν πιο αργά εδώ θα περνούσα το βράδυ. Η κατηφόρα για την Σταυρούπολη με φέρνει σε μια ωραίο τοπίο, στη συμβολή δυο ποταμών.

Ποδηλατώ μέσα στην καρδιά της βόρειας Ελλάδας, μέσα σε αυτόν τον υπέροχο χώρο. Εντυπωσιάζει η ανθρώπινη απουσία. Παρόλο που υπάρχουν χωριά και κωμοπόλεις, μπορεί να περάσουν είκοσι λεπτά μέχρι να διασταυρωθείς με ένα αυτοκίνητο. Όπου σχεδόν έχω ταξιδέψει σ΄ αυτή τη χώρα, το καλοκαίρι υπάρχει κίνηση στους δρόμους. Καλοκαιριάτικα, Αύγουστος μήνας, εδώ δεν υπάρχει κίνηση! Αυτό που υπάρχει δεν είναι απλώς ερημιά, είναι μια ερήμωση.

Ο ουρανός αρχίζει να γεμίζει σύννεφα. Η διαδρομή είναι υπέροχη, έχει ό,τι μπορεί ο ποδηλάτης να ποθήσει. (Εκτός από αυτά τα άγρια σύννεφα.) Πλούσια βλάστηση, σπάνια αυτοκίνητα. Δρόμοι ιδανικοί για ποδήλατο. Ο χαμένος παράδεισος του ταξιδιώτη.

Πέφτουν μεγάλες βροχοστάλες. Υπάρχει απειλή καταιγίδας. Πρέπει να βρω καταφύγιο. Φορώ αδιάβροχο και σπεύδω στο υπόστεγο μιας στάσης του λεωφορείου. Αρχίζει να βρέχει. Η βροχή είναι υπέροχη. Έρχεται στα ρουθούνια πλούσια η μυρωδιά της βρεγμένης γης. Ξεσπά ένα τρομερό μπουρίνι. Ησυχάζει πάλι. Ας φτάσω στο Παρανέστι. Φορώ το αδιάβροχο και ξεκινώ.

Η βόλτα με το ψιλόβροχο στον καθαρό φρεσκοπλυμένο δρόμο είναι σκέτη απόλαυση. Τη στιγμή όμως που περνώ από τον Κάτω Θόλο, μια ομάδα από σπίτια, ξεσπά ο δεύτερος κατακλυσμός του κόσμου.

Θεέ ψεύτη, δεν τήρησες την υπόσχεσή σου στο Νώε. Τρέχω σα σίφουνας στην πόρτα ενός σπιτιού, διασχίζω την αυλή, χώνομαι κάτω από το περβάζι.
Κάθονται δυο γέροι στον καναπέ και απολαμβάνουν το απόγευμά τους. Ας κάνω κι εγώ το ίδιο μαζί τους.

Μπήκα ξαφνικά στην αυλή τους, ένας ξένος στο σπίτι τους, κι αυτοί εξακολουθούν να κουβεντιάζουν μεταξύ τους και μαζί μου με μια φιλικότητα που με αφήνει άναυδο. Σα να γνωριζόμαστε από χρόνια. Ούτε που με ρώτησαν ποιος είμαι ή από πού έρχομαι. Λες και γνωριζόμαστε από παιδιά στην ίδια γειτονιά.

Το ποδήλατο πιάνει την πόρτα, το μετακινώ λίγο. Κάθομαι δίπλα τους και προσπαθώ να φυλαχτώ από το νερό. Κανένα αδιάβροχο δεν θα με κρατούσε στεγνό αν η μπόρα με έβρισκε ένα λεπτό νωρίτερα. Μακαρίζουν την τύχη τους γιατί είχε 15 μέρες να βρέξει και είναι τώρα «μέλι για όλα». Μια γυναίκα βγαίνει απ΄ το σπίτι, πρέπει να μετακινήσω πάλι το ποδήλατο για να περάσει.

Έρχονται με αυτοκίνητο κι άλλοι δυο άντρες. Με έκπληξη μαθαίνουν από πού έρχομαι, ο ένας έκανε φαντάρος στην πατρίδα μου προ αμνημονεύτων χρόνων. Περνάει μια ώρα με βροχή και κουβέντα. Αυτές τις περιστασιακές κουβέντες επί παντός επιστητού, που συμβαίνουν απροσδόκητα στα ταξίδια μου, ανέκαθεν τις απολάμβανα αφάνταστα! Εντελώς απροσδόκητα, μπορείς να ακούσεις τα καταπληκτικότερα πράγματα! Τα λόγια έρχονται μόνα τους, καθώς οι άνθρωποι είναι χαλαροί και φιλικοί. Μπορείς να μάθεις απίθανα πράγματα.

Κάποτε η βροχή κόβει, ήρθε η στιγμή της αναχώρησής μου, καλοί μου άνθρωποι. Σε λίγο στήνω γρήγορα τη σκηνή, όχι πλέον για τα κουνούπια αλλά για να μη βραχεί το εσωτερικό της. Με το να βρέχει, τουλάχιστο δεν έχει κουνούπια... Μπήκα στη σκηνή με ρούχα και υπνόσακκο στεγνά, τώρα ας βρέξει όσο θέλει. Και βρέχει. Και είναι τόσο ωραίο να ηρεμείς στεγνός στο ύπαιθρο και να ακούς τις στάλες στον ουρανό της σκηνής σου να πέφτουν, να πέφτουν, να πέφτουν. Με το πλάι κοιμούμαι κοιμούμαι κι ακούω τις μηχανές της γης που ταξιδεύει. Ελύτη, σήμερα σε καταλαβαίνω.

Σάββατο 31

Συννεφιά. Όλα είναι μούσκεμα, το ποδήλατό μου κολυμπάει στην υγρασία.

Μετά το Νέστο, ο δρόμος ανεβαίνει. Βρίσκω μια βατομουριά πνιγμένη στα βατόμουρα. Πεντανόστιμη τροφή. Κι αν δε βρίσκω τροφή στα χωριά των ανθρώπων, η φύση με φροντίζει.

Ώρα 15:30: αρχίζει ο τρίτος κατακλυσμός. Και σήμερα στην ώρα του. Δύσκολοι καιροί για ταξιδιώτες με ποδήλατο. Η βροχή είναι βέβαια υπέροχη, ασχέτως που με δυσκολεύει. Τα νέα για τον καιρό δεν είναι ευχάριστα, και αφού δεν συμπαθώ καθόλου τη βροχή, στις Σέρρες κατευθύνομαι στο σιδηροδρομικό σταθμό. Όμως τραίνο έχει στις 4 το πρωί. Καφενείον η Ελλάς (να μην πω τίποτα χειρότερο). Συνεχίζω για Θεσσαλονίκη λοιπόν.

Μετά τις Σέρρες, σ΄ ένα χωράφι με κομμένο τριφύλλι θα στήσω τη σκηνή μου. Πανικός σε ένα δευτερόλεπτο μόλις σταματήσεις. Τσιμπούν σα διαβολεμένα. Κανένα ρούχο, καμιά πανοπλία, τίποτα δεν θα μπορούσε να τα σταματήσει. Τσιμπούν όπου βρουν, δεν είναι δυνατό να προλάβεις να τα διώχνεις. Δεν προλαβαίνεις ούτε να τα δεις. Ακούγεται ένας βόμβος γύρω μου, σηκώνω το βλέμμα και βλέπω με δέος ένα τεράστιο σύννεφο να με πνίγει. Όλοι αυτοί οι διαβόλοι ζητούν το αίμα μου. Εκτελώ τις κινήσεις με μέθοδο και ταχύτητα και η σκηνή ορθώνεται. Δεν προλαβαίνω ούτε να χοροπηδώ για να φύγουν από τα πόδια, τινάζω το κεφάλι να φύγουν από το σβέρκο και το πρόσωπο. Αυτή τη στιγμή της ημέρας πρέπει να μη βρίσκεσαι στο ύπαιθρο! Πετώ γρήγορα τα πράγματα μέσα, τραβώ το φερμουάρ και εκδικούμαι με μια άπειρη ευχαρίστηση καμιά δεκαριά που πρόλαβαν να εισβάλλουν μέσα στο άδυτό μου. Τα ακούω να βουίζουν έξω σ΄ όλη την ατμόσφαιρα και μπροστά από το σιτάκι της σκηνής πετούν μιλιούνια. Τώρα τίποτα δεν μου κάνετε πια, καταραμένα. Αν η κόλαση έχει τόσα κουνούπια, δεν πάω εκεί.