Αργή τροφή: πώς να ξεφύγεις από τον τροφικό εθισμό

Howard Moskovitz: Αμερικανός "ερευνητής αγοράς" και "ψυχοφυσικός". Έρευνα αγοράς (market research): σύστημα συλλογής πληροφοριών για "αγορές-στόχους" δηλ. κατανόηση με τι πελάτες/αγοραστές θα έχει ο επιχειρηματίας κέρδη. Ψυχοφυσική (psychophysics): πεδίο της ψυχολογίας που μελετά τη σχέση ανάμεσα στα φυσικά ερρθίσματα και τις αντιδράσεις που προκαλούν. Ο κύριος έμεινε στην ιστορία για μία μελέτη για μια σάλτσα για σπαγγέτι, με την ιδέα του "horizontal segmentation" ("οριζόντια κατάτμηση"): στο μάρκετινγκ, marketing segmentation ή customer segmentation, η διαδικασία του προσδιορισμού ποσοτικοποιημένων δεδομένων με κομμάτιασμα της αγοράς σε υπο-τομείς δεδομένων, για τους παρόντες ή τους εν δυνάμει πελάτες/αγοραστές (segments), με σκοπό πάντα τη μεγιστοποίηση του κέρδους (διαφορά input-output). Μελέτησε δηλ. το πώς δίνοντας μεγάλο αριθμό ελεγχόμενων επιλογών στους καταναλωτές η τροφική βιομηχανία θα προσδιορίσει τη μεγιστοποίηση κερδών ("intermarket variability"). Έφτιαξε 45 εκδοχές μιας σάλτσας, η καθεμιά λίγο διαφορετική, λίγο περισσότερο ζάχαρη, λίγο περισσότερο αλάτι, λίγο πιο παχιά, κλπ. Δεν ήταν μάγειρας, ήταν επιστήμονας που πληρώθηκε για να βρει τη συγκεκριμένη συνταγή στην οποία ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν θα έλεγε "αυτό δε μού αρέσει". Και μετά από δουλειά, το βρήκε. Και αυτό που βρήκε, υπάρχει σήμερα στα περισσότερα διατροφικά προϊόντα που υπάρχουν στα ράφια των σούπερ-μάρκετ, όχι μόνο στις σάλτσες.

Στη φύση, η τροφή έχει σαφή διακριτά στοιχεία, το κάθε πράγμα είναι αυτό που είναι. Ένα μήλο είναι γλυκό και έχει σχεδόν μηδέν λίπος, το κρέας είναι πλούσιο σε λίπος και έχει σχεδόν μηδέν σάκχαρα. Στο παράδειγμά μας, δεν υπάρχει τρόφιμο στη φύση που συνδυάζει υψηλά ποσοστά και στο λίπος και στα σάκχαρα. Με μία και μόνη εξαίρεση, το μητρικό γάλα. Το οποίο είναι συγκεκριμένα η πρώτη τροφή στη ζωή σου που είναι "σχεδιασμένη" να την ποθείς, δηλ. μόλις τη γευτείς να θέλεις να την ξαναφάς ώστε να ξεκινήσεις τη ζωή σου δυναμικά με κάτι εξαιρετικά θρεπτικό. Όταν πολλά χρόνια μετά από την βρεφική ηλικία ένας άνθρωπος πάρει μια δαγκωνιά από ένα σύγχρονο διατροφικό προϊόν από το ράφι του σούπερ-μάρκετ, ο εγκέφαλος προσλαμβάνει το ερέθισμα της πιο θρεπτικής τροφής του πλανήτη, αφού αυτή είναι φουλ και στο λίπος και στα σάκχαρα. Και η δουλειά του επιχειρηματία έγινε. Αύριο ο ίδιος καταναλωτής θα πάει στο ίδιο ράφι να ξαναπάρει το ίδιο "νόστιμο" περίττωμα. Με κριτήριο μια γεύση που έχει εκτραπεί από την φυσική αίσθηση, και που έχει εκπαιδευτεί να αναζητά όλο και πιο εξτρέμ ερέθισμα για να υπάρξει ικανοποίηση.

Για ένα μωρό το να φάει όσο περισσότερο μπορεί είναι όχι μόνο ασφαλές αλλά η ίδια η ζωή. Από την άλλη για έναν αστό με αφύσικη ζωή είναι ο ασφαλέστερος δρόμος για την ασθένεια - διαβήτης, πίεση, αρθρίτιδες, παχυσαρκία, ατονία, εξασθένηση οργανισμού, κακή υγεία κλπ. κλπ. Τα λίπη και τα σάκχαρα ήταν και τα δυο τους σπάνια διατροφικά στοιχεία στη φύση, ποτέ δεν συμμετείχαν σημαντικά στην φυσική ανθρώπινη διατροφή, αλλά και όχι μόνο την ανθρώπινη. Ως αποτέλεσμα, ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν διέθετε "διακόπτες ασφαλείας" για αυτά τα δύο. Ο κύριος παραπάνω έκανε ακριβώς αυτό που τον πληρώσανε να κάνει - να βρει πώς ο επιχειρηματίας θα εκμεταλλευτεί την απουσία αυτών των δύο διακοπτών. Με ένα Harvard PhD στην επιστήμη του psychophysics στο βιογραφικό του, γνωρίζοντας πώς ο άνθρωπος αντιδρά συναισθηματικά στο ερέθισμα έχοντας μελετήσει ήδη τη ζάχαρη, τότε νέο εφεύρημα της τροφικής βιομηχανίας, έκανε και τη δουλειά αυτή άψογα. Για κάθε άτομο υπάρχει ένα συγκεκριμένο ποσοστό ζάχαρης μέσα στην τροφή, που αν είναι λιγότερο θέλει κι άλλο, αν είναι πολύ νιώθει κορεσμό, οπότε με πειραματισμό βρίσκεις το ακριβές σημείο, την κορυφή μιας ερευνητικής καμπύλης, αυτή που ο καταναλωτής θα επιστρέφει στο τρόφιμο για να φάει κι άλλο, κι άλλο, κι άλλο. Αυτό το σημείο το ονόμασε "bliss point" - σημείο ευδαιμονίας. Η ιδέα του ήταν θα λέγαμε προσβλητικά απλή: ρωτώντας τον καταναλωτή τι του αρέσει, αυτός άνετα ψεύδεται, ακόμα και άθελά του, άρα σταματάμε να ρωτάμε και αρχίζουμε να μετράμε. Το 1980 μια μεγάλη διατροφική η Campbell's, τον πήρε για μια αποτυχημένη σάλτσα μακαρονιών, να βρει γιατί η σάλτσα δεν πουλούσε. Έφτιαξαν λοιπόν 45 εκδοχές, τις έδωσαν σε μερικές χιλιάδες καταναλωτές καταγράφοντας απλώς την υποκειμενική ικανοποίηση από το προϊόν. Αυτό που προέκυψε ήταν ότι, το bliss point έπαιζε με μια λογική συγκεκριμένων "clusters" - σκέτο, καφτερό, γλυκό, παχύ. Η εταιρεία προσαρμόστηκε στις συγκεκριμένες εκδοχές. Με αυτή τη λογική το σούπερ-μάρκετ της γειτονιάς σου έχει 27 είδη σάλτσας μακαρονιών, 13 είδη μουστάρδας, 17 είδη δημητριακών πρωινού. Τα προϊόντα που αγοράζουν οι άνθρωποι, δεν τους αρέσουν από τύχη. Είναι σχεδιασμένα, δεν προκύπτουν από "φυσική τυχαιότητα". Σχεδιασμένα από επιχειρηματίες με σχέδια και προϋπολογισμούς.

Το πράγμα δεν σταματά στο bliss-point. Τελικός στόχος πάντα, ο εθισμός. Παράδειγμα τα "γαριδάκια". Έχουν φτιαχτεί να διαλύονται αμέσως με το σάλιο. Κάποιοι έδωσαν χρήμα σε έρευνα πώς να τα κάνουν να εξαφανίζονται γρήγορα στο στόμα. Κάποιος κύριος Steven Witherly, food-scientist με το California Univercity στο βιογραφικό, μελέτησε αυτό και το αποκάλεσε "vanishing caloric density", ένας εύσχημος όρος για το φαινόμενο η τροφή να εξαφανίζεται πριν ακόμη ο εγκέφαλος συνειδητοποιήσει ότι έφαγες, ώστε να νομίζεις ότι δεν έφαγες άρα πρέπει να φας κι άλλο. Μπορεί το θύμα να φάει μια σακούλα αλλά να νομίζει ότι η σακούλα έχει κι άλλο, δεν έχει όμως, οπότε θα πιάσει κι άλλη σακούλα. Το στομάχι έχει διαφορετικό "ρολόι" από τον εγκέφαλο, χρειάζεται 20 λεπτά να δώσει το σήμα ότι έφαγες. Στη φύση, η πραγματικά φυσική τροφή είναι πάντα "αργή" -"slow food"- δεν είναι ποτέ fast food. Fast food υπάρχει μόνο στο συλλογικό φαντασιακό της κοινωνίας της ταχύτητας. Στη φύση ο κάθε ζωντανός οργανισμός θα μασήσει την τροφή, θα την προετοιμάσει πρώτα το σάλιο όπως πρέπει με τα κατάλληλα ένζυμα, μετά θα πάει στο στομάχι, εκεί θα ολοκληρωθεί η πέψη όπως πρέπει, το στομάχι θα στείλει το σωστό αίσθημα του κορεσμού για να σταματήσεις να τρως παραπάνω από αυτό που το σώμα χρειάζεται. Το junk food και γενικά τα προϊόντα της σύγχρονης τροφικής βιομηχανίας, είναι φτιαγμένα, κατασκευασμένα σκόπιμα, στοχευμένα, να παραβιάζουν τα φυσικά ρολόγια και τους ρυθμούς του σώματος. Τροφή μαλακή, γρήγορη στην κατάποση, ει δυνατόν χωρίς να τη μασάς, εύκολη σε όλα της. Και με αυτά, δεν μπορείς να εμπιστευτείς τον εαυτό σου στο πόσο πεινάς, στο πόσο έφαγες, στο ποια τροφή σε ωφελεί.

Υπάρχουν κι άλλα κρίσιμα θέματα ποιότητας στα τρόφιμα, θειώδη, συντηρητικά, στανταρισμένα βιομηχανικά συστατικά που χρησιμοποιεί η βιομηχανία τροφίμων, μεταλλαγμένα κλπ. κλπ. Οι αμερικάνικες διατροφικές εταιρείες αγοράστηκαν από τις καπνοβιομηχανίες, με τους ίδιους επιστήμονες να σχεδιάζουν τα νέα προϊόντα στη λογική του εθισμού. Ο σύγχρονος αστός τρέφεται με σκουπίδια και η τροφική βιομηχανία ζέχνει πατόκορφα από όπου να την πιάσεις. Ας θέλεις να είσαι υγιής και δυνατός, πρέπει να μάθεις το σώμα σου και τις ανάγκες του, να αποκτήσεις τον έλεγχο της τροφής σου, τι θα φας, πότε, πώς, να μαγειρεύεις εσύ την τροφή σου κι όχι άλλοι. Η θρέψη είναι βασική ιερή λειτουργία της ζωής. Η υγεία δεν χαρίζεται, κερδίζεται. Για να κερδίσεις την υγεία σου πρέπει να ανακτήσεις τον έλεγχο της τροφής σου. Για να (ξανα)κερδίσεις τον φυσικό τρόπο του ζειν το πρώτο που πρέπει να πετάξεις στα σκουπίδια είναι η λογική της γρήγορης τροφής. Ξεφεύγοντας από το τέλμα της γρήγορης ικανοποίησης και των κατασκευασμένων γεύσεων, η αίσθηση της γεύσης επανέρχεται και ξαναανακαλύπτεις τον απέραντο πλούτο τον φυσικών γεύσεων στα φυσικά τρόφιμα.

Και η τελευταία παράγραφος θα συνδέσει το θέμα με το ποδήλατο... Με ένα ποδήλατο ζώντας χαλαρά μέσα στη φύση, μαγειρεύοντας απλά φυσικά τρόφιμα, μαθαίνεις να ακούς προσεκτικά τις ανάγκες του ίδιου σου του σώματος, να πιάνεις τα σινιάλα που σού δίνει συνεχώς, ζεις ιδανικά στις καλύτερες συνθήκες για απαλλαγή από τους κάθε λογής εθισμούς και επιστροφή στη φυσική ζωή. Αυτό είναι μια εμπειρία πολύ δυνατή, κάτι που έτσι και το δοκιμάσεις έχεις ήδη αλλάξει, δεν είσαι ο ίδιος, είναι ένα βήμα που έτσι και το τολμήσεις μετά δεν θα κάνεις ποτέ πίσω, θα αναπολείς αυτά που έκανες στο παρελθόν και θα αναρωτιέσαι τι σχέση έχεις με εκείνο το πρόσωπο του παρελθόντος, θα νομίζεις ότι πρόκειται για μνήμες που δεν πηγάζουν από το δικό σου μυαλό αλλά αλλουνού...

Και Εγένετο Φως - Η Αρχαία Τέχνη του Ύπνου

Απόψε μόλις ο ήλιος πέσει, τσακ θα γυρίσεις το διακόπτη... και εγένετο φως. Άπλετο φως θα πλημμυρίσει όλα τα δωμάτια του σπιτιού σου. Κι όμως, στο 99,9% της ανθρώπινης ιστορίας διακόπτης δεν υπήρχε. Όταν ο ήλιος έδυε ο κόσμος σκοτείνιαζε, δεν έβλεπες ούτε το χέρι μπροστά στο πρόσωπό σου. Για 300.000 χρόνια και βάλε, ο κάθε ένας από όλους τους προγόνους σου πέρασε τη μισή περίπου από τη ζωή του μέσα στο μαύρο σκοτάδι. Για τον περισσότερο από αυτό το χρόνο, δεν είχαν οι άνθρωποι ούτε τα κεριά. Υπήρχε ένας μαύρος ουρανός, τα αστέρια, και όποια φωτιά μπορούσαν να κρατήσουν για τη νύχτα. Όλες αυτές τις ώρες της νύχτας, τι έκαναν οι άνθρωποι; Η απάντηση μπορεί να αλλάξει ό,τι νομίζουμε πως είχαμε κατανοήσει για τον ύπνο, τη γλώσσα, τον πολιτισμό, για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.

Ας αρχίσουμε από την φωτιά - αυτή είναι η αιτία που ο άνθρωπος κατέκτησε και τα υπόλοιπα. Οι αρχαιότερες πληροφορίες για ανθρώπους να ελέγχουν τη φωτιά προέρχονται από τη Νότια Αφρική, το σπήλαιο του Wonderwerk - η χρήση της φωτιάς προσδιορίστηκε σε χρόνο πριν από 1,5 εκατ. χρόνια περίπου. Η τιθάσευση της φωτιάς από τον Homo erectus ήταν ένα εξαιρετικό ορόσημο στην ανθρώπινη εξέλιξη, καθώς πυροδότησε μια ραγδαία αύξηση στο μέγεθος του εγκεφάλου, πράγμα που διαφοροποίησε καίρια το είδος από τα υπόλοιπα πρωτεύοντα. Κατά διάφορους ανθρωπολόγους, το μαγείρεμα της τροφής μαζί με τη νυχτερινή κοινωνικότητα, έφερε μικρότερο έντερο, μεγαλύτερο εγκέφαλο, και ισχυρότερη συλλογικότητα. Και δεν ήταν μόνο η θερμότητα τις κρύες νύχτες - η φωτιά έφερε μια αναδιοργάνωση της όλης ανθρώπινης ημέρας. Πριν τη φωτιά οι πρόγονοί μας ήταν όπως κάθε άλλο πρωτεύον θηλαστικό - όταν ο ήλιος έπεφτε, σκαρφάλωναν στα δέντρα ή έβρισκαν μια τρύπα και κούρνιαζαν ακίνητοι με την ελπίδα να μην τους ανακαλύψει κάποιος θηρευτής. Κάθε νυχτερινή κίνηση σήμαινε ότι γινόσουν τροφή κάποιου αρπακτικού. Τα ανθρώπινα μάτια είναι πολύ κατώτερα από τους θηρευτές στο σκοτάδι - τις λεοπαρδάλεις, ύαινες, λύκους, άγρια σκυλιά, λιοντάρια, και δε συμμαζεύεται. Η φωτιά πραγματικά ανέτρεψε αμέσως αυτό το φυσικό μειονέκτημα. Μια υπαίθρια φωτιά δίνει έναν κύκλο ασφαλείας περίπου 10 μέτρα σε διάμετρο, και μόλις βγεις από αυτόν τον κύκλο σε τρώνε ατάκα κι επιτόπου αλλά μέσα σε αυτόν κανένας θηρευτής δεν μπαίνει.

Μια αρχική εντυπωσιακή συνέπεια που συνόδευσε την αλλαγή ήταν ότι, η φωτιά έδωσε στους ανθρώπους εκείνους κάτι που ποτέ μέχρι τότε δεν είχαν: έξτρα χρόνο, προέκταση της ημέρας, και μάλιστα σε συνθήκες ασφάλειας. Πριν τη φωτιά η χρήσιμη ημέρα τελείωνε όταν ο ήλιος έδυε - ήταν ένα χρονικό διάστημα κάπου 8-16 ώρες ας πούμε στη ροή του έτους αναλόγως εποχής/γεωγραφικού πλάτους. Η φωτιά ξαφνικά προσθέτει έξτρα χρόνο χρήσιμο στην επιβίωση. Και στη ροή των χιλιάδων γενεών που θα ακολουθήσουν, οι έξτρα ώρες σταδιακά διαφοροποιούν το είδος. Η ανθρωπολόγος Pauline W. Wiessner, που προσέφερε μια πρωτοποριακή έρευνα σχετικά με τα κοινωνικά δίκτυα, την υλική κουλτούρα και την ανθρώπινη εξέλιξη, έχοντας αφιερώσει τη ζωή της στη μελέτη των κοινωνιών των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, στις διάσημες μελέτες της απέδειξε πως ο έλεγχος της φωτιάς άλλαξε την ανθρώπινη νόηση. Η φωτιά ήταν το πρώτο κοινωνικό δίκτυο. Η Ουίσνερ κατέγραψε σε "πρωτόγονες" κοινωνίες ότι, οι συζητήσεις της ημέρας κατά το 80% αφορούν οικονομικά και πρακτικά ζητήματα -όπως ποιος θα κυνηγήσει πού, τι συμβαίνει στις καλλιέργειες, ή στα εκτρεφόμενα ζώα-, ενώ οι νυχτερινές συζητήσεις γύρω από τη φωτιά αφορούν κατά το 80% ιστορίες, μύθους, τέχνη και τραγούδια. Η επέκταση της ημέρας ενίσχυσε τη φαντασία, και τη δημιουργία πιο σύνθετων και ευρύτερων κοινωνικών δεσμών. Ενώ την ημέρα σημασία έχουν οι δουλειές, τη νύχτα η κοινότητα λέει ιστορίες, παραμύθια, παραδόσεις, νέα για άλλες γειτονικές φυλές, για ταξίδια, μύθους για την προέλευση του κόσμου, διηγήσεις και αστεία που προκαλούν το γέλιο. Η Ουίσνερ έθεσε ότι ο ανθρώπινος πολιτισμός γεννήθηκε με τις συζητήσεις γύρω από τη φωτιά. Η φωτιά στη μέση μια ομάδας ανθρώπων, ήταν το πρώτο θέατρο, το πρώτο σχολείο, ο πρώτος ναός, ο χώρος όπου οι άνθρωποι άρχισαν να σκέπτονται για το επέκεινα του παρόντος, να φαντάζονται πράγματα πριν αυτά υπάρξουν.

Εκείνη η νύχτα δεν ήταν μόνο λόγια γύρω από μια φλόγα. Ήταν κάτι περισσότερο, που οι επιστήμονες άρχισαν να ξαναανακαλύπτουν για το πώς ο άνθρωπος κοιμόταν τότε σε σύγκριση με το τώρα. Ο ιστορικός Roger Ekirch το 2001 και 2005 δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας πρωτοποριακής έρευνας για το νυχτερινό ύπνο, μετά από 16 χρόνια έρευνας αποδεικνύοντας ότι πριν τη Βιομηχανική Επανάσταση οι άνθρωποι κοιμούνταν σε δύο χρονικά και λειτουργικά διακριτές φάσεις ("διφασικός ύπνος"). Μέσα από την ανάλυση χιλιάδων ιστορικών πηγών - από δικαστικά έγγραφα και ημερολόγια μέχρι ιατρικά εγχειρίδια και παραγράφους της Ομηρικής Οδύσσειας - προέκυψαν τρία στάδια:

1ο στάδιο: Πρώτος Ύπνος (First Sleep):Οι άνθρωποι έπεφταν για ύπνο λίγο μετά το ηλιοβασίλεμα για περίπου 3–4 ώρες -- 2ο στάδιο: Η περίοδος εγρήγορσης: Στη μέση της νύχτας, ξυπνούσαν για 1–3 ώρες. Κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου προσεύχονταν, συζητούσαν, έκαναν έρωτα, διάβαζαν κλπ. -- 3ο στάδιο: Δεύτερος Ύπνος (Second Sleep): Επέστρεφαν στο κρεβάτι για άλλες 3–4 ώρες μέχρι το ξημέρωμα.

Οι άνθρωποι έπεφταν για ύπνο μετά τη δύση του ηλίου, κοιμόταν για περίπου 4 ώρες, ξυπνούσαν, έμεναν σε εγρήγορση για 2-3 ώρες στη μέση της νύχτας, έπεφταν ξανά για ύπνο για κανένα 4ωρο ως την αυγή. Δεν υπήρχε "αϋπνία", αυτή ήταν η αυτόματη φυσική διαδικασία, έτσι κοιμόταν κάθε βράδυ κάθε άνθρωπος στα χιλιάδες χρόνια της ανθρώπινης ιστορίας. Και τι έκαναν μέσα στη μαύρη νύχτα; Η απάντηση είναι σαφής και εκπληκτική: ο,τιδήποτε. Επισκεπτόταν γείτονες, συζητούσαν για τα όνειρα όπως ήταν φρέσκα, έγραφαν, ή απλά έμεναν στο κρεβάτι σε βαθύ στοχασμό μέχρι να τους ξαναπάρει ο ύπνος. Γιατρός Γάλλος του 16ου αιώνα συνιστά τα ζευγάρια να συλλαμβάνουν παιδιά εκείνο το διάστημα. Φιλόσοφοι και ιατροί το 15ο αιώνα συνιστούν για τους ασθενείς, ότι ο καλύτερος χρόνος για στοχασμό ή μελέτη είναι εκείνο το κρίσιμο "παράθυρο του χρόνου" ανάμεσα στους δύο ύπνους, όταν ο νους είναι καθαρός, διαυγής, μέσα σε έναν κόσμο που περιμένει ήσυχος τον πρωινό ήλιο.

Τη δεκαετία του 1990 ο ψυχίατρος Thomas Wehr ανακαλύπτει, ότι ο συνεχόμενος 8ωρος ύπνος δεν είναι ο φυσικός τρόπος ύπνου του ανθρώπου, αλλά ένα τεχνητό δημιούργημα της σύγχρονης βιομηχανικής κοινωνίας και του ηλεκτρικού φωτισμού. Σε πρωτοποριακό πείραμα για την φωτοπεριοδικότητα στον άνθρωπο, απομόνωσε μια ομάδα εθελοντών στερώντας τους το τεχνητό φως κατά τη διάρκεια της νύχτας. Για έναν μήνα, οι συμμετέχοντες περνούν 14 ώρες στο σκοτάδι κάθε μέρα, προσομοιώνοντας τις συνθήκες του "προ-βιομηχανικού χειμώνα". Μετά από μερικές εβδομάδες προσαρμογής -μια υστέρηση λόγω ιστορικού συνδρόμου στέρησης του φυσικού ύπνου-, οι εθελοντές ανέπτυξαν αυθόρμητα, χωρίς σχέδιο ή υποδείξεις, ένα συγκεκριμένο μοτίβο διφασικού ύπνου: ξυπνούσαν μέσα στη νύχτα και κατά το διάστημα αυτό παρέμεναν σε μια κατάσταση «ήρεμης εγρήγορσης», χαλάρωσης ή διαλογισμού. Κατά τη διάρκεια του νυχτερινού διαλείμματος, ο εγκέφαλος παρήγαγε υψηλά επίπεδα προλακτίνης (μιας ορμόνης που σχετίζεται με τη μείωση του στρες και αίσθηση ηρεμίας όπως μετά τον οργασμό), σε συνδυασμό με την έκκριση της μελατονίνης λόγου του σκότους. Οι συμμετέχοντες δεν ένιωθαν το άγχος της αϋπνίας, αλλά μια βαθιά πνευματική διαύγεια, μια κατάσταση διαφορετική από την συνήθη κατάσταση μη-ύπνου, που προέκυψε ως μια ιδιαίτερη κατάσταση συνείδησης. Η δουλειά του Wehr συνδέθηκε με αυτή του Ekirch, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο θεώρησης των διαταραχών ύπνου. Το ξύπνημα στη μέση της νύχτας δεν έχει τίποτε το παθολογικό, αντιθέτως είναι μια θριαμβευτική επιστροφή του σώματος στο αρχέγονο φυσικό του ρολόι.

Το "modern layout" του συνεχόμενου ύπνου προέκυψε μετά τον 19ο αιώνα, εξαιτίας του γενικευμένου επιβαλλόμενου ωραρίου του εργάτη/δούλου και του νυχτερινού φωτισμού. Μετά τα 1600, στις ευρωπαϊκές πόλεις άρχισαν να μπαίνουν λάμπες στους δρόμους για τον περιορισμό της εγκληματικότητας. Στο Παρίσι, στο Λονδίνο, η νύχτα άρχισε να μετασχηματίζεται από κίνδυνος και φόβος σε προσβάσιμος χώρος πλέον. Εμφανίστηκαν τα φτηνά κεριά από τη βιομηχανία, μετά τα 1800 οι γκαζόλαμπες, μετά το 1879 και τον Έντισον η εμπορευματοποίηση του ηλεκτρικού λαμπτήρα. Έτσι μέσα σε μία γενιά, η νύχτα όπως την ήξερε το ανθρώπινο είδος για 300.000 χρόνια έγινε παρελθόν. Μετά τον μεσαίωνα στις ευρωπαϊκές πόλεις απαγορεύονταν η κυκλοφορία τη νύχτα έξω στους δρόμους χωρίς φανό, γενικά υπήρχε ένας φόβος της νύχτας, οπότε η νέα εποχή του δημόσιου φωτός θεωρήθηκε πρόοδος, μια κοινωνική κατάκτηση. Χάσαμε όμως κάτι. Ο μέσος σύγχρονος άνθρωπος επηρεάζεται από το φως ακόμη και μετά τη δύση του ηλίου. Το τεχνητό ηλεκτρικό φως -και ιδίως το μπλε συστατικό του φωτός των οθονών οι οποίες λειτουργούν στο τριχρωμικό μοντέλο RGB-, επηρεάζει την έκκριση μελατονίνης, ορμόνη με κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση του ύπνου. Το σώμα δεν ξέρει τη διαφορά του λαμπτήρα και του ηλίου, δηλ. όταν το φως πέφτει στον αμφιβληστροειδή στις 11 τη νύχτα ο εγκέφαλος ξεγελιέται και νομίζει ότι είναι μέρα και κόβει την μελατονίνη, τεμαχίζει τον ύπνο, διαταράσσεται ο κιρκάδιος ρυθμός που προέκυψε από τα εκατομμύρια χρόνια της εξέλιξης. Βρήκαν ότι σε ανθρώπους που πάνε για κάμπινγκ χωρίς φως τη νύχτα καθόλου, μέσα σε μια βδομάδα ο ρυθμός της μελατονίνης άλλαξε δύο ώρες, εκκρίνονταν αμέσως μετά τη δύση του ήλιου κι όχι αργότερα.

Νομίσαμε πως κατακτήσαμε έναν καινούργιο χρόνο, αλλά δεν αλλάξαμε απλά ένα χρονικό σημείο, σβήσαμε μια πολύτιμη φάση ενεργούς συνειδητότητας, ένα πολύτιμο κομμάτι ανθρώπινου χρόνου, μια ήρεμη φυσική στοχαστική κατάσταση σκέψης, αίσθησης, νόησης, ύπαρξης. Στη θέση της ήρθε η "αϋπνία", η "διαταραχή ύπνου", με νέα φάρμακα να περιμένουν στη γωνία. Δεν πρόκειται όμως για καμία διαταραχή, πρόκειται για διατάραξη του φυσικού ρυθμού. Δεν έχει πρόβλημα το σώμα σου αν ξυπνήσεις στα άγρια μεσάνυχτα, απλώς προσπαθεί στο σκοτάδι να ξαναβρεί το φυσικό ρυθμό του. Η επιστήμη αρχίζει να κατανοεί αυτόν τον φυσικό μηχανισμό, που ο πολιτισμός που απολαμβάνεις δεν θα υπήρχε χωρίς αυτόν. Οι πρόγονοί σου δεν χρειάζονταν να ταξιδέψουν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την πόλη για να δουν το γαλαξία μια νύχτα στον ουρανό, εκείνος ήταν ο ουρανός που έβλεπαν το κάθε 24ωρο της ζωής τους. Μέσα σε εκείνη τη σιγή, την απόλυτη ησυχία της νύχτας, επικοινωνούσαν τον στοχασμό τους για τον κόσμο, το χώρο, το χρόνο, το χθες, το αύριο, τις ζωές τους, τα όνειρά τους, με τους συνανθρώπους τους και με τον εαυτό τους, στοχάζονταν και επικοινωνούσαν για τι κόσμο θα δουν όταν το πρωί ο ήλιος σκάσει πάνω από τα βουνά της ανατολής. Κι όλα αυτά τα έσβησε ένας ηλεκτρικός διακόπτης. Αυτός που εσύ κάθε βράδυ και κάθε πρωί τσακ κάνεις μια και τον ανεβάζεις ή τον κατεβάζεις όποτε γουστάρεις... και εγένετο φως.

Φωτογραφία: Και Εγένετο Φως - Λίμνη Αώου, υψόμετρο 1430μ., θερμοκρασία 1 βαθμός σε δάσος οξυάς, μετά τον "δεύτερο ύπνο" και περιμένοντας τον ήλιο να σκάσει πάνω από τα βουνά της Κατάρας στην ανατολή.

 

Πολυκόμπι - το ανδρικό βότανο

Περιεχόμενο: για ένα βότανο για την ανδρική υγεία, συγκεκριμένα για τον προστάτη και το ουροποιητικό, με ειδική σημασία για τους ποδηλάτες μεγάλων αποστάσεων - και γενικότερα για τους άντρες.

Το πολυκόμπι είναι από τα πιο αρχαία φυτά του πλανήτη, υπάρχει από την Λιθανθρακοφόρο Περίοδο μέχρι σήμερα, γύρω στα 300 εκατ. χρόνια. Το λένε ζωντανό απολίθωμα, καθώς είναι τόσο παλιό και το μόνο γένος που επιβίωσε από την οικογένεια των Equisetaceae - και με την ευκαιρία ας θυμηθούμε πως από όλους τους ζωντανούς οργανισμούς που έζησαν ποτέ στον πλανήτη σήμερα υπάρχει το 5%. Ως είδος έχει εξαιρετική ανθεκτικότητα, δηλ. ικανότητα επιβίωσης σε αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες, γι΄ αυτό και υπάρχει σήμερα.

https://en.wikipedia.org/wiki/Equisetum_arvense

Από τα αρχαία χρόνια και σε διάφορους πολιτισμούς, ήταν γνωστό για διάφορες θεραπευτικές χρήσεις. Η πιο συνηθισμένη χρήση του είναι για την υπερπλασία του προστάτη. Ο προστάτης είναι ένα ευαίσθητο όργανο του άνδρα, και μπορεί κάποτε να αποκτήσει προβλήματα στη λειτουργία του, με αιτιολογία φυσιολογική ή μηχανική. Φυσιολογική σημαίνει κληρονομική αιτία, ή λόγοι διατροφής, ή μια γενικότερη κακή υγεία με χρόνια προβλήματα που επηρεάζουν μαζί με την γενική παθολογία του οργανισμού και το όργανο αυτό. Μηχανική αιτία σημαίνει μηχανικό στρες από χρόνιο χτύπημα. Παλιά αυτό συνέβαινε στους άντρες καβαλάρηδες, αλλά σχετικά σπάνια επειδή η σέλα του αλόγου είναι αρκετά πλατιά και το χτύπημα δεν πάει κατευθείαν πάνω στον προστάτη. Όμως στο σύγχρονο κοινό ποδήλατο, αυτό ναι συμβαίνει - το χτύπημα γίνεται στη μέση του καβάλου και ο προστάτης χτυπιέται απευθείας.

Εδώ προκύπτει αμέσως πρώτα-πρώτα η αναγκαιότητα της καλής σέλας. Αν είσαι ποδηλάτης που περνά πολύ χρόνο πάνω στο αγαπημένο σου δίτροχο, μια καλή σέλα είναι σίγουρα μια καλή επένδυση. Στη συνέχεια έρχεται η χρήση αυτού του βοτάνου να βοηθήσει - και στην πρόληψη και στην θεραπεία. Φυσικά παίζει ρόλο η γενικότερη υγεία του οργανισμού, γιατί ένα ισχυρό σώμα ανταπεξέρχεται καλύτερα σε κάθε μορφή στρες. Το πολυκόμπι έρχεται να βοηθήσει στην πρόληψη, ιδίως αν συμβεί να εμφανιστούν τα πρόωρα σημάδια του στρες στον προστάτη, δηλαδή η δυσκολία στην ούρηση. Αυτό συμβαίνει επειδή ο προστάτης περιβάλλει τον αγωγό της ουρήθρας και με την διόγκωσή του προκαλεί κάποια απόφραξη. Στα νιάτα μου έκανα πολύωρες διαδρομές, και με σέλες της σειράς. Γύρω στα 40 άρχισα να νιώθω κάποιο βάρος, κάτι σαν φούσκωμα στην περιοχή γύρω από την ουροδόχο. Δεν ήταν πρόβλημα, δεν ήταν ενόχληση, ήταν απλά μια αίσθηση έντασης, και ειδικά μετά από μεγάλες διαδρομές, που μετά από ώρες ή την άλλη μέρα περνούσε. Παράλληλα υπήρχε και μείωση της ροής στην ούρηση. Αυτό θεωρείται κάτι λίγο-πολύ φυσιολογικό στις μεγαλύτερες ηλικίες, κι αν δεν συνοδεύεται από άλλα ενοχλητικά συμπτώματα δεν είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, δηλ. κάτι που απαιτεί κάποια άμεση δράση. Οι περιπτώσεις που υπάρχει εξέλιξη σε καρκίνους προστάτη είναι στατιστικά λίγες, και συμβαίνουν σε συνδυασμό με άλλους παθολογικούς παράγοντες, οπότε εγώ που ήμουν ένα θηρίο υγείας για να το πω απλά δεν ανησύχησα. Αργότερα όμως κατά στα 50 άρχισε περιστασιακά η ροή να μειώνεται περισσότερο, και τότε άρχισα να παίρνω το πολυκόμπι. Σε κανένα εξάμηνο άρχισα να βλέπω αποτέλεσμα, η ροή άρχισε να βελτιώνεται. Σήμερα δεκαετίες μετά -και με μια καλή σέλα πλέον ομολογώ- το κάτουρο φεύγει σφαίρα και δεν έχω καμιά ενόχληση στην περιοχή.

Παλιότερα στην ύπαιθρο, οι γυναίκες έκαναν τσαγάκι με πολυκόμπι και το έδιναν στους άντρες μαζί με άλλα ποτά ή χυμούς, ως προληπτική θεραπεία για τον προστάτη. Λέγεται βέβαια ότι έβαζαν μαζί και τριβόλι, το γνωστό από τα αρχαία χρόνια "φυσικό βιάγκρα"... 😉

Στην Ελλάδα είναι κοινό φυτό, ζει σε σκιερά και δροσερά μέρη σε όλα τα υψόμετρα. Μπορούμε να το δούμε ακόμη και δίπλα στη θάλασσα, αλλά προτιμότερο να το συλλέγεις σε μεγαλύτερα υψόμετρα. Το ψάχνουμε σε ορεινά ρυάκια με μόνιμη ροή νερού, κοντά σε πηγές, στις σκιές μεγάλων δασικών δέντρων ή στις παρυφές σε ξέφωτα. Εύκολα αναγνωρίζεται, δεν υπάρχει άλλο φυτό που να τού μοιάζει. Λέγεται και αλογοουρά, γιατί μοιάζει με την τριχωτή ουρά του αλόγου. Είναι "αειθαλές", μένει βασικά ίδιο όλο το χρόνο, και όλο το χρόνο μπορεί να συλλεγεί - σημειώνουμε όμως πως η καλύτερη εποχή για συλλογή είναι Μάιος-Ιούνιος. Είναι πανάλαφρο, μαζεύεις γρήγορα ένα χερόβολο, τσιμπάς τους μίσχους μαζί με τα λεπτά φύλλα, το δένεις με σκοινάκι, στο σπίτι το κρεμάς για ξήρανση στη σκιά, σε λίγες μέρες έχει ξεραθεί, το τρίβεις με τα χέρια και το αποθηκεύεις σε αεροστεγές βάζο. Παίρνεις από εκεί, κάνεις έκχυμα ή αφέψημα, δεν έχει γεύση, μπορείς να το πιεις είτε μόνο του είτε να το προσθέτεις σε τσάι ή χυμούς. Για προληπτικούς λόγους μια φορά στις δυο βδομάδες ίσως είναι αρκετή, ενώ θεραπευτικά δηλ. αν υπάρχει ήδη υπερπλασία προστάτη, θα πρότεινα μέχρι δυο φορές τη βδομάδα.

Βόλτα στο βουνό στο μέρος όπου κάθε Ιούνιο μαζεύω το πολυκόμπι της χρονιάς. Μια σέλα Brooks B17 + συντηρητική λήψη πολυκόμπι = ατσάλινη περιοχή ανάμεσα στα σκέλια - για περισσότερες λεπτομέρειες... στην γυναικάρα μου ... χαχαχα...

Επιστροφή στην εμπειρία ... προβληματισμός για τη νοητική υγεία του σύγχρονου ανθρώπου

Εμπειρία: η πρώτη αναγκαία προϋπόθεση της νοητικής -και όπως λέμε ψυχικής- υγείας. Λέγοντας εμπειρία εννοούμε την απορρόφηση "μη αναμενόμενων" ερεθισμάτων από τον εξωτερικό κόσμο, την επεξεργασία τους από το νου, και την εσωτερικοποίησή τους μέσα στη μνήμη. Η διαδικασία αυτή στάθηκε κρίσιμη στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Ήταν πάντα, και είναι πάντα και παντού, η πρώτη ουσιαστική λειτουργία της ζωής - κι όχι μόνο για τον άνθρωπο αλλά για κάθε ζωντανό οργανισμό που υπόκειται στη διαδικασία της φυσικής επιβίωσης και προσαρμογής στο περιβάλλον και τις μεταβαλλόμενες εξωτερικές συνθήκες. Οι εμπειρίες που έχουμε την κάθε μέρα διαμορφώνουν όλη τη νοητική μας συγκρότηση και ταυτότητα. Στην κυριολεξία, είμαστε οι εμπειρίες μας. Η μνήμη των εμπειριών που έχουμε ζήσει λειτουργεί συνεχώς, αδιόρατα, ακόμα και όταν το συνειδητό υποχωρεί (ύπνος). Οι εμπειρίες μας καθορίζουν τον χαρακτήρα μας, την προσωπικότητά μας, την συμπεριφορά μας, και όλη μας την ψυχολογία.

Η εμπειρία είναι η βασικότερη και σπουδαιότερη λειτουργία του ανθρώπινου όντος για τη νοητική και προσωπική ανάπτυξη και την ψυχολογική ισορροπία. Οι αισθήσεις περνούν τα ερεθίσματα στον εγκέφαλο, αυτός τα ερμηνεύει και τα περνάει στη συνείδηση, αυτή τα επεξεργάζεται, τα αξιολογεί, τα "αρχειοθετεί" στη μνήμη, τα συνδυάζει με άλλες μνήμες κλπ. Αυτή η λειτουργία γίνεται ασταμάτητα στην κατάσταση εγρήγορσης δηλ. την ημέρα - κάπως και στον ύπνο αλλά μηχανικά και μη συνειδητά. Ο άνθρωπος ως είδος σε όλη του τη φυσική εξέλιξη, λειτουργούσε και λειτουργεί με βάση τις εμπειρίες που έχει από την άμεση διάδραση με το περιβάλλον του. Η αντίληψη, οι αισθήσεις, η συνείδηση, όλος ο εσωτερικός κόσμος του ανθρώπου δομείται πάνω στο πλαίσιο των εμπειριών που έχει αποκομίσει. Η εμπειρία είναι η τροφή του νου. Όπως το σώμα δεν ζει χωρίς τροφή, ο νους απονεκρώνεται σταδιακά χωρίς εμπειρία - η έλλειψη εμπειρίας είναι το μεγάλο πρόβλημα στις φυλακές, κάτι που θεωρητικά αντιμετωπίζουν με ειδικές ψυχολογικές μεθόδους.

Για να το πούμε με απλά λόγια, ένας άνθρωπος από παιδί, από τότε που αρχίζει να αποκτά συνείδηση του εαυτού του, εισπράττει εμπειρίες από το περιβάλλον του, το οποίο είναι ο βασικός παράγοντας που τον διαμορφώνει λίγο-λίγο σε όλη του τη ζωή. Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα θετικό περιβάλλον με θετικά ερεθίσματα, παίρνει θετικά μηνύματα που θα τον κάνουν και θετικό άνθρωπο με θετικές ικανότητες. Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα προβληματικό αρνητικό περιβάλλον, αντιθέτως έχει τις συνθήκες για να εξελιχθεί σε ένα προβληματικό άτομο, δηλ. να αποκτήσει αρνητική ψυχολογία.

Πρόσφατα η ανθρωπότητα ξεπέρασε ένα σημείο καμπής, πάνω από το 50% των ανθρώπων ζουν σε αστικό περιβάλλον, χωρίς σχέση με την φύση, χωρίς την καθημερινή επαφή με τον φυσικό κόσμο. Ο άνθρωπος εξελίχθηκε -και σαν φυσική εξέλιξη και σαν πολιτισμός- όντας πάντα σε άμεση σχέση και εξάρτηση με τη φύση και τον ανοιχτό κόσμο. Σήμερα, υπάρχουν άνθρωποι που γεννιούνται και μεγαλώνουν μέσα σε αστικό περιβάλλον χωρίς καμία φυσική εμπειρία. Και βέβαια δεν μιλάμε για τα δέντρα του αστικού πράσινου που βλέπει κανείς στον απογευματινό περίπατο, αλλά για την ενεργό συμμετοχή στον φυσικό κόσμο που μάς έφερε στη ζωή και μάς συντηρεί. Μέσα στα γονίδιά μας φέρουμε τη φυσική μνήμη που μόνιμα ζητά τον χώρο της. Κουβαλάμε το φυσικό μας παρελθόν. Χωρίς αυτό, όχι μόνο δεν θα υπήρχαμε, αλλά δεν θα ήμασταν αυτό που είμαστε. Μέσα μας ενεργεί αδιόρατα η φυσική μας ταυτότητα, και περιμένει να ενεργοποιηθεί μέσα από την κοσμική εμπειρία. Όπως φαίνεται όμως, μάταια περιμένει πλέον. Ο σύγχρονος αστικός άνθρωπος έχει εγκλωβιστεί μέσα σε ένα τεχνητό περιβάλλον, το οποίο για πρακτικούς λόγους κατασκεύασε, και από το οποίο δεν τολμά να δραπετεύσει για να μη χάσει τις ευκολίες του. Στο όμορφο τεχνητό κλουβί του, χάνει τη φύση, χάνει και τον εαυτό του. Χάνει και την εμπειρία.

Το αστικό περιβάλλον περιορίζεται σε αυτό που ο ίδιος φαντάζεται και κατασκευάζει. Οπότε οι εμπειρίες του είναι εξ ορισμού περιορισμένες. Ζει σε ένα περιβάλλον κουτσουρεμένο, με περιορισμένες δυνατότητες. Η φύση όμως προσφέρει άπειρες εμπειρίες άπειρων πραγμάτων που υπήρχαν πριν και έξω από αυτόν. Η φύση ήταν το απέραντο και αιώνιο σχολείο του κόσμου του, τώρα αυτός αρκείται σε ένα σχολείο κατασκευασμένο από τον ίδιο, με περιορισμένα μαθήματα, περιορισμένη γνώση, περιορισμένη εμπειρία. Η θλιβερή κατάσταση με τους ανθρώπους απορροφημένους στον ψεύτικο κόσμο των κινητών και των οθονών, έρχεται να υπογραμμίσει το πρόβλημα. Καθημερινά γύρω μας βλέπουμε καταστάσεις εξωφρενικές, ανθρώπους που αντί να επικοινωνούν είναι κλεισμένοι σε έναν προσωπικό φανταστικό κόσμο με μια οθόνη κινητού κολλημένη στο πρόσωπο. Ο σύγχρονος αστός ζει χωρίς εμπειρία. Στερείται την εμπειρία. Όπως ένα σώμα υποσιτίζεται με λίγη τροφή και με κακής ποιότητας ύλη, έτσι και ο νους υποσιτίζεται γιατί δεν προσλαμβάνει εμπειρίες! Υπάρχουν άνθρωποι που ό,τι ξέρουν, ότι βλέπουν, ό,τι ακούν, ό,τι μαθαίνουν, το δέχονται απλώς ως πληροφορία μέσα από οθόνες - αλλά δεν το ζουν ως εμπειρία. Όμως άλλο η πληροφορία, άλλο η γνώση - και άλλο η ζωή, η πραγματική ζωή, όχι η εικονική πραγματικότητα των οθονών - για να μη μπούμε σε θέματα αξιοπιστίας, ψευδούς πληροφορίας, fake news κλπ. και θέματα ελεγχόμενης πληροφορίας και όχι πραγματικής ενημέρωσης και μάθησης γιατί εκεί η μπάλα θα χαθεί τελείως...

Τα σημερινά παιδιά έτσι όπως μεγαλώνουν με τις οθόνες, στερούνται τα σημαντικότερα συστατικά της ανθρώπινης ζωής. Μεγαλώνουν με πληροφορίες αλλά χωρίς εμπειρίες. Όμως η ζωή δεν είναι πληροφορία, είναι η ενεργός συμμετοχή στον ζωντανό κόσμο. Τα μάτια και τα αφτιά είναι οι πολυτιμότεροι δάσκαλοί σου. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει δραματική ανάγκη για επαναφορά στη φυσική εμπειρία. Δεν έχει σημασία κάποιος συγκεκριμένος σκοπός της παρουσίας σου κάπου, αρκεί να βρίσκεσαι στη φύση και να κινείσαι, να λειτουργείς, να νιώθεις γύρω σου τον κόσμο. Η εμπειρία του κόσμου ζωντανεύει το νου σου, τον θρέφει, τον κρατάει ζωντανό, τον ενεργοποιεί, τού δίνει την ενέργεια που περιμένει και λαχταράει, κι αυτό το καταλαβαίνεις μόλις τού δώσεις τα ερεθίσματα που περιμένει. Βγαίνοντας από τον κατασκευασμένο περιορισμένο κόσμο των τσιμεντουπόλεων, ξαναβρίσκεις τον ελεύθερο κόσμο και τη θέση σου σε αυτόν. Ξαναβρίσκεις τον εαυτό σου.

Από τις δραστηριότητες που προσφέρουν αυτή την πολύτιμη ολική εμπειρία, η μετακίνηση και διαβίωση με ποδήλατο είναι ίσως η κορυφαία, όπως δείχνει η εμπειρία των ανθρώπων που το κάνουν. Αυτό γιατί πρέπει να προσέχεις ταυτόχρονα από όλες τις μεριές και από όλες τις απόψεις, τους πάντες και τα πάντα. Το ποδήλατο το ίδιο, την κίνηση στο δρόμο, την αυτοπροστασία της επιβίωσης, την οικονομία δυνάμεων, τον καιρό, την τροφή, μαγείρεμα, νερό, πλύσιμο, διαδρομή, διανυκτέρευση, άγρια ζωή, όλα και τα πάντα συνεχώς μέρα νύχτα. Οι αισθήσεις δουλεύουν στο μέγιστο, και βομβαρδίζονται συνεχώς από ερεθίσματα, παραστάσεις, εντυπώσεις, πληροφορίες. Ζεις μια κατάσταση ολικής επαναφοράς και αυτοθεραπείας, όχι μόνο για το σώμα αλλά και για το νου. Επανέρχεσαι στο φυσικό σου χώρο, το χώρο όπου ανήκες και σού ανήκε.

Η εμπειρία συνδέεται με δυο άλλες νοητικές ικανότητες, την αντίληψη και την παρατηρητικότητα. Αυτά τα δυο βασικά εργαλεία της συνείδησης ως νοητικές διεργασίες έπαιξαν καίριο ρόλο στη φυσική εξέλιξη του είδους, γιατί ήταν πάντα κρίσιμες ικανότητες στην καθημερινή επιβίωση σε ένα περιβάλλον όπου ο άνθρωπος έπρεπε να αυτοπροστατεύεται συνεχώς από τα θηρία που τον έτρωγαν. Η αντίληψη είναι η ικανότητα και προϋπόθεση για την παρατήρηση. Η παρατηρητικότητα είναι η ικανότητα, να συνδυάζεις πληροφορίες που αρχικά φαίνονται άσχετες μεταξύ τους και να τις συσχετίζεις για να φτάνεις σε χρήσιμα ή κρίσιμα συμπεράσματα, να μη χάνεις τις λεπτομέρειες και να αντιλαμβάνεσαι πράγματα που άλλοι χάνουν, και να τα συνδέεις με άλλες μνήμες και γνώσεις, και για αυτοπροστασία και για να κατανοείς καλύτερα τον κόσμο και τι συμβαίνει γύρω σου. Στο αστικό "προστατευμένο" περιβάλλον αυτές οι δυο σημαντικές ικανότητες ατροφούν, καθώς ο αστός δέχεται κάθε μέρα τα ίδια ερεθίσματα από το ίδιο περιβάλλον. Αυτός είναι ο λόγος που οι περισσότεροι αστοί έχουν ένα φοβικό ένστικτο απέναντι στη φύση. Η έξοδος από αυτό το "προστατευμένο" και δήθεν -χωρίς εισαγωγικά- ασφαλές περιβάλλον, με σταδιακή έκθεση στον ελεύθερο κόσμο, είναι η κρίσιμη θεραπεία που χρειάζεται ο σύγχρονος αστός για να επαναφέρει τον εαυτό του από τη θέση του αμυνόμενου στη θέση του συμμετέχοντα, και από την αίσθηση της ανασφάλειας και του φόβου στην ελευθερία της πραγματικής ζωής.

Διατροφή για σούπερμαν: δραπετεύοντας από την κόλαση των σακχάρων

Το άρθρο αυτό αρχικά ενδιαφέρει όσους ασχολούνται με σωματικές δράσεις μεγάλης διάρκειας - όπως το ταξίδι με ποδήλατο, το bushcrafting, η φυσική διαβίωση μεγάλου χρόνου κλπ. - δηλαδή δραστηριότητες όπου θέλουμε να έχουμε ενέργεια αρκετή και πάντα διαθέσιμη. Είναι όμως παράλληλα ένα κρίσιμο θέμα διατροφής που ενδιαφέρει οποιονδήποτε θέλει καλύτερη υγεία και δύναμη. Λέμε και δύναμη γιατί αυτά τα δύο πάνε πάντα μαζί - ο υγιέστερος είναι και δυνατότερος και ο δυνατότερος είναι και υγιέστερος, στο πλαίσιο ενός φυσικού τρόπου ζωής που καλλιεργεί και συντηρεί την ζωτικότητα και ενέργεια του οργανισμού.

Να το πούμε σχηματικά και απλά, οι δύο βασικές τροφικές πηγές ενέργειας είναι τα λίπη και οι υδατάνθρακες. Οι βασικές διαφορές αυτών των δύο είναι δύο:

-τα λίπη έχουν περισσότερη χημική ενέργεια μέσα τους (περίπου +50%, μετρημένη σε θερμίδες, cals),

-τα λίπη δίνουν την ενέργειά τους πιο αργά, οι υδατάνθρακες πιο γρήγορα.

Η δεύτερη διαφορά είναι η αιτία που το ίδιο το σώμα, μόλις θελήσει ενέργεια, αναζητά πρώτα την ενέργεια από τον μεταβολισμό των υδατανθράκων. Υπάρχουν δυο παρακλάδια του μεταβολισμού δηλαδή, αυτό των λιπών και αυτό των υδατανθράκων, το σώμα ξέρει ότι από τους δεύτερους θα πάρει την ενέργεια πιο γρήγορα, για να κάνει οποιαδήποτε διεργασία που απαιτεί ενέργεια, και τσουπ, αμέσως τρέχει εκεί να κάνει τη δουλειά γρήγορα με όσους το δυνατό λιγότερους πόρους και διαδικασίες.

 

Εάν η διατροφή σου περιέχει πολλούς υδατάνθρακες σε μόνιμη βάση, το σώμα προσαρμόζεται βιοχημικά και συνηθίζει τον μεταβολισμό αυτών, γιατί όποτε θελήσει ενέργεια ξέρει πώς θα τη βρει εύκολα και γρήγορα. Παράλληλα όμως, ο μεταβολισμός των λιπών ατονεί. Αντιθέτως, αν η διατροφή είναι στο θέμα αυτό πιο ισορροπημένη με συμμετοχή των λιπών στον συνολικό μεταβολισμό, το σώμα αναπτύσσει επίσης έναν ισχυρό μεταβολισμό στα λίπη. Πρόσεξε, αυτό γίνεται και προς τις δύο κατευθύνσεις: και στην επεξεργασία των εισερχόμενων τροφών και την αποθήκευση της ενέργειάς τους -ως λίπη(!), τα λίπη είναι η πιο σοφιστικέ μορφή χημικής ενέργειας-, αλλά και στην κατανάλωσή τους ως διαθέσιμη ενέργεια, που είναι αυτό που μάς ενδιαφέρει. Όλο το ενεργειακό κύκλωμα των λιπών δουλεύει φουλ, και το σώμα μαθαίνει όχι μόνο να αποθηκεύει ενέργεια -κάτι που ούτως ή άλλως γίνεται σε μορφή λίπους, αλλά έτσι η διαδικασία γίνεται αποδοτικότερη- αλλά και να μεταβολίζει τα αποθηκευμένα λίπη πιο γρήγορα όταν θελήσει ενέργεια.

 

Ας δούμε τώρα αυτός ο μεταβολικός μηχανισμός τη σημασία έχει για τις δραστηριότητες που αναφέραμε - και όχι μόνο όμως.

 

Ο αθλητής ενός κλασικού αθλήματος στίβου για παράδειγμα όπου η προσπάθεια διαρκεί μικρό χρόνο, αρκείται στη γρήγορη ενέργεια των υδατανθράκων. Όταν όμως βρισκόμαστε σε μια κατάσταση που απαιτεί μια γενική σωματική ικανότητα, χωρίς εκρηκτικές απαιτήσεις, το πράγμα αντιστρέφεται, σημασία έχει η μακροπρόθεσμη αντοχή όπως και η ολική ενέργεια. Όταν βρίσκεσαι σε ένα περιβάλλον μη ελεγχόμενο, όπου ίσως συμβεί κάτι και χρειαστεί να μείνεις μέχρι και μέρες χωρίς τροφή, το πράγμα αντιστρέφεται. Τα αποθηκευμένα λίπη και ο βέλτιστος μεταβολισμός τους, αφενός θα σού εξασφαλίσουν περισσότερη ενέργεια, αφετέρου πιο αργή, δηλ. για περισσότερο χρόνο. Μπορείς μια ή και περισσότερες μέρες να μείνεις χωρίς τροφή σε μια κατάσταση ανάγκης, χωρίς ούτε μια βασική ενέργεια επιβίωσης να σού λείψει, και χωρίς να νιώθεις εξάντληση και αδυναμία. Πράγμα σημαντικό και κρίσιμο, όχι μόνο για την επιβίωση σε πιθανή κατάσταση ανάγκης, αλλά και για την αίσθηση της ασφάλειας και της ικανότητας και την αίσθηση της θετικής ψυχολογίας που είναι σημαντική σε "μη συμβατικές ή αναμενόμενες" καταστάσεις - επ΄ αυτού σε λίγο.

 

Οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα έχουν μια διατροφή βασισμένη στους υδατάνθρακες. Η γεύση του γλυκού κυριαρχεί σε όλα σχεδόν τα τρόφιμα, και η ζάχαρη πνίγει όλα σχεδόν τα διατροφικά προϊόντα. Ειδικά οι μονοσακχαρίτες -ζάχαρη, γλυκόζη κλπ- είναι η ακραία μορφή υδατανθράκων, και είναι ένας θανάσιμος και άσπονδος εχθρός που κάθε άνθρωπος που νοιάζεται για την υγεία του θα έπρεπε να κηρύξει εναντίον του έναν ανελέητο πόλεμο χωρίς έλεος. Ο διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία, η χοληστερίνη -κι άλλα που ακολουθούν μετά- θερίζουν τον κόσμο σήμερα, με βασική αιτία την αδυναμία του οργανισμού να μεταβολίζει τα λίπη. Το πρόβλημα του διαβητικού είναι στα αμέτρητα σοκ ινσουλίνης που έχει υποβάλει το δύστυχο σώμα του, με την κατανάλωση σακχάρων. Το πρόβλημα του παχύσαρκου δεν είναι στα λίπη που τρώει, αλλά στο ότι το σώμα του δεν μεταβολίζει, δεν καίει, τα λίπη που έχουν αποθηκευτεί, αφού βρίσκει εύκολα ενέργεια όση θέλει από τον μεταβολισμό των υδατανθράκων. Το πρόβλημα αυτού που έχει την κακή χοληστερίνη αυξημένη (παθητική) είναι στο ότι το σώμα του δεν χρησιμοποιεί την καλή χοληστερίνη για τον μεταβολισμό των λιπών. Ακούγεται παράλογο, αλλά αυτός που θέλει να αδυνατίσει δεν πρέπει να κόψει τα λίπη αλλά τους υδατάνθρακες.

 

Ο άνθρωπος είναι ένα οργανικό σύνολο που αποτελείται από το σώμα + τον νου. Ο εγκέφαλος είναι το όργανο, και ο νους είναι η λειτουργία του, η σκέψη μας, χάρη στην οποία έχουμε τις νοητικές μας ικανότητες και την ψυχολογία μας. Εκτός των συνεπειών στο σώμα, υπάρχουν και συνέπειες στον νου. Ο εγκέφαλός μας είναι το όργανο του σώματος που καταναλώνει την περισσότερη ενέργεια δουλεύοντας μέρα νύχτα, και οι πιο σημαντικές ουσίες για τη λειτουργία του είναι τα λίπη. Γενικά, τα λίπη έχουν πιο περίπλοκη χημική δομή, και σχετίζονται με τις πιο σύνθετες και προχωρημένες λειτουργίες σε όλο το σώμα, και ειδικά στον εγκέφαλο που έχει και τις πιο περίπλοκες λειτουργίες. Οι χοντροί είναι πιο έξυπνοι, έτσι δεν λένε;

 

Ο κανόνας της διατροφικής ισορροπίας δεν αφορά μόνο σε αθλητές, αθλούμενους, ασκούμενους κλπ, αφορά στον καθέναν που θέλει ένα υγιέστερο σώμα και μια υγιέστερη σκέψη. Το κλειδί, όπως άλλωστε σε όλα τα πράγματα, είναι η κατανόηση των βασικών μηχανισμών του τρόπου που λειτουργεί ο οργανισμός, και η παρατήρηση των ψυχοσωματικών αλλαγών που συνοδεύουν τις προσαρμογές μας. Και βέβαια ο παράγοντας διατροφή, σε συνδυασμό με τους άλλους δύο παράγοντες της υγείας, την σωστή άσκηση και τον σωστό ύπνο. Και βέβαια η εφαρμογή κανόνων που θέτουμε με αυτοδέσμευση και αυτοπειθαρχία. Μια αλλαγή του τρόπου διατροφής δεν θα δείξει την επόμενη μέρα αμέσως αποτελέσματα, αλλά όπως η πείρα δείχνει η επιμονή εκείνου που ξέρει τι θέλει και τι κάνει μακροπρόθεσμα θα δώσει αποτελέσματα, και θα μεταμορφώσει την αίσθηση της υγείας και της δύναμης, και θα τον κάνει έναν πραγματικό σούπερμαν που θα ζει μια ζωή που θα την ευχαριστιέται - αυτό είναι ο πραγματικός σούπερμαν, δεν είναι αυτός που πετάει στους ουρανούς αλλά αυτός που ζει εδώ κάτω στη γη και την ευχαριστιέται.

 

Από παλιά ένιωθα κάτι σαν λύπηση βλέποντας ποδηλάτες να έχουν στο τσεπάκι πάντα "energy bars", και μόλις νιώθουν πείνα τσακ να χάφτουν μια μπάρα και βουρ στην ανηφόρα ή στο πλάκωμα. Είναι ό,τι χειρότερο μπορείς να κάνεις στον εαυτό σου, αγαπητέ ποδηλάτη μεγάλων αποστάσεων! Μαθαίνοντας το σώμα στη γρήγορη ενέργεια της ζάχαρης -η ζάχαρη που περιέχουν αυτά τα... μη πω βαριά κουβέντα... είναι εξωφρενική- νιώθεις μεν άμεσα ένα αποτέλεσμα, αλλά κάνεις αυτό που μακροπρόθεσμα θα διαλύσει τον μεταβολισμό σου και σε κάνει έναν υποψήφιο μελλοντικό διαβητικό. Απεξαρτήσου από αυτό το καταραμένο ναρκωτικό, αυτή την εξαρτησιογόνο ουσία που λένε ζάχαρη. Ακολούθα μια ισορροπημένη διατροφή, με άφθονα -μεταξύ των άλλων, όχι μόνο βέβαια- λίπη, φυτικά και ζωικά. Θα σού πάρει χρόνο -χρόνια ίσως αν έχεις μακροχρόνιο κακό ιστορικό και προβλήματα υγείας-, αλλά μετά θα με ευγνωμονείς νιώθοντας νέες τεράστιες δυνάμεις να αναδύονται μέσα από το ίδιο σου το σώμα.

 

Τελειώνοντας, μερικές πληροφορίες για αυτή την απεξάρτηση. Τι θα συμβεί αν κόψεις τη ζάχαρη:

-2 μέρες: Αυξημένη επιθυμία για γλυκά, αλλαγές διάθεσης και ψυχολογίας, νεύρα, πονοκέφαλοι, πεσμένη ενέργεια. Είναι επειδή έκοψες το ναρκωτικό σου και σοκαρίστηκε τόσο το σώμα σου όσο και το μυαλό σου. Μη διστάσεις όμως, τα καλύτερα έρχονται!

-5 μέρες: Τα παραπάνω συμπτώματα υποχωρούν, το σάκχαρο του αίματος (αν το μετρήσεις) σταθεροποιείται, η διάθεση παίρνει τα πάνω της, και περιέργως οι φυσικές τροφές (που δεν έχουν τίποτα το γλυκό) αρχίζουν να σού φαίνονται πιο γλυκές.

-10 μέρες: Η σκέψη σου καθαρίζει, λιγοστεύουν οι αρνητικές σκέψεις, η ενέργεια παίρνει τα πάνω της, ο νυχτερινός ύπνος γίνεται πιο βαθύς και ανανεωτικός, πρηξίματα, στομαχικές ενοχλήσεις, φουσκώματα και άλλες ενοχλήσεις σε όλο το σώμα υποχωρούν.

-15 μέρες: Το δέρμα φαίνεται καθαρότερο (μείωση αποβλήτων), σε υπέρβαρους αρχίζει κάποια μείωση του βάρους, οι ξαφνικές λιγούρες (έντονη επιθυμία τροφής) μειώνονται, όπως και οι φλεγμονές.

-20 μέρες: οι "κρίσεις γλυκού" είναι σπάνιες, καταλαβαίνεις εύκολα αν τα τρόφιμα έχουν ζάχαρη (διότι βέβαια είναι συχνό "κρυφό" συστατικό), η πίεση και η χοληστερίνη υποχωρούν για τα άτομα που δεν ασκούνται ιδίως.

-30 μέρες: Παρατηρείς ότι η ενέργεια δεν έχει "κορυφές και βυθίσεις", δηλ. νιώθεις σταθερή ενέργεια όλη την ημέρα και χωρίς εξάρσεις πείνας, η πέψη βελτιώνεται, η ανοσία ενισχύεται (ισχυρό ανοσοποιητικό), οι παράμετροι/δείκτες των διάφορων χρόνιων ασθενειών βελτιώνονται, και στους υπέρβαρους η καμπύλη του βάρους παίρνει τον κατήφορο, αργά ίσως αλλά σταθερά - προτιμότερο το αργά βέβαια για προσοχή και ασφάλεια.

Τα καύσιμα του ταξιδιού με ποδήλατο

Κάθε ταξίδι θέλει κάποιο καύσιμο, εξ ορισμού. Όμως το μοναχικό ταξίδι με ποδήλατο γίνεται χωρίς καύσιμο. Όχι ακριβώς, για την ακρίβεια θέλει ένα καύσιμο, ένα πολύτιμο καύσιμο και που δεν τελειώνει ποτέ - τον εαυτό σου.

Εσύ είσαι το καύσιμο. Ένα καύσιμο που δεν αναλώνεται, δεν λιγοστεύει, αντιθέτως μέρα με τη μέρα αυξάνεται. Είναι η θέληση, η δύναμη να συνεχίζεις την περιπέτεια, ακόμα κι όταν συμβαίνουν διάφορα πράγματα που σού φωνάζουν να σταματήσεις. Το ταξίδι σου δεν είναι το ποδήλατο και τα πράγματα που κουβαλάς, αλλά είναι το νόημα που εσύ δίνεις σε όλα όσα έχεις, σε όλα όσα κάνεις, σε όλα όσα σού συμβαίνουν. Είναι το νόημα που εσύ δίνεις στα πάντα, και σε αυτά που σού έχουν ήδη συμβεί και σε εκείνα που δεν σού έχουν συμβεί ακόμα.

 

Δεν έχεις να δώσεις λογαριασμό σε κανέναν και για τίποτα. Καμιά υποχρέωση, κανένας κανόνας, καμιά δουλειά, κανένα χρονοδιάγραμμα. Είσαι ο κύριος του κόσμου σου και του εαυτού σου. Του χρόνου σου, και του χώρου σου. Τα τρία σου καύσιμα, που ανακαλύπτεις να βγαίνουν από μέσα σου συνέχεια και χωρίς τελειωμό, είναι: σεβασμός, ανθεκτικότητα, αποφασιστικότητα.

 

Σεβασμός για τον κόσμο που σε φιλοξενεί και σε θρέφει, και δωρεάν. Για τη γη, για τα δάση, για τα φυτά, για τα ζώα, για τους ανθρώπους. Για όλα και για όλους. Για όλα εκείνα που δεν ήταν δικά σου, αλλά γίνονται και δικά σου επειδή τα σέβεσαι.

 

Ανθεκτικότητα και ευγνωμοσύνη για όλες τις αντιξοότητες που σε γεμίζουν με τη δύναμη του επιτεύγματος. Τον ήλιο που σε καίει, το κρύο, τη ζέστη, τις μεγάλες ανηφόρες, τις ξαφνικές καταιγίδες, τους ανέμους που σε σπρώχνουν προς τα πίσω. Η κάθε δυσκολία ανοίγει μέσα σου μια καινούργια στρόφιγγα ικανοποίησης και έκπληξης για το τι δυνάμεις είχες μέσα σου και δεν τις είχες ακόμα ανακαλύψει.

 

Αποφασιστικότητα να μην αφήνεις τίποτα να σε σταματήσει, και να επινοείς τις πιο απλές λύσεις στα πιο σύνθετα προβλήματα, με εργαλεία ένα απλό ξύλο ή μια πέτρα μέσα στη μέση του πουθενά. Να μη χάνεις ποτέ το στόχο σου, έναν στόχο που κανείς δεν σού επέβαλε αλλά μόνος σου εσύ τον έθεσες, για να χτίζεις τον εαυτό σου βάζοντας κάθε μέρα λίγες πέτρες στον τοίχο της ύπαρξής σου.

 

Είναι η μαγεία σε κάθε σου καινούργιο ταξίδι να ανακαλύπτεις, περιέργως, τα καύσιμά σου όλο να αυξάνονται. Είναι η μαγεία να ανακαλύπτεις όλο και μεγαλύτερες δυνάμεις να βγαίνουν από μέσα σου. Δεν έχεις την παραμικρή ανάγκη για επιβεβαίωση ή διάκριση ή μπράβο ή λάικς, ή από τη γνώμη κανενός. Είσαι εκεί μόνο εσύ, το ποδήλατο, κι ο κόσμος όλος να σού ψιθυρίζει στο αφτάκι πώς είσαι λέφτερος, αληθινός, και ο εαυτός σου. Ήταν αυτό ακριβώς που χρειάζεσαι - αλλά και θα είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό, όπως θα ανακαλύπτεις στην πορεία.

Το χρώμα της μπουγάδας... παρατηρήσεις από την εμπειρία ενός ταξιδιώτη

Όταν πλένεις ρούχα, το απόπλυμα της μπουγάδας έχει κάποιο χρώμα - οφείλεται στη βρώμα που απομακρύνεις από το ρούχο. Όσο πιο έντονο αυτό το χρώμα, τόσο περισσότερη βρώμα έχει το ρούχο που έπλυνες, προφανώς. Γενικά η βρώμα του ρούχου που θέλεις να απομακρύνεις, προέρχεται από δυο πηγές, από τα τοξικά που βγαίνουν από το σώμα -μη ξεχνάμε πως το δέρμα είναι απεκκριτικό όργανο-, και από τη βρώμα που προέρχεται από την ατμόσφαιρα. Η ατμόσφαιρα περιέχει σκόνη. Αυτή μπορεί να προέρχεται ή από ρύπανση -όταν είμαστε κοντά σε βιομηχανικές ζώνες π.χ. με έντονη περιβαλλοντική ρύπανση- ή από τη σκόνη που πάντα υπάρχει σε κάποια ποσότητα στον αέρα - άσχετα αν εμείς δεν την βλέπουμε με το μάτι, είναι υπαρκτή παντού, άλλοτε λίγη άλλοτε περισσότερη.

Το χρώμα του σμήγματος που βγαίνει από το δέρμα, είναι ουδέτερο. Είναι χημικές ουσίες με λεπτή δομή, χρωματικά ουδέτερες. Την παρουσία αυτού μπορούμε να την αντιληφθούμε μόνο αν μείνουμε πολύ καιρό άπλυτοι, ας πούμε πάνω από μήνα -ή όποτε πλυνόμαστε να είναι με κρύο νερό μόνο και βιαστικά-, οπότε τότε συσσωρεύεται σταδιακά στην επιφάνεια του δέρματος ένας αόρατος ελαιώδης υμένας, αυτό που λένε λίγδα, που δεν βγαίνει εύκολα ούτε με σαπούνι αλλά θέλει πολύ επίμονο τρίψιμο. Γενικά είναι σπάνιο να συμβεί, δηλ. ακόμα και να μην πλένεσαι καλά και με ζεστό νερό, αν κάθε δυο μέρες ας πούμε κάνεις ένα σχετικά καλό πλύσιμο με νερό που δεν είναι και πολύ κρύο, αυτό αρκεί.

Το πρώτο πράγμα που παρατήρησα με τα χρόνια ήταν ότι, η άσχημη μυρωδιά των ρούχων από τον ιδρώτα υπάρχει το πρώτο χρονικό διάστημα ενός ταξιδιού, ας πούμε μέχρι την πρώτη βδομάδα ή 10 μέρες, κάτι τέτοιο. Αυτό είναι παρατηρήσιμο ιδιαίτερα το καλοκαίρι, όταν δηλαδή ιδρώνεις περισσότερο. Η εξήγηση είναι μία και απλή. Το σώμα έχει συσσωρευμένες τοξίνες πριν ξεκινήσεις το ταξίδι, οι οποίες φεύγουν σιγά σιγά, με την έντονη εφίδρωση μέρα με τη μέρα. Το ωραίο είναι ότι παράλληλα παρατηρούσα το ότι, το ίδιο συνέβαινε και με τη μυρωδιά των κοπράνων, δηλ. με τις μέρες τα κόπρανα σταματούσαν να μυρίζουν άσχημα, αποκτούσαν μια μυρωδιά πιο φυσική, λιγότερο ενοχλητική. Με την έντονη φυσική άσκηση, το σώμα αποβάλλει περισσότερο τις τοξίνες, με αποτέλεσμα να καθαρίζει, και για αυτό το λόγο τα απόβλητά του χάνουν σταδιακά την άσχημη μυρωδιά τους. Φυσικά αυτό είναι η καλύτερη ένδειξη για τον καθαρισμό και την ανανέωση του σώματος που το ταξίδι με ποδήλατο προσφέρει, σε συνδυασμό βέβαια με την προσεγμένη διατροφή. Μπορεί δηλαδή η μπλούζα να είναι όλη τη μέρα μούσκεμα από τον ιδρώτα, και μάλιστα μια συνθετική που βρωμάει πιο πολύ, αλλά στο τέλος της μέρας, ή την επόμενη μέρα, να μη μυρίζει άσχημα. Έτσι δεν έχεις κιόλας την ανάγκη της καθημερινής μπουγάδας, κάτι που έχει κι αυτό τη σημασία του όταν μόνος στη μέση του πουθενά έχεις να κάνεις ένα σωρό πράγματα κάθε μέρα για την ίδια σου την επιβίωση.

Το κομμάτι της έγχρωμης βρώμας στη μπουγάδα είναι η ρύπανση από την ατμόσφαιρα. Εκεί υπάρχει ένα ενδιαφέρον σημείο, αν σκεφτούμε ποιες είναι οι πηγές της ατμοσφαιρικής σκόνης. Η φυσική σκόνη έχει ένα χρώμα κιτρινωπό-καφέ, γιατί προερχόμενη βασικά από το έδαφος έχει το χρώμα του χώματος. Όταν ταξιδεύω για πολλές μέρες σε έρημες φυσικές περιοχές, όπου δηλαδή η ρύπανση της ατμόσφαιρας είναι η φύση μόνο, το απόπλυμα της μπλούζας μου είναι πράγματι κιτρινωπό-καφέ. Όμως όταν κινείσαι μέσα σε αστικές περιοχές -σε ταξίδι όχι συνήθως, αλλά κυρίως όταν ζεις καθημερινά μέσα στην πόλη-, τότε το απόπλυμα έχει ένα χρώμα που πάει προς το σκούρο μαύρο. Ποια η πηγή της μαύρης σκόνης; Είναι τα λεπτά μερίδια της τριβής των ελαστικών των οχημάτων με την άσφαλτο που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα.

Η τριβή αυτή έχει δύο μέρη, το ελαστικό, και την άσφαλτο. Και τα δυο αυτά υλικά προέρχονται από τα ορυκτά καύσιμα, πιο συγκεκριμένα από το πετρέλαιο. Όσον αφορά στο πρώτο, η τεχνολογία του συνθετικού ελαστικού είναι από τις πιο τοξικές. Πράγμα που φαίνεται αμέσως από την πολύ ενοχλητική χημική μυρωδιά κάθε καινούργιου λάστιχου, από λάστιχο ποδηλάτου μέχρι λάστιχο φορτηγού. Είναι μια από τις πιο ενοχλητικές τοξικές μυρωδιές που υπάρχουν, μια μυρωδιά που μόλις φτάνει στα ρουθούνια δεν τη δέχεσαι με τίποτα. Όσον αφορά στο δεύτερο, εκεί η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη, καθώς η άσφαλτος παράγεται από τα απόβλητα ολόκληρης της βιομηχανίας των καυσίμων όλων των οχημάτων. Μιλάμε για μια ασύλληπτα τοξική βιομηχανία, που κάθε μέρα παράγει ασύλληπτες ποσότητες αποβλήτων, που όλα αυτά τα τοξικά τα μαζεύουν και παράγουν μια κολλώδη ουσία, την πίσσα, που μετά την ανακατεύουν με αδρανή υλικά για να παραχθεί η άσφαλτος, για το στρώσιμο απείρων χιλιομέτρων δρόμων σε όλον τον πλανήτη. Τα μικρά σωματίδια που παράγονται από την τριβή αυτών των δύο επιφανειών, διασπείρονται στο περιβάλλον και την ατμόσφαιρα, και τα τρώμε και τα αναπνέουμε όλη μέρα, κάθε μέρα της ζωής μας από τη στιγμή που θα βγούμε από την κοιλιά της μάνας μας μέχρι και την τελευταία μας ανάσα...

ΥΣ - Ξεκάθαρα το μαύρο χρώμα οφείλεται και στο καυσαέριο, αλλά αυτό είναι ήδη γνωστό.

Τα παράπλευρα οφέλη του ποδηλάτου...

Για πάνω από 40 χρόνια ποδηλατώ την Ελλάδα. Διάφορα κείμενα προέκυψαν από τις εμπειρίες μου αυτά τα χρόνια, ιδέες που προέκυψαν σε διάφορες περιστάσεις και για διάφορους λόγους, και μερικά τα δημοσίευσα όπως σ' αυτή τη σελίδα στο περίσσευμα κάποιου προσωπικού χρόνου κάποια κρύα μέρα του χειμώνα μπροστά στο πληκτρολόγιο. Αυτή τη φορά περιγράφω άλλη μια "τρελλή" ιδέα που προέκυψε και πάλι με τρόπο που δεν περίμενα, που δεν είχα φανταστεί.

Στο πισί μου εφαρμόζω μια στάνταρ βασική πολιτική ασφάλειας δεδομένων - έχω δυο ανεξάρτητους δίσκους, έναν για το λειτουργικό (εύκολα αλλάζει και ξεκινώ σε χρόνο μηδέν το πισί με διάφορα λειτουργικά) και έναν για τα δεδομένα. Κάθε εξάμηνο αντιγράφω τα δεδομένα σε εξωτερικό σκληρό. Αρκετοί δίσκοι τα έχουν φτύσει στα χέρια μου(!)... και γι΄ αυτό ξέρω ότι με αυτόν τον τρόπο όποια στραβή να συμβεί το χειρότερο που θα πάθω είναι να χάσω εργασία έξη μηνών (λέω τώρα κάθε εξάμηνο γιατί με τον όγκο δεδομένων που έχω δεν είναι και δουλειά για κάθε μέρα). Λίγο πριν τη λήξη του εξαμήνου, τέλος Δεκέμβρη, σκάει ο δίσκος των δεδομένων. Όλα τα τυπικά εργαλεία επιστρατεύτηκαν, μηδέν αποτέλεσμα. Ακόμα και σε επαγγελματία πήγα, μηδέν αποτέλεσμα. Σημειώνω, θα μπορούσα να στείλω το δίσκο σε ειδικές εταιρείες, αλλά χοντρά λεφτά θα έσκαζα για κάτι όχι και τόσο κρίσιμο, καθώς δεν εξαρτάται η δουλειά μου από αυτά, απλώς πρόκειται για προσωπική εργασία εξαμήνου σε προσωπικά θέματα.

Ό,τι και να έκανα ο δίσκος παρέμενε αόρατος. Κανένα partition δεν ήταν ορατό με κανένα λογισμικό, φαινόταν ο δίσκος ως raw. Στα τόσα χρόνια που γυρνάω με ένα ποδήλατο στις ερημιές έχω αντιμετωπίσει απρόβλεπτες καταστάσεις και προβλήματα στη μέση του πουθενά, κι έχω μάθει εξ ανάγκης ότι η πρώτη βασική προϋπόθεση να λύνεις σύνθετα προβλήματα με απλά διαθέσιμα μέσα είναι να σκέφτεσαι απλά και έξυπνα και αντισυμβατικά και out of the box. Στην περίπτωσή μου, συνέχισα τις εξόδους με το ποδήλατό μου να χαλαρώσω ξεχνώντας το πρόβλημα, ώσπου μια απλή ιδέα τσουπ ήρθε. Ένας δίσκος HDD σκάει για δυο λόγους, ή από ηλεκτρονικό πρόβλημα ή από μηχανικό. Στην περίπτωση αυτή υπήρξε ήχος, ένα "κλακ κλακ", που υποδήλωνε ίσως μηχανικό πρόβλημα. Σκέφτηκα, αν κάτι έχει μετακινηθεί ίσως με τη βαρύτητα πάει στη θέση του, οπότε ας δοκιμάσω να τοποθετήσω το δίσκο σε διάφορες θέσεις. Τον συνδέω ξαπλωμένο ανάποδα, δίνω και μερικές ήπιες σφαλιαρούλες, ξεκινώ το μηχάνημα, τζίφος. Αλλάζω θέση, ξαναδοκιμάζω, τζίφος. Στην τέταρτη προσπάθεια, με τον δίσκο όρθιο, το πισί είδε κανονικότατα το partition και αντέγραψα τα αρχεία μου σαν κύριος.

Περιέγραψα την ιστορία σε ειδικούς κομπιουτεράδες και όλοι τους μού είπαν ότι αυτό που έγινε είναι κουφό κι ότι είμαι ο κ*λόφαρδος του αιώνα. Αυτό που εγώ ξέρω με σιγουριά, επειδή το έχω ζήσει εγώ ο ίδιος από πρώτο χέρι, είναι ότι το ποδήλατο σε βοηθάει εκτός από τα προφανή οφέλη στην υγεία που όλοι φαντάζονται, και σε κάτι άλλο που μπορεί να το ξέρει μόνο αυτός που το έχει δοκιμάσει. Σού ανοίγει τη σκέψη, σε εκπαιδεύει να σκέφτεσαι απλά και έξυπνα και αντισυμβατικά και out of the box. Γι΄ αυτό σού λέω φιλαράκι, όποτε μπορείς άσε τα προβλήματα για λίγο πίσω σου και πάρε ένα ποδήλατο και βγέκα έξω στον κόσμο. Όταν το κάνεις αυτό, τότε θα με θυμηθείς και θα καταλάβεις τι σού είπα και γιατί σού το είπα. Αυτά τα ολίγα περί του θέματος, τα περισσότερα εύχομαι να τα ανακαλύψεις μόνος σου. Και για μια έτσι μικρή ανταμοιβή που έκατσες και διάβασες αυτό το κουφό κείμενο, δες και μια εικόνα από το τελευταίο εξάμηνο του 2024 που ανακτήθηκε με αντισυμβατική μέθοδο από κατεστραμμένο δίσκο.

Βόρεια Ελλάδα, Αυγ-Σεπ/2024

 Σύνοψη δημοσιεύσεων που έγιναν κατά τη διάρκεια ταξιδιού στη σελίδα του fb - https://web.facebook.com/ialliellatha/.

===========

... ... ...

24/8/2024

Μετά τη Νύχτα των Γουρουνιών. Η εμπειρία δείχνει ότι στα δρυοδάση κάνεις τον πιο βαθύ ύπνο και με τα καλύτερα όνειρα. Με ξυπνούσαν τα αγριογούρουνα, βγαίναν τσάρκα εμπνευσμένα από το υπέροχο φεγγαρόφωτο, κι όμως σηκώθηκα νωρίς φρέσκος και ορεξάτος και έτοιμος για όλα.

 

=============

24/8/2024

Μέρος 1/2.
Δες όμως και το 2ο μέρος, την επόμενη δημοσίευση για να το καταλάβεις... ολόκληρο... 

https://web.facebook.com/ialliellatha/videos/8552902348055933

=============

24/8/2024

Μέρος 2/2. Βλ. προηγούμενη δημοσίευση.

Γιατί αν με ρωτούσαν σε ποιο μέρος, θα έπρεπε να απαντήσω, και δεν θέλω να αδικήσω κανένα τόπο, παντού υπάρχουν και οι άξεστοι καράβλαχοι και οι ωραίοι άνθρωποι.

 

==============

 

25/8/2024

 

Κραυγές μιας Ελλάδας που ξεμένει στα αζήτητα.

 

 

===============

 

25/8/2024

 

Σήμερα ήταν μέρα φρουτοθεραπείας. Όλη μέρα περνώντας μέσα από τα χωριά έβρισκα φρούτα, δέντρα ξεχασμένα, παραδοσιακές παλιές ποικιλίες, σε αυλές και κτήματα και χωράφια, να σε περιμένουν έτοιμα και φρέσκα να απλώσεις το χέρι σου να τα απολαύσεις. Τα πεπόνια και τα αμπέλια συνήθως με ηλεκτροφόρα σύρματα για τις αρκούδες, αγριογούρουνα κλπ. που τα περνάς με μια δρασκελιά. Πεπόνια, αχλάδια βαρίδια και κοντούλες, μήλα, ξυνόμηλα, δαμάσκηνα, ροδάκινα, κορόμηλα ήμερα και άγρια, σύκα, σταφύλια, ένας απέραντος μοναδικός διατροφικός πλούτος μιας Ελλάδας που εγκαταλείπεται χρόνο με το χρόνο και περισσότερο.

 

  

===============

 

26/8/2024

 

Ένα μπλουμ στον Αλιάκμονα έτσι για το καλό επιβάλλεται.

 

  

===============

 

27/8/2024

 

 

===============

 

28/8/2024

 

Απολαμβάνοντας την βροχή.

 

  

================

 

28/8/2024

 

Κι ένα υπέροχο ψητό ετοιμάζεται στο φούρνο. Σλουρπ.

 

  

=================

 

28/8/2024

 

Ο πρώτος ήλιος χαϊδεύει τις κορφές των Αρρένων, πάνω από τα Μουτσάλια, έναν από τους απομένοντες παραδείσους των ελληνικών βουνών σκαρφαλωμένο στην οροσειρά του Γράμμου στα 1750 μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Ένας παράδεισος που πραγματικά θα τον δικαιούσαι και θα τον απολαύσεις καλύτερα αν τον κατακτήσεις με τη δική σου δύναμη, αν τον ανέβεις με τα δικά σου πόδια.

 

  

================

 

29/8/2024

 

Χαμένος στα δάση του Γράμμου...

 

  

===============

 

29/8/2024

 

*-Τουρισμό θέλετε; Να ο ιδανικός τουρισμός!-*

Αετομηλίτσα Γράμμου, υψόμετρο 1432μ. Ένα προκάτ ξύλινο σπιτάκι σε μια παιδική χαρά έγινε το τέλειο καταφύγιο σε μια ξαφνική καταιγίδα με χαλάζι. Το σπιτάκι χωράει δυο ποδηλάτες με τα ποδήλατα, έχει μοκέτα στο πάτωμα για να μπαίνεις χωρίς παπούτσια. Γλυκιά ησυχία, νερό πηγής κοντά, θέα στα βουνά του νότου πέρα μέχρι το Σμόλικα. Με το ρίσκο του άστατου καιρού, θα μείνω στο υπέροχο ξενοδοχείο και για το βράδυ. Πόσο φανταστικό θα ήταν οι δήμοι να βάζουν τέτοια σπιτάκια στα ελληνικά βουνά για να εξυπηρετούν τους ποδηλάτες, και άλλους φυσικά, και να υπάρχει ένας χάρτης online με τα σημεία τους GPS. Σε κάποιες περιοχές στην Ευρώπη γίνεται αυτό. Τέτοιες απλές κινήσεις θα έφερναν τον κόσμο στη φύση, θα έφερναν κοντά τον κόσμο δημιουργώντας υγιείς σχέσεις και δράσεις με οικολογικό και κοινωνικό πρόσωπο, και επιτέλους διάβολε θα έφερναν σωστό ξένο τουρισμό, κι αυτό θα ήταν η καλύτερη διαφήμιση και για τη χώρα και για τη φύση και για τον πολιτισμό. Η Ελλάδα έχει όλες τις ιδανικές προϋποθέσεις να γίνει ο απόλυτος ποδηλατικός προορισμός με τρόπο που σέβεται και το περιβάλλον και τις κοινωνίες. Αυτός θα ήταν υγιής τουρισμός, όχι οι ορδές οι τζαμπατζήδες με τα αυτοκινούμενα που δεν αφήνουν ούτε δεκάρα στη χώρα, αφού το αλισβερίσι γίνεται έξω παίζοντας κέρδη στην πλάτη της χώρας που κατάντησε αποικία, αφού ακόμα και τα καύσιμα και όλα τα αγοράζουν πακέτο εκεί στις εταιρείες, δεν αγοράζουν τίποτα εδώ αλλά αφήνουν μονάχα ρύπανση σκουπίδι και σκ@τό. Αλλά σε τούτη τη ρημαδόχωρα που αποτελείται από πονηρούς εξουσιαστές και βλάκες εξουσιαζόμενους έχω πάψει να ελπίζω.

 

 

 

================

 

30/8/2024

 

Αετομηλίτσα.

 

https://web.facebook.com/ialliellatha/videos/848438763929041

 

  

================

 

30/8/2024

 

Αετομηλίτσα.

=================

30/8/2024

Στο βασίλειο του μαυρόπευκου. Από την Αετομηλίτσα κατεβαίνοντας προς Σαραντάπορο και Κόνιτσα, μέχρι τα 900 μέτρα υψόμετρο περίπου όπου αρχίζει δάσος βελανιδιάς, περνάς μέσα από δάσος μαύρης πεύκης (Pinus nigra) με δέντρα που φτάνουν ίσως και τα 40 μέτρα ύψος.

 

==============

31/8/2024

Για βοσκή, μετά το άρμεγμα.

 

https://web.facebook.com/ialliellatha/videos/511455768159205

 

===============

 

1/9/2024

 

Διαδρομή: Αγία Παρασκευή (Κεράσοβο) - Σαμαρίνα - Σμίξη.

 

   

===============

 

===============

3/9/2024

Μια διανυκτέρευση στη Βωβούσα πάντα μένει αξέχαστη.

 

 

===============

 

Τεραστίου μεγέθους κόπρανα, προφανώς από αρκούδα. Περιέχουν πολλών ειδών σπόρους και καρπούς που το ζώο έφαγε σχεδόν μισομασημένους. Το παράξενο; Δεν έχουν καμία οσμή σκατίλας, αλλά μια ευχάριστη μυρωδιά οινοπνεύματος όπως τα τσάμπουρα των σταφυλιών μερικές μέρες μετά το πάτημα! Το ηθικό δίδαγμα: άμα ζεις στη φύση ακόμα και το σκ@τό σου ευωδιάζει.

ΥΣ. Μη γελάς καθόλου, δεν είμαστε για γέλια, για κλάματα έχουμε γίνει...

 

 

================

 

4/9/2024

 

Καλωσορίζοντας τις πρώτες ψιχάλες στην άκρη της λίμνης, παρέα με κατάλευκα νούφαρα, μωβ κρόκους, δυο βουτηχτάρια, και πολύχρωμες λιβελούλες.

 

 

===============

5/9/2024

-Η Δύναμη της Ζωής-

Εντάξει για να είμαι ειλικρινής, μόλις ξεχύθηκαν ουρλιάζοντας από τη στροφή του δρόμου προς στιγμήν τα χρειάστηκα. Το κοπάδι πλησίασε αλλά ο βοσκός δεν φάνηκε ακόμα. Ήταν από τις δύσκολες περιπτώσεις, εκεί όπου η γνώση και εμπειρία θα σε σώσουν, γιατί για να το πούμε απλά με μια λάθος κίνηση από τη μεριά σου τα σαγόνια τους μπορούν να σε κάνουν κομμάτια σε χρόνο μηδέν. Προσπάθησα να φέρω τη σκύλα δίπλα στο ποδήλατο για φωτογραφία για να δείξω τη "διαφορά" μεγέθους, σε εισαγωγικά γιατί διαφορά δεν υπάρχει! Μού πήρε μια ώρα να απαλλαγώ από το θηρίο με διάφορα τεχνάσματα, για να μπορέσω να μαγειρέψω και να φάω, με δάγκωνε και με τραβούσε γιατί ήθελε χάδια και παιχνίδια! Ο ελληνικός ποιμενικός είναι μία χαρακτηριστική περίπτωση δαμασμού της φύσης από τον άνθρωπο, για την επιβίωση στο σκληρό αλπικό περιβάλλον και στη ζούγκλα των ψηλών βουνών με τους λύκους και τις αρκούδες και όχι μόνο, αφού διαφορετικά η κτηνοτροφία θα ήταν αδύνατη. Αυτό το βροχερό απόγευμα στη λίμνη Αώου στα 1400 μέτρα ψηλά είχα μια στενή επαφή τέταρτου τύπου, μια επανασύνδεση με το βασικό ένστικτο και πρωτογενή δύναμη της ζωής, μια αναβάπτιση στην κολυμβήθρα του κόσμου που με άφησε δυνατότερο και σοφότερο.

ΥΣ. Bonus για τους φιλομαθείς, ένα μαθηματάκι ετυμολογίας. ΙΣ στους αρχαίους, η βασική ζωτική δύναμη που συνέχει και κινεί τους ζωντανούς οργανισμούς, αυτό που σήμερα λέμε ενέργεια. Ισχύς = ις + έχειν, το να έχει κάποιος άφθονη ενέργεια, να είναι ισχυρός. Ασθένεια, α στερητικό συν σθένος, το αντίθετο της ισχύος, η έλλειψη ενέργειας. Ίασις, η ανατροφοδότηση του οργανισμού και αποκατάσταση της ενέργειας (με όλα τα παρακλάδια στα διάφορα όργανα). Ιατρική, η γνώση και τέχνη αυτής της αποκατάστασης. Αυτά... παλιά και διαχρονικά... τι γίνεται σήμερα άλλη ιστορία.

 

https://web.facebook.com/100057184101379/videos/pcb.1029531388962988/364651749916861

 

===============

Η σύγχρονη τεχνολογία στην υπηρεσία του αγωνιζόμενου τσομπάνη.

 

 

================

 

6/9/2024

 

Πρωινό, λίμνη Αώου, υψόμ. 1430μ.

 

 

https://web.facebook.com/100057184101379/videos/pcb.1030047038911423/3749206395345654

=================

10/9/2024

Διάσελο Σαμαρίνας, υψόμ. 1700μ.

 

 

================

 

Οι δρόμοι οι λιγότερο ταξιδεμένοι δίνουν τα καλύτερα ταξίδια.

 

 

... ... ...